Facebook chặn người dùng tại Úc: Nối tiếp cuộc chiến chống Trump

Facebook hôm 18/2 bất ngờ chặn người dùng Úc đọc và chia sẻ tin tức trên nền tảng mạng xã hội nổi tiếng này nhằm phản ứng với Dự luật Đàm phán Truyền thông Tin tức (NMBC) yêu cầu trả tiền cho báo chí nước này.

Trong khuôn khổ của dự luật, các hãng tin sẽ được yêu cầu đàm phán thỏa thuận thương mại cá nhân hoặc tập thể với Facebook và Google.

Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận, một tổ chức "trọng tài" sẽ quyết định thỏa thuận của bên nào hợp lý hơn. Nếu vi phạm thỏa thuận, Facebook hoặc Google có thể đối mặt với các khoản phạt dân sự lên đến 7,4 triệu USD, theo Reuters.

Trước đó, Facebook cho biết các trang của cơ quan nhà nước Úc sẽ vẫn hoạt động bình thường nhưng đến sáng 18/2, hàng loạt trang điện tử của các cơ quan Chính phủ Úc cũng không thể chia sẻ thông tin trên trang Facebook của mình.

Các website chính phủ như Cục Khí tượng, Chính quyền các bang, các cơ quan Y tế, các trang tin châm biếm, các tổ chức như Hội đồng Công đoàn Úc và cả các tạp chí văn học cũng bị tác động bởi lệnh cấm này.

Việc mất đi nền tảng chia sẻ thông tin như trên là điều đặc biệt nghiêm trọng, khi nhiều người Úc đang phải sống trong các khu vực chịu ảnh hưởng bởi thời tiết cực đoan hoặc thảm họa thiên nhiên. Giờ đây, các dịch vụ thời tiết cũng như cấp cứu của chính phủ sẽ không thể gửi trực tiếp thông tin đến người dùng Facebook để giảm nhẹ tác động của các biến cố trên được nữa.

Facebook tiến hành động thái khiến căng thẳng leo thang nêu trên sau khi NMBC được Hạ viện Úc thông qua. Theo AP, Facebook nói riêng và các nền tảng kỹ thuật số nói chung lo ngại điều đang xảy ra tại Úc có thể trở thành một "tiền lệ đắt đỏ" mà những quốc gia lớn hơn sẽ làm theo.

Facebook khẳng định NMBC, dự kiến được Quốc hội Úc thông qua trong vài ngày tới, "về cơ bản đã hiểu sai" mối quan hệ giữa nền tảng này với các nhà sản xuất tin tức, buộc họ đối mặt với một lựa chọn khó khăn giữa việc tuân thủ luật hoặc ngăn chặn các nội dung tin tức.

Nước đi nói trên đánh dấu lập trường cứng rắn hơn của Facebook so với Google sau nhiều năm họ cùng nhau vận động chống lại những dự luật như trên. Cả Facebook lẫn Google đều đe dọa hủy bỏ các dịch vụ của họ ở Úc nhưng khác với Facebook, Google đã đạt được một số thỏa thuận bước đầu với nhiều hãng tin tức trong những ngày gần đây.

Bộ trưởng Tài chính Úc Josh Frydenberg đã chỉ trích mạnh mẽ Facebook sau khi mạng xã hội này tuyên bố không cho phép các hãng tin và người dùng Úc chia sẻ và xem tin tức trên nền tảng của mình.

“Facebook đã sai. Hành động của Facebook là không cần thiết. Họ đã quá tay và điều này sẽ làm tổn hại danh tiếng của họ ở Úc”, ông Frydenberg phát biểu sáng 18/2.

Sau khi nhận nhiều chỉ trích, đại diện Facebook đã đưa ra phản hồi qua email với nội dung: “Các hành động mà chúng tôi đang thực hiện tập trung vào việc hạn chế các hãng tin và người dân ở Úc chia sẻ hoặc xem nội dung tin tức của Úc và quốc tế”.

“Vì luật không hướng dẫn rõ ràng về định nghĩa nội dung tin tức, chúng tôi đã đưa ra định nghĩa rộng để tôn trọng luật như dự thảo. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ cho hiển thị lại bất kỳ trang nào vô tình bị ảnh hưởng”, đại diện Facebook cho biết.

Báo chí quốc tế như BBC, CNBC, New York Post, Financial Times… đồng loạt đưa tin về sự kiện. Reset Australia, tổ chức toàn cầu với mục tiêu chống nguy cơ kỹ thuật số với nền dân chủ, cũng lên án Facebook. Giám đốc điều hành Chris Cooper cho rằng việc Facebook chặn tin tức giữa thời điểm dịch bệnh thực sự cho thấy Zuckerberg “quan tâm” tới xã hội và cộng đồng Australia ra sao.

Bộ trưởng Truyền thông Australia Paul Fletcher chỉ trích lập trường của Facebook.

Ông nhận định: “Facebook đang nói với người dân Australia rằng họ thà vận hành một nền tảng nơi cấm đoán, giảm ưu tiên tin đúng sự thật, để cho tin giả lấp chỗ trống hơn là tham gia vào các nỗ lực quản lý một cách có ý nghĩa. Khác biệt giữa tin tức và tin tức sai sự thật và giá trị của tin tức đối với chức năng của nền dân chủ không có ý nghĩa gì với Facebook. Quy định gây bất lợi đối với lợi nhuận trước mắt của họ và sự thù địch trong phản ứng của họ cho thấy sự cần thiết của quản lý”.

Thực tế hành động của Facebook trong cuộc tranh cãi với Chính phủ Úc không khác với quan điểm của mạng xã hội này trong vụ chặn tài khoản của Tổng thống Mỹ khi ông Donald Trump vẫn tại nhiệm.

Facebook lần đầu tiên đã tạm thời khoá tài khoản của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi những người ủng hộ ông xông vào Điện Capitol của Mỹ, làm bùng lên bạo lực và khiến quá trình chứng nhận kết quả bầu cử bằng cách kiểm phiếu và xác nhận lá phiếu của các đại cử tri ở từng bang, đưa Joe Biden trở thành tổng thống Mỹ tiếp theo bị gián đoạn.

Khi đó, Facebook giải thích việc chặn tài khoản của một người dùng, lại là Tổng thống Mỹ rằng, họ nghi ngờ ông Trump kích động bạo lực. Hành động tự phán xét của Facebook gây quan ngại cho giới chức quản lý và người dùng trên toàn thế giới về quyền hành của các hãng phát triển mạng xã hội Mỹ. Họ rõ ràng là phải kiểm soát các nội dung của người dùng nếu nội dung đó vi phạm các quy tắc, nhưng các bài đăng bị xóa của Tổng thống Trump không vi phạm chúng.

Hành vi của Facebook bị đánh giá là "lạm quyền" cũng như vi phạm các nguyên tắc về tự do ngôn luận.

 Cuộc chiến của mạng xã hội này với Chính phủ Úc cũng bị Canada phản ứng. Canada ngày 18/2 đã chỉ trích mạnh mẽ quyết định của Facebook hạn chế chia sẻ tin tức trên trang mạng xã hội này ở Australia.

Bộ trưởng Bộ Di sản Canada Steven Guilbeault nhận định rằng hành động của Facebook đang xâm phạm đến an ninh công cộng, khi lệnh cấm chia sẻ tin tức của Facebookban đầu đã dẫn đến việc tạm thời đóng cửa các trang Facebook do các cơ quan chính phủ điều hành, bao gồm dịch vụ ngăn chặn tự tử và tổ chức cứu hỏa-cứu hộ.

Ông Guilbeault khẳng định động thái vừa qua của Facebook sẽ không ngăn cản Canada triển khai quy định yêu cầu các nền tảng truyền thông xã hội phải tài trợ cho các hãng tin.

Ông Guilbeault nói rằng những gì Facebook đang làm ở Australia là rất vô trách nhiệm và ảnh hưởng đến sự an toàn của nhiều người Australia.

Ông Guilbeault cho biết ông và những người đồng cấp từ Australia, Phần Lan, Pháp và Đức tuần trước đã có cuộc thảo luận về "một mặt trận chung" về tin tức cũng như các vấn đề khác liên quan đến Facebook và Google.

Bộ trưởng Di sản Canada bày tỏ hy vọng liên minh này sẽ sớm phát triển lên khoảng 15 quốc gia.