“Thành phố vàng” Dubai thưa vắng vì chiến sự Trung Đông

Mỗi năm, hàng chục triệu du khách quốc tế đổ về Dubai để trải nghiệm một đô thị được xây dựng gần như từ sa mạc, nơi thương mại, tài chính và du lịch hòa quyện thành một cỗ máy kinh tế khổng lồ. Trong nhiều bảng xếp hạng quốc tế, Dubai thường xuyên nằm trong nhóm những thành phố được ghé thăm nhiều nhất thế giới.

Nhưng phía sau vẻ hào nhoáng ấy còn có một câu chuyện ít được chú ý hơn. Dubai không chỉ là một trung tâm du lịch. Thành phố này còn là một trong những đầu mối quan trọng nhất của thị trường vàng toàn cầu.

Từ lâu, Dubai đã được gọi bằng cái tên “City of Gold”. Danh xưng ấy phản ánh vai trò đặc biệt của thành phố trong giao dịch, tinh luyện, lưu trữ và tái xuất kim loại quý. Từ các khu chợ vàng truyền thống ở Deira cho đến các tòa tháp tài chính hiện đại tại Jumeirah Lake Towers, vàng và bạc đã trở thành một phần của bản sắc kinh tế Dubai.

Tuy nhiên, từ đầu tháng 3/2026 trở lại đây, nhịp sống sôi động của thành phố này bắt đầu chậm lại. Chiến sự leo thang tại Trung Đông đã khiến ngành hàng không bị gián đoạn, dòng khách du lịch sụt giảm nghiêm trọng và một bộ phận người nước ngoài rời khỏi khu vực.

Một đô thị vốn luôn rực rỡ ánh đèn và nhộn nhịp suốt ngày đêm bỗng trở nên thưa vắng hơn thường lệ.

Sự thay đổi này không chỉ phản ánh tác động của chiến tranh đối với du lịch và thương mại, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về vai trò của Dubai trong chuỗi cung ứng vàng bạc toàn cầu, nếu tình hình địa chính trị tiếp tục bất ổn.

Khi chiến tranh làm chậm nhịp một trung tâm vàng bạc toàn cầu

Dubai từ lâu được xem là một trong những trung tâm hàng không bận rộn nhất thế giới. Sân bay quốc tế Dubai nhiều năm liền nằm trong nhóm sân bay có lượng hành khách quốc tế lớn nhất toàn cầu.

Chuỗi vận chuyển vàng bạc toàn cầu bị gián đoạn vì căng thẳng Trung Đông

Sau khi xung đột giữa Iran, Israel và Mỹ leo thang, nhiều hãng hàng không buộc phải điều chỉnh hoặc hủy chuyến bay qua khu vực Trung Đông vì rủi ro an ninh. Điều này khiến các tuyến vận chuyển hàng hóa giá trị cao, trong đó có vàng và bạc, bị gián đoạn đáng kể. Trong thương mại kim loại quý, phần lớn vàng vật chất được vận chuyển bằng đường hàng không vì yêu cầu an ninh và tốc độ giao hàng. Khi các tuyến bay bị hạn chế hoặc thay đổi lộ trình, chi phí bảo hiểm và chi phí vận chuyển tăng lên rõ rệt.

Các công ty logistics chuyên vận chuyển vàng cho biết thời gian giao hàng giữa châu Âu, Trung Đông và châu Á đã kéo dài hơn bình thường do phải tránh các khu vực không phận rủi ro. Ngoài ra, căng thẳng tại eo biển Hormuz cũng làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải. Đây là tuyến vận tải quan trọng đối với nhiều loại hàng hóa chiến lược của thế giới.

Đối với Dubai, một trung tâm trung chuyển vàng lớn của toàn cầu, những gián đoạn này có thể làm chậm dòng chảy của kim loại quý từ các khu vực khai thác tới các thị trường tiêu thụ.

(Nguồn: Reuters, Financial Times, World Gold Council)

Theo số liệu của Airports Council International, trước khi xảy ra căng thẳng khu vực gần đây, sân bay Dubai phục vụ hơn 85 triệu lượt hành khách mỗi năm, đóng vai trò như một điểm trung chuyển lớn giữa châu Âu, châu Á và châu Phi.

Nhưng chiến sự tại Trung Đông đã tạo ra một cú sốc lớn đối với hệ thống giao thông hàng không của khu vực.

Sau các cuộc tấn công quân sự liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, nhiều quốc gia Trung Đông buộc phải hạn chế hoặc đóng cửa không phận tạm thời. Theo hãng tin Reuters, hàng chục nghìn chuyến bay trên toàn cầu đã bị hủy hoặc phải thay đổi lộ trình do rủi ro an ninh và việc đóng cửa không phận trong khu vực Trung Đông.

Đối với Dubai, nơi kinh tế phụ thuộc mạnh vào trung chuyển hàng không, sự gián đoạn này nhanh chóng lan sang nhiều lĩnh vực khác. Du lịch, hội nghị, thương mại và dịch vụ đều chịu tác động trực tiếp khi lưu lượng hành khách giảm mạnh.

Tình hình an ninh cũng khiến tâm lý du khách trở nên thận trọng. Các hãng lữ hành tại châu Âu và châu Á cho biết nhiều khách hàng đã hủy chuyến hoặc trì hoãn kế hoạch du lịch tới Trung Đông trong bối cảnh xung đột leo thang.

Theo Economic Times, giá phòng khách sạn tại Dubai đã giảm đáng kể khi lượng đặt phòng sụt giảm. Nhiều khu nghỉ dưỡng cao cấp vốn thường kín phòng trong mùa cao điểm nay ghi nhận tỷ lệ lấp đầy thấp hơn rõ rệt. Ở chiều ngược lại, một bộ phận người nước ngoài sinh sống tại Dubai cũng bắt đầu rời khỏi “thành phố vàng” hoa lệ. Nhu cầu thuê máy bay riêng từ Dubai đã tăng mạnh trong những ngày gần đây khi giới doanh nhân và du khách giàu có tìm cách rời Trung Đông. Các trung tâm cứu trợ động vật tại Dubai cũng ghi nhận số lượng thú nuôi bị bỏ lại tăng lên khi chủ nhân rời đi gấp gáp.

Những dấu hiệu này cho thấy chiến tranh không chỉ ảnh hưởng đến an ninh mà còn tác động trực tiếp đến nhịp sống thường ngày của một thành phố vốn quen với nhộn nhịp và thịnh vượng.

Gold Tower và Silver Tower - trái tim của hệ sinh thái vàng bạc

Nếu du lịch và hàng không là bộ mặt của Dubai, thì ngành giao dịch vàng bạc lại là một trong những trụ cột thầm lặng của nền kinh tế thành phố này.

Biểu tượng rõ ràng nhất cho tham vọng vàng bạc của Dubai nằm tại khu Jumeirah Lake Towers, nơi đặt trụ sở của Dubai Multi Commodities Centre, thường được gọi tắt là DMCC.

DMCC được thành lập nhằm xây dựng Dubai thành một trung tâm giao dịch hàng hóa toàn cầu. Theo báo cáo thường niên của tổ chức này, DMCC hiện quy tụ hơn 23.000 công ty quốc tế hoạt động trong các lĩnh vực vàng, kim cương, năng lượng, nông sản và nhiều loại hàng hóa khác.

Tại trung tâm của khu vực này là hai tòa nhà mang tính biểu tượng Gold Tower và Silver Tower.

Gold Tower được xem là trung tâm của hệ sinh thái vàng tại Dubai. Bên trong tòa tháp này tập trung nhiều mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị kim loại quý. Tại đây có các công ty giao dịch vàng từ nhiều quốc gia, các phòng kiểm định kim loại quý, các công ty dịch vụ tài chính liên quan đến giao dịch vàng và các cơ sở lưu trữ vàng đạt chuẩn quốc tế.

Một trong những điểm quan trọng của Gold Tower là hệ thống kho lưu trữ kim loại quý, nơi cất giữ các thỏi vàng đạt chuẩn Good Delivery. Đây là tiêu chuẩn được sử dụng rộng rãi trong thương mại vàng toàn cầu và được công nhận bởi Hiệp hội Thị trường Kim loại quý London (London Bullion Market Association - LBMA).

Ngoài ra, trong hệ sinh thái DMCC còn có các cơ sở kiểm định chất lượng vàng và các doanh nghiệp tinh luyện kim loại quý, cho phép Dubai thực hiện gần như toàn bộ các khâu của chuỗi cung ứng vàng từ giao dịch đến lưu trữ.

Ngay bên cạnh Gold Tower là Silver Tower, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp giao dịch và dịch vụ tài chính liên quan đến kim loại quý và các loại hàng hóa khác.

Sự hiện diện của hai tòa tháp này phản ánh một chiến lược dài hạn của Dubai: Thành phố không chỉ muốn buôn bán vàng mà còn muốn trở thành một trung tâm tài chính và logistics của toàn bộ thị trường kim loại quý.

“City of Gold” trong mạng lưới thương mại vàng toàn cầu

Danh xưng “City of Gold” của Dubai không phải là một khẩu hiệu quảng bá đơn thuần. Nó phản ánh vị thế thực sự của thành phố này trong thị trường vàng quốc tế.

Dubai là một trong những trung tâm thương mại vàng vật chất lớn nhất thế giới. Theo ước tính của World Gold Council và các tổ chức nghiên cứu thị trường, khoảng 20-25% dòng chảy vàng vật chất toàn cầu đi qua Dubai (hàng nghìn tấn vàng mỗi năm) dưới các hình thức nhập khẩu, tinh luyện hoặc tái xuất.

Theo số liệu của Bộ Ngoại thương UAE, tổng giá trị vàng đi qua nước này năm 2024 ước đạt khoảng 186 tỉ USD, cho thấy vai trò ngày càng lớn của UAE - đặc biệt là Dubai - trong mạng lưới thương mại vàng toàn cầu. Trước đó, riêng năm 2023, tổng giá trị thương mại vàng của nước này vào khoảng 75 tỉ USD, phần lớn giao dịch diễn ra tại Dubai. Bởi thế Dubai đóng vai trò như một điểm trung chuyển giữa các khu vực sản xuất và tiêu thụ vàng lớn của thế giới.

Vàng khai thác từ nhiều quốc gia châu Phi như Ghana, Mali hay Sudan thường được vận chuyển tới Dubai để tinh luyện và phân phối. Đồng thời, vàng từ Nga và Trung Á cũng đi qua các trung tâm giao dịch tại đây trước khi tiếp tục được chuyển đến các thị trường tiêu thụ lớn như Trung Quốc và Ấn Độ. Theo Reuters, sau khi các lệnh trừng phạt phương Tây được áp dụng đối với Nga, Dubai đã trở thành một trong những điểm trung chuyển quan trọng cho vàng Nga trên thị trường quốc tế.

Nhờ vị trí địa lý nằm giữa châu Âu, châu Á và châu Phi, Dubai trở thành một nút giao tự nhiên của các tuyến thương mại vàng. Hệ thống logistics phát triển mạnh của thành phố giúp vàng có thể được nhập khẩu, kiểm định, tinh luyện và tái xuất trong thời gian ngắn. Điều này tạo ra lợi thế lớn cho Dubai trong việc cạnh tranh với các trung tâm vàng truyền thống như Zurich hay London.

Nếu London được xem là trung tâm định giá vàng của thế giới, Thượng Hải là thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất, thì Dubai đóng vai trò như một cầu nối giữa các khu vực này. Chính vị trí trung gian đó đã giúp Dubai trở thành một trong những mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng vàng toàn cầu.

Song song với thị trường giao dịch chuyên nghiệp, Dubai cũng duy trì một mạng lưới bán lẻ vàng rất phát triển. Khu Gold Souk tại Deira là một trong những chợ vàng nổi tiếng nhất thế giới, với hàng trăm cửa hàng trang sức trưng bày các sản phẩm vàng đủ kích cỡ.

Sự kết hợp giữa thị trường bán lẻ truyền thống và hệ thống giao dịch tài chính hiện đại tạo nên một cấu trúc độc đáo cho ngành vàng của Dubai. Chính cấu trúc này đã giúp thành phố trở thành một trong những trung tâm vàng lớn nhất thế giới trong suốt hai thập niên qua.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc mạnh vào thương mại quốc tế và giao thông hàng không cũng khiến Dubai dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Chiến sự đang diễn ra tại Trung Đông đã cho thấy rõ điều đó.

Khi không phận bị hạn chế và dòng khách du lịch giảm mạnh, nhịp sống của một thành phố vốn luôn tấp nập bắt đầu chậm lại.

Dù vậy, với hạ tầng thương mại hiện đại và vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng vàng toàn cầu, Dubai vẫn được xem là một trong những trung tâm kim loại quý có ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Và khi những cơn sóng địa chính trị lắng xuống, “thành phố vàng” nhiều khả năng sẽ lại trở về với nhịp sống sôi động vốn có - như cách mà Dubai đã nhiều lần vượt qua những biến động của thế giới để tiếp tục giữ vai trò một nút giao quan trọng của thị trường kim loại quý toàn cầu.

Hành trình của một thỏi vàng từ mỏ châu Phi tới Dubai

Ít người biết rằng, hành trình của một thỏi vàng trước khi xuất hiện trong các cửa hàng trang sức hoặc kho lưu trữ tài chính có thể đi qua nhiều quốc gia và nhiều công đoạn khác nhau.

Bước 1 - Khai thác

Vàng được khai thác tại các mỏ ở châu Phi như Ghana, Mali, Sudan hoặc Tanzania. Sau khi được khai thác, quặng vàng được xử lý sơ bộ để tách kim loại khỏi đá.

Bước 2 - Tinh luyện sơ cấp

Tại các nhà máy gần khu vực mỏ, vàng được nấu chảy thành các thỏi doré. Đây là dạng vàng chưa tinh khiết hoàn toàn, thường chứa khoảng 70-90% vàng.

Bước 3 - Vận chuyển quốc tế

Các thỏi doré được vận chuyển bằng máy bay tới các trung tâm thương mại vàng lớn của thế giới như Dubai, Thụy Sĩ hoặc London. Trong nhiều trường hợp, Dubai là điểm đến đầu tiên vì vị trí gần châu Phi và hệ thống logistics phát triển.

Bước 4 - Tinh luyện đạt chuẩn quốc tế

Tại Dubai, vàng doré được đưa vào các nhà máy tinh luyện để đạt độ tinh khiết cao, thường là 99,99 phần trăm. Những thỏi vàng đạt chuẩn Good Delivery có thể được lưu trữ trong các kho vàng quốc tế hoặc đưa vào hệ thống giao dịch toàn cầu.

Bước 5 - Phân phối

Sau khi tinh luyện, vàng được bán cho các ngân hàng, quỹ đầu tư, nhà chế tác trang sức hoặc được tái xuất sang các thị trường tiêu thụ lớn như Ấn Độ, Trung Quốc và Trung Đông.

Chính chuỗi cung ứng phức tạp này đã khiến Dubai trở thành một trong những nút trung chuyển quan trọng nhất của thị trường vàng thế giới.

(Nguồn: World Gold Council, OECD, Reuters)