Rạp chiếu phim trong Covid-19: Khi doanh nghiệp ngoại 'mạnh vì gạo...'

Doanh nghiệp nội tiềm lực yếu, thị phần nhỏ bé

Làn sóng COVID-19 lần thứ 4 khiến ngành chiếu phim vừa khởi động lại giờ tiếp tục rơi vào cảnh đìu hiu. Tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, các rạp chiếu phim tạm đóng cửa, hàng loạt phim dời lịch chiếu chưa biết khi nào quay lại.

Các chuyên gia khẳng định, việc đóng cửa các cụm rạp trong đại dịch là tất yếu để phòng dịch, nhưng điều này cũng khiến các doanh nghiệp chiếu phim lao đao, doanh thu lao dốc trong khi phí thuê mặt bằng, lương cho nhân viên vẫn tiếp tục phải chi trả.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương), tình trạng của các rạp chiếu phim cũng là tình trạng chung của ngành chiếu phim trên thế giới và nhiều ngành kinh tế khác trong đại dịch. Các thống kê cho thấy, ngành chiếu phim toàn cầu đã phải chịu mất hàng chục tỷ đô la từ khi dịch bệnh COVID-19 xảy ra.

Đáng lo nhất vẫn là các công ty điện ảnh, công ty kinh doanh rạp chiếu phim ở trong nước. Theo đó, các đơn vị chiếu phim trong nước chỉ chiếm chừng 30% thị phần rạp chiếu phim trong toàn quốc, đa số là các nhà sản xuất phim kiêm kinh doanh rạp chiếu nên tiềm lực tài chính không thể so sánh với các doanh nghiệp chiếu phim nước ngoài thuộc các tập đoàn lớn như Lotte hay CGV.

"Các doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực này "mạnh vì gạo, bạo vì tiền", được sự hỗ trợ của tập đoàn, công ty mẹ nên có thể vượt qua khó khăn thời đại dịch.

Nói như vậy không có nghĩa doanh nghiệp nước ngoài không bị ảnh hưởng, nhưng thế mạnh tài chính cho phép họ đi đường dài hơn doanh nghiệp trong nước", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói.

Chuyện thuê mặt bằng của CGV là một minh chứng cho năng lực "mạnh vì gạo, bạo vì tiền" của doanh nghiệp nước ngoài mà PGS.TS Nguyễn Văn Nam đề cập.

Theo thông tin trên Tuổi trẻ, "ông lớn" CGV thuê mặt bằng có diện tích hơn 1.200m2 tại tầng 2 và 3 của tòa nhà IMC (phường Tân Định, quận 1, TP.HCM) của Công ty Cổ phần Quốc tế truyền thông (IMC) trong 20 năm.

Đại diện IMC cho biết, vào năm 2018, khi IMC mời đối tác, có nhiều đơn vị kinh doanh rạp chiếu phim cùng ngỏ ý muốn thuê mặt bằng này, trong đó CGV là đơn vị luôn đồng ý với bất cứ yêu cầu mà phía IMC đưa ra, không hề mặc cả.

CGV cũng ký hợp đồng thuê mặt bằng tại tòa nhà trung tâm thương mại Lapen Center (TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) của Công ty Lapen, với mục đích đầu tư xây dựng và kinh doanh rạp chiếu phim. Thời hạn thuê là 20 năm tính từ ngày 9/8/2018, tiền thuê và phí dịch vụ là hơn 413 triệu/tháng.

Tuy nhiên, khi đại dịch xảy ra, CGV khởi kiện hai công ty ra tòa để hủy hợp đồng thuê mặt bằng với lý do hoàn cảnh thay đổi cơ bản.

"Doanh nghiệp nước ngoài còn như vậy, nếu dịch bệnh kéo dài mà không có giải pháp căn cơ, nguy cơ doanh nghiệp nội phá sản là hiện hữu. Thị phần của doanh nghiệp Việt trên thị trường rạp chiếu phim vốn đã nhỏ bé khi ấy lại càng nhỏ bé hơn, thậm chí khả năng sân chơi ấy chỉ sẽ chỉ còn các doanh nghiệp ngoại", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nhận xét.

Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại cho rằng sự hỗ trợ của Nhà nước đối với các đơn vị kinh doanh rạp chiếu phim nói riêng và các doanh nghiệp nói chung là cần thiết nhưng nguồn lực Nhà nước có hạn. Đã thế, dịch bệnh có thể kéo dài nhiều năm với sự xuất hiện của nhiều biến thể, biến thể sau nhanh và mạnh hơn biến thể trước.

"Muốn nối lại các hoạt động kinh tế thì không thể phòng ngự một cách bị động. Không còn cách nào khác, chúng ta phải chủ động phòng ngự và tấn công, mà giải pháp cơ bản chính là tiêm vaccine và nghiên cứu thuốc điều trị Covid-19", ông Nam chỉ rõ.

Nhượng bộ lẫn nhau để cùng tồn tại?

Cũng cho ý kiến về tình cảnh bi đát của các doanh nghiệp kinh doanh rạp chiếu phim, LS Trương Xuân Tám, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Hãng luật Tường Trương Xuân Tám cho hay, đối với những doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề do tác động của đại dịch Covid-19, Nhà nước Việt Nam cần có chính sách hỗ trợ và các doanh nghiệp kinh doanh rạp chiếu phim cũng là một đối tượng cần xem xét hỗ trợ.

Tuy nhiên, với nguồn ngân sách hạn hẹp, sự hỗ trợ ấy không được bao nhiêu, trong khi các doanh nghiệp do phải đóng cửa rạp chiếu, doanh thu sụt giảm nhưng vẫn phải trả tiền nuôi bộ máy, tiền thuê mặt bằng...

"Đây là khó khăn chung, hàng loạt khách sạn, nhà hàng, mặt bằng cho thuê cũng đều bị suy giảm, tê liệt. Văn hóa trong kinh doanh cộng đồng cũng phải chịu trách nhiệm nên các bên cần xem xét nhượng bộ lẫn nhau. Chẳng hạn, bên cho thuê nỗ lực tiết giảm các chi phí, còn bên cho thuê mặt bằng cũng cần giảm giá tối đa để hai bên có thể tồn tại", LS Tám nhận xét.

Cũng theo vị luật sư, trong đại dịch Covid-19 đã có nhiều công ty kiện nhau ra tòa. Ông cho rằng, TAND Tối cao cần đưa ra một án lệ để trong tương lai có những tình huống tương tự thì áp dụng luôn.

Riêng với trường hợp CGV đang theo đuổi hai vụ kiện để chấm dứt hợp đồng thuê mặt bằng do hoàn cảnh thay đổi cơ bản mà không phải thanh toán bất kỳ khoản phạt hay bồi thường thiệt hại vì chấm dứt hợp đồng, vị luật sư cho rằng các bên đã làm đúng thủ tục.

Theo đó, hợp đồng của CGV với các công ty cho thuê mặt bằng là một loại hợp đồng kinh tế, khi các bên không thương lượng được thì có quyền kiện nhau ra tòa.

"Về thủ tục hoàn toàn phù hợp, dù cho trong hợp đồng của các bên không đề cập đến điều kiện thay đổi căn bản thì Bộ Luật Dân sự cũng đã quy định rất rõ. Còn tòa có chấp nhận yêu cầu khởi kiện hay không thì sẽ phải tính toán các yếu tố, căn cứ mà các bên đưa ra.

Phải chứng minh được điều kiện thực hiện đã thay đổi căn bản, thay đổi căn bản ấy là vĩnh viễn hay chỉ trong giai đoạn đại dịch... Việc này tòa sẽ tính toán trong thời kỳ dịch bệnh, chính quyền  tạm đóng cửa các rạp chiếu phim để phòng chống Covid-19 thì có được coi là bất khả kháng hay không.

Nếu là trường hợp bất khả kháng thì các bên không có lỗi, có thể được miễn hoặc giảm tiền thuê mặt bằng trong thời gian bị giãn cách xã hội không sử dụng rạp chiếu phim.

Tuy nhiên, cũng chưa chắc  tòa sẽ đồng ý cho loại trừ toàn bộ trách nhiệm. Cho nên, ở đây tòa sẽ cân đối có lý có tình", LS Trương Xuân Tám phân tích.