Thép Trung Quốc gắn mác "Made in Vietnam" vào EU, doanh nghiệp thép Việt "khóc" với hàng tồn kho như "núi"

Thép Trung Quốc gắn mác "Made in Vietnam" vào EU

Hãng tin Reuters dẫn tin từ Cơ quan chống gian lận của Ủy ban châu Âu (OLAF) cho biết đã phát hiện ra thép Trung Quốc được vận chuyển qua Việt Nam và gắn mác "Made in Vietnam" để tránh bị đánh thuế theo quy định của khối.

Theo đó, doanh nghiệp thép Trung Quốc đã trốn được khoảng 8,2 triệu euro (tương đương 9,6 triệu USD) thuế chống bán phá giá khi thép tráng hữu cơ từ Trung Quốc được vận chuyển qua Việt Nam và cấp giấy chứng nhận xuất xứ của Việt Nam.

Sau khi phát hiện vụ việc, OLAF đã gửi các văn bản khuyến nghị tài chính tới cơ quan hải quan của các nước trong khu vực EU, gồm Bỉ, Hy Lạp, Slovenia, Italy, Phần Lan, Bồ Đào Nha, Lithuania, Romania và Thụy Sĩ, nhằm thu hồi khoản thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp trên đối với thép Trung Quốc.

Mặc dù chưa có cuộc điều tra liên tục về vấn đề này, tuy nhiên các nhà chức trách sẽ không ngần ngại bắt đầu một cuộc điều tra nếu họ nhận được các cáo buộc gian lận.

Nhà phân tích Setherd Rosenfeld của công ty chứng khoán Jefferies nhận định: "Nếu EU áp dụng thuế chống lại thép Trung Quốc đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam, nó sẽ tạo kẽ hở cho các nhà sản xuất châu Á tiếp cận thị trường chung châu Âu".

Mỹ cũng sẽ sớm ra phán quyết về việc liệu các nhà sản xuất thép của Trung Quốc có phải chịu những khoản thuế của Mỹ đối với các chuyến hàng được chuyển sang Việt Nam để chế biến thành thép chống cán nóng và chống ăn mòn, trước khi bán sang Mỹ.

Theo một số ước tính, có tới 90% tổng giá trị thép Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ được sản xuất ở Trung Quốc.

Theo báo cáo của Cục Thép Thế giới (ISSB), năm 2016, nhập khẩu thép cán nguội và chống ăn mòn của Trung Quốc đã giảm gần 45.000 tấn so với 1,2 triệu tấn năm 2015. Trong khi đó, nhập khẩu hai sản phẩm này từ Việt Nam trong cùng kỳ lại tăng gấp 10 lần lên gần 700.000 tấn.

Tại EU, nhập khẩu thép chống ăn mòn của Trung Quốc, tăng gần gấp đôi vào năm ngoái, đã ổn định trong năm nay tính đến tháng 8, trong khi nhập khẩu từ Việt Nam tăng từ mức không đáng kể.

... Trong khi doanh nghiệp thép Việt ôm hàng tồn nghìn tỷ

Theo thống kê 9 tháng đầu năm 2017, 8 doanh nghiệp ngành thép đạt tổng doanh thu gần 86.000 tỷ đồng, tăng 43% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế có mức tăng thấp hơn, chỉ 14%, đạt gần 8.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý là lượng hàng tồn kho trong 9 tháng của các doanh nghiệp cũng tăng 28%, lên đến 28.330 tỷ đồng. Trong đó, "anh cả" Tập đoàn Hòa Phát (HPG) có mức tồn kho cao nhất với 11.120 tỷ đồng, Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) cũng còn gần 9.000 tỷ đồng hàng tồn kho. 

Một số doanh nghiệp khác cũng có lương hàng tồn trên 1.000 tỷ đồng như: Công ty Cổ phần Thép Nam Kim - NKG (2.485 tỷ đồng), Công ty Cổ phần Thép Pomina - POM (1.836 tỷ đồng), Công ty Cổ phần Tập đoàn Thép Tiến Lên - TLH (1.625 tỷ đồng)...

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam, tổng năng lực sản xuất của ngành thép trong nước vào khoảng 30 triệu tấn/năm. Cụ thể, ở mặt hàng phôi thép là 12 triệu tấn/năm, thép cán 12 triệu tấn/năm, tôn mạ phủ màu 5 triệu tấn/năm, thép ống 3 triệu tấn/năm. 

Với quy mô này, ngành thép Việt Nam được đánh giá đang đứng đầu các nước Đông Nam Á. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế của thị trường trong nước, nguồn cung đang vượt xa cầu. Do đó, hiện nay ngành thép mới chỉ hoạt động khoảng 50-60% công suất. 

Như vậy, về số lượng, Việt Nam không chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong nước mà đang dư thừa công suất, đặc biệt là mặt hàng thép xây dựng.

Trong khi đó, thép Trung Quốc lại đang lách luật để gắn mác thép Việt Nam nhằm thâm nhập vào các thị trường trên thế giới và trốn thuế. Bởi thế, bài toán danh cho các doanh nghiệp thép trong nước lại càng trở nên khó khăn hơn.

Phương Anh