Lý do các tập đoàn nhà nước đầu tư ra nước ngoài kết quả 'chưa đạt kỳ vọng'?

Lợi nhuận 55 tập đoàn dự kiến giảm mạnh

Chính phủ vừa có báo cáo gửi Quốc hội trước thềm kỳ họp khai mạc ngày 20/10 tới, trong đó có dự tính kết quả hoạt động các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước năm nay.

Theo dự tính này, lợi nhuận của khối doanh nghiệp lớn này dự kiến sẽ giảm mạnh so với năm trước, mà Covid-19 là một yếu tố ảnh hưởng lớn.

Đây cũng là dự tính tương đối, bởi tình hình dịch bệnh tại Việt Nam được kiểm soát tốt, nhưng tác động tiêu cực của nó còn phức tạp và kéo dài, nhất là trên thế giới. Trong khi đó, kinh tế Việt Nam có độ mở lớn và chịu ảnh hưởng nhiều bởi tác động và bối cảnh bên ngoài…

Báo cáo của Chính phủ nêu tổng thể về tình hình tài chính và hoạt động sản xuất, kinh doanh của 55 tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, căn cứ báo cáo tài chính tại thời điểm 31/12/2019.

Theo đó, tổng tài sản của khối này, theo số liệu báo cáo hợp nhất năm 2019 là 2.669.966 tỷ đồng (công ty mẹ là 1.862.059 tỷ đồng).

Vốn chủ sở hữu: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2019 là 1.247.187 tỷ đồng (công ty mẹ là 1.095.700 tỷ đồng).

Tổng doanh thu: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2019 là 1.471.757 tỷ đồng (công ty mẹ là 852.074 tỷ đồng).

Lợi nhuận trước thuế: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2019 là 144.412 tỷ đồng (công ty mẹ là 72.978 tỷ đồng).

Số phát sinh phải nộp ngân sách nhà nước: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2019 là 182.272 tỷ đồng (công ty mẹ là 121.723 tỷ đồng).

Về kế hoạch hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2020, 55 tập đoàn và tổng công ty nhà nước đã lập báo cáo đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch năm 2019 và dự toán ngân sách năm 2020 và gửi về Bộ Tài chính.

Theo đó, năm nay, về tổng doanh thu: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2020 dự kiến đạt 1.327.496 tỷ đồng (công ty mẹ dự kiến đạt 847.537 tỷ đồng).

Lợi nhuận kế toán trước thuế: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2020 dự kiến đạt 78.086 tỷ đồng (công ty mẹ dự kiến đạt 74.940 tỷ đồng).

Các khoản phát sinh phải nộp ngân sách nhà nước: Số liệu báo cáo hợp nhất năm 2020 dự kiến đạt 157.273 tỷ đồng (công ty mẹ dự kiến đạt 95.508 tỷ đồng).

Những dữ liệu trên cho thấy, dự kiến năm nay các chỉ tiêu của khối này đều sụt giảm, trong đó chỉ tiêu lợi nhuận dự kiến giảm mạnh với khoảng 46% so với năm 2019.

Vì sao 12,2 tỷ USD đầu tư ra nước ngoài không hiệu quả

Báo cáo giải thích rõ nguyên nhân các hoạt động đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp nhà nước chưa có nhiều chuyển biến và chưa đạt kỳ vọng là do: "ngoài những nguyên nhân khách quan (như chính trị, chính sách đầu tư nước sở tại...) thì nguyên nhân chủ quan là vấn đề về năng lực quản lý, quản trị rủi ro, năng lực dự báo thị trường và kinh nghiệm trong đầu tư ra nước ngoài".

Cụ thể, tính đến cuối năm 2019, có tất cả 23 doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối có dự án đầu tư ra nước ngoài. 12,2 tỷ USD được các doanh nghiệp này thực hiện đầu tư tại 123 dự án. Các dự án chủ yếu ở các lĩnh vực như thăm dò và khai thác dầu khí, viễn thông, trồng cây cao su, khai thác khoáng sản và hàng không...

Trong năm 2019, các doanh nghiệp thực hiện đầu tư vốn ra nước ngoài số tiền là 273 triệu USD, chủ yếu tập trung tại 3 doanh nghiệp có số vốn đầu tư ra nước ngoài lớn là PVN (72 triệu USD); Viettel (188 triệu USD) và VRG (13 triệu USD).

Lũy kế đến ngày 31/12/2019, tổng vốn đầu tư ra nước ngoài thực hiện tại các doanh nghiệp là 6,161 tỷ USD (tương đương 50,47% tổng số vốn đầu tư ra nước ngoài đăng ký); số còn phải tiếp tục đầu tư ra nước ngoài là 6,047 tỷ USD.

PVN có số vốn đầu tư ra nước ngoài luỹ kế là 3,124 tỷ USD (51%), Viettel đứng thứ hai với 1,795 tỷ USD (29%), VRG với 936 triệu USD, xếp vị trí thứ 3 (15 %).

Theo báo cáo của Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp trước đó, PVN là đơn vị có số dự án đầu tư ở nước ngoài nhiều nhất với 27 dự án và tổng vốn đăng ký 7,1 tỷ USD. Các dự án PVN rót vốn tại nước ngoài chủ yếu trong lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí và một số dự án lĩnh vực khoáng sản khác.

Viettel và đơn vị thành viên là Viettel Global đã đầu tư 10 dự án mạng viễn thông tại Campuchia, Lào, Mozambique, Đông Timor, Cameroon, Burundi, Tanzania, Haiti, Myanmar, Peru và 3 dự án nghiên cứu phát triển tại Pháp, Mỹ, Nga. Các dự án viễn thông của Viettel tại các nước châu Phi đã hoạt động và bắt đầu có dòng tiền chuyển về nước. Các dự án tại Haiti, Mozambique và Cameroon đang trong quá trình hoàn vốn.

Còn VGR hiện đang thực hiện 23 dự án trồng cao su tại Lào, Campuchia, với số vốn hơn 1,3 tỷ USD. Trong số này, dự án tại Lào bắt đầu có lãi trước thuế.

Về kết quả, đối với các dự án đầu tư ra nước ngoài đã có báo cáo thì số tiền chuyển về nước là 434 triệu USD, trong đó có 300 triệu USD của PVN và 114 triệu USD của Viettel. Số tiền thu từ lợi nhuận, cổ tức được chia và lãi cho vay là 234 triệu USD. Lũy kế đến ngày 31/12/2019, 9 doanh nghiệp đã có số thu từ các dự án tại nước ngoài chuyển về nước với số tiền 2,971 tỷ USD, bằng 48,6% vốn đầu tư đã thực hiện.

Tổng lợi nhuận của các dự án đầu tư nước ngoài có lãi trong năm 2019 đạt 583 triệu USD, tăng 7% so với năm 2018. Tổng số lỗ phát sinh năm 2019 của các dự án đầu tư ra nước ngoài báo lỗ là 154 triệu USD, tương đương 45% tổng số lỗ năm 2018 (352 triệu USD).