Xem nhiều

Doanh nghiệp chối bỏ trách nhiệm chủ đầu tư: Bài 3 - Công ty con phá sản, cư dân có thể mất trắng!

02/04/2018 08:27

VNFinance Trên thị trường địa ốc hiện nay, mô hình để cho một công ty con giữ vai trò trung gian làm chủ đầu tư đang dần trở nên phổ biến tại hầu hết các dự án BĐS. Hình thức này đóng vai trò quan trọng như một tấm lá chắn, một "tổ kén" an toàn giúp CĐT có thể trốn tránh mọi trách nhiệm mỗi khi dự án gặp nguy cấp.

Việc Công ty năm Bảy Bảy phủ nhận vai trò chủ đầu tư dự án Carina khi vụ cháy chung cư này khiến 13 người chết và nhiều người bị thương vừa qua khiến dư luận phẫn nộ. Vụ việc này đang đặt ra những những câu hỏi nan giải về việc giải quyết hậu quả, cũng như ai là người sẽ đền bù thiệt hại cho cư dân.

Đáng lo ngại hơn, việc chối bỏ trách nhiệm chủ đầu tư theo luật, lại là điều hợp lý, hợp lệ và có thể trở thành hiện tượng có tính hệ thống sau này. Do đó, những khách hàng mua căn hộ nhà chung cư sẽ chịu nhiều thiệt hại khi nhà chung cư gặp sự cố, nhất là sự cố hỏa hoạn.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Luật sư, Thạc sĩ Nguyễn Phú Thắng, thuộc hãng Luật Intercode, đoàn Luật sư Hà Nội, để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.


Luật sư, Thạc sĩ Nguyễn Phú Thắng, thuộc hãng Luật Intercode.


PV: Thưa ông, vì sao các doanh nghiệp khi mới phát triển dự án, dù là "công ty mẹ", nhưng vẫn đứng ra như chủ đầu tư. Nhưng khi dự án hoàn thiện, dân đến ở và khi xảy ra biến cố (tranh chấp, hỏa hoạn), đặc biệt khi biến cố đó dẫn đến bị cơ quan cảnh sát khởi tố, thì chủ đầu tư lại chối bỏ trách nhiệm vai trò chủ đầu tư, đùn đẩy cho một pháp nhân là công ty con?

- LS Nguyễn Phú Thắng: Phải nhìn nhận rằng câu chuyện Chủ đầu tư mà không phải là Chủ đã diễn ra từ lâu với quá nhiều dự án Bất động sản trên cả hai khu vực lớn của đất nước, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Bình luận hiện tượng này, tôi chỉ có mấy ý như sau:

Trước hết cũng phải nói là Chủ đầu tư và các cổ đông chi phối, kiểm soát Công ty Chủ đầu tư không hề trái luật doanh nghiệp. Pháp luật cho phép họ nắm giữ cổ phần chi phối nhưng “không điều hành” Chủ đầu tư và tất nhiên “không chịu trách nhiệm pháp lý nào cả” liên quan đến hoặc phát sinh từ hoạt động của ông Chủ đầu tư do họ đẻ ra.

Thứ hai, Tại sao họ không tự lấy tư cách của Công ty mẹ để điều phối và vận hành dự án? Tôi cho rằng đây chính là sự “khôn ngoan” của các doanh nghiệp này. Chiêu bài thì không mới, nhưng hiệu quả vẫn không thể phủ nhận. Bởi một số lý do: Lợi ích tài chính từ dự án vẫn chảy vào túi Công ty mẹ, chính xác là các cổ đông công ty mẹ. Trong khi hậu quả pháp lý xảy ra về mặt hành chính, bồi thường dân sự hay trách nhiệm hình sự thì Ban giám đốc của Công ty con phải hứng chịu vì giản đơn các ông là Chủ đầu tư. 

Cụ thể, về trách nhiệm bồi thường dân sự, bảo hành, trách nhiệm hành chính của chủ đầu tư quy định tại Khoản 8,9,10 Điều 26 Luật nhà ở 2014 quy định:

“8. Bảo hành nhà ở theo quy định của Luật này và pháp luật về xây dựng; thực hiện các nghĩa vụ tài chính cho Nhà nước theo quy định của pháp luật.

9. Chấp hành các quyết định đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan có thẩm quyền về xử lý hành vi vi phạm pháp luật khi có sai phạm trong việc phát triển nhà ở, huy động vốn, ứng tiền trước của khách hàng, thực hiện các giao dịch về nhà ở và các hoạt động khác quy định tại Điều này.

10. Bồi thường trong trường hợp gây thiệt hại cho khách hàng hoặc cho tổ chức, cá nhân, hộ gia đình tham gia đầu tư xây dựng nhà ở”.

PV: Vậy thưa ông, việc chối bỏ trách nhiệm này có thể giúp doanh nghiệp tránh được những gì?

- LS Nguyễn Phú Thắng: Khi các dự án xảy ra biến cố, thì các quy định về bồi thường chỉ đặt ra đối với pháp nhân đứng tên là Chủ đầu tư của dự án chứ không quy định về pháp nhân Chủ sở hữu. Vậy thì việc ẩn sau bóng của Chủ đầu tư, khi có các sự cố xảy ra sẽ giúp cho chủ sở hữu tránh được thiệt hại về các khoản bồi thường đối với các nạn nhân. Bởi lẽ, nếu chỉ là thành viên/cổ đông của công ty là chủ đầu tư thì họ chỉ phải chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi phần vốn góp của họ mà thôi.

Nếu Chủ đầu tư không còn đủ tài sản để chi trả cho các khoản bồi thường thì Chủ sở hữu không phải chịu thêm bất kỳ trách nhiệm nào khác. Và khi ấy chỉ việc làm thủ tục xin phá sản đối với Công ty con - Chủ đầu tư là êm.  

Đây lại là một điểm khiếm khuyết của hệ thống pháp luật chung và luật doanh nghiệp và Luật đầu tư nói riêng.

PV: Liên quan tới vụ cháy chung cư Carina, với trường hợp chủ đầu tư đùn đẩy trách nhiệm như Công ty Năm Bảy Bảy thì khi truy cứu trách nhiệm hình sự thì doanh nghiệp này sẽ như thế nào?

- LS Nguyễn Phú Thắng: Sự ra đời của Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ 1.1.2018 đã đặt dấu mốc mới cho cơ sở pháp lý để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân nếu có dấu hiệu của tội phạm xảy ra. Do đó, việc các đại gia Bất động sản như công ty 577 ẩn mình với danh nghĩa là thành viên góp vốn/cổ đông góp vốn của Chủ dự án đầu tư là điều dễ lý giải.

Thứ nhất, khi truy cứu trách nhiệm hình sự thì pháp nhân là Chủ đầu tư dự án chứ Không phải các thành viên góp vốn, cổ đông góp vốn hay còn gọi là các Ông chủ của dự án. Một vỏ bọc hoàn hảo cho các đại gia Bất động sản với quá nhiều dự án muốn nắm quyền kiểm soát, quyền định đoạt và quyền hưởng gần như toàn bộ lợi nhuận nhưng không cần quá lo lắng về trách nhiệm pháp lý khi cơ quan chức năng khởi tố vụ án hình sự.

Thứ hai, cách làm này giúp họ phân bổ được doanh thu kéo theo bài toán cơ cấu các nghĩa vụ thuế nộp ngân sách Nhà nước, tất nhiên không phải tất cả đều vì động cơ này.

Thứ ba, Các ông lớn bất động sản không chỉ riêng công ty 577 trong vụ cháy chung cư Carina vừa qua đẻ ra một công ty A nào đó, dựng nó đứng tên toàn bộ hồ sơ pháp lý với tư cách chủ đầu tư dự án. Tuy nhiên, vốn chủ sở hữu của chủ đầu tư này thường thuộc các ông lớn BĐS và chiếm tỷ lệ rất lớn từ 95% thậm chí nhiều hơn số vốn góp trong công ty con.

Thứ tư, Điều 60 và Điều 144 Luật doanh nghiệp 2014 quy định là đối với Công ty TNHH, khi một thành viên chiếm từ 65% tỷ lệ vốn góp hoặc với Công ty CP, khi một cổ đông chiếm từ 51% tổng số cổ phần là đã có quyền quyết định phần lớn các vấn đề quan trọng của công ty. Doanh nghiệp có vốn chủ sở hữu 95% thì coi như đã nắm toàn bộ quyền kiểm soát, điều hành, quyết định thậm chí thay đại diện pháp luật, chủ tịch Công ty con dễ như một cái búng tay.

PV: Thực tế, nhiều khách hàng mua căn hộ vì tin chủ đầu tư (ở đây là công ty mẹ). Tuy nhiên, khi xẩy ra biến cố, công ty mẹ lại chối bỏ trách nhiệm liên đới hoặc vai trò chủ đầu tư, thì khách hàng gặp những rủi ro gì thưa ông?

- LS Nguyễn Phú Thắng: Sẽ không có gì để vặn được chủ sở hữu dự án, Công ty 577 nếu quá trình tiếp thị quảng bá phục vụ cho bán hàng công ty này không xuất hiện với tư cách là chủ của rất nhiều dự án Bất động sản. 

Tuy nhiên, báo chí phản ánh cho thấy giai đoạn giới thiệu, mở bán và truyền thông dự án, người mua chỉ biết đến cái tên 577 mà ít ai để ý đến Công ty Hùng Thanh. Đây là chiêu bài của nhiều Doanh nghiệp BĐS lớn khi cần bán được hàng thì "trống dong cờ mở" xuất hiện tưng bừng, lúc hậu quả thì rút, đùn đẩy Chủ đầu tư lên đầu sóng chịu trận.

Việc các công ty mẹ chối bỏ trách nhiệm sẽ dẫn tới hệ lụy trước mắt cho khách hàng chính là việc giải quyết bồi thường thiệt hại vô cùng khó khăn. Bởi lẽ, các công ty con được thành lập để đứng tên là chủ đầu tư dự án thường có một mức vốn điều lệ quá nhỏ mà các thiệt hại khi có sự cố cháy tại các chung cư là rất lớn. 

Vấn đề đặt ra là nếu các công ty còn này không đủ khả năng về tài chính để chi trả cho khách hàng thì khách hàng khó khăn trong việc tìm căn cứ buộc 577 phải chính thức chịu trách nhiệm. 

Vậy lúc này cư dân, người mua nhà đã ở thế bất lợi bởi tiền đòi bồi thường không được đáp ứng, mà đường cùng thì các công ty con kiểu Hùng Thanh làm thủ tục phá sản hay tuyên bố mất khả năng thanh toán thì coi như khách hàng sẽ mất trắng.

PV: Theo ông, đây có phải là lỗ hổng của Luật? Và Các cơ quan chức năng phải làm gì để ngăn chặn tình trạng chối bỏ trách nhiệm của các doanh nghiệp và bảo vệ đối tượng khách hàng/người dân?

- LS Nguyễn Phú Thắng: Tôi cho rằng, khi một văn bản luật ra đời thì cũng không thể lường trước được tất cả những vấn đế có thể phát sinh trong đời sống xã hội, đời sông kinh doanh. Trong khi văn bản ở tầm Bộ luật, luật thì tính ổn định từ 10 đến 15 năm mới bị sửa đổi hay thay thế. 

Điều đáng nói ở đây, Luật nhà ở 2014, Luật doanh nghiệp 2015, Luật đầu tư 2015 mới ra đời có ít năm đã có nguy cơ trở nên lạc hậu, chí ít là lạc hậu ở các quy định về trách nhiệm Chủ sở hữu nắm giữ vốn/cổ phần trong các dự án đầu tư bất động sản khi Chủ đầu tư mất khả năng thanh toán.

Từ vụ việc hỏa hoạn xảy ra tại Chung cư Carina Quận 8, TP Hồ Chí Minh nói trên, cần thiết phải nhanh chóng rà soát hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật trực tiếp điểu chỉnh hoạt động phát triển dự án nhà ở chung cư như là: Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư, Luật kinh doanh bất động sản, Luật nhà ở và các văn bản dưới luật. 

Còn bây giờ, hơi sớm nhưng có thể nói cư dân chỉ có mong chờ vào sự hảo tâm, bổn phận đạo đức, trách nhiệm cộng đồng của các ông Chủ dự án Carina mà thôi.

PV: Vâng, xin chân thành cảm ơn ông!

 

Thúy Hiền

Theo Báo Thời Đại

 

;

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

Scroll