Giá xăng dầu ảnh hưởng như thế nào đến bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ?

Theo báo cáo gần đây của các chiến lược gia tại Macquarie, trong đó có Walt Chancellor, chiến lược gia năng lượng của Macquarie, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đặc biệt chú trọng đến dầu diesel thoạt nhìn có vẻ khó hiểu, bởi xăng mới là loại nhiên liệu gắn liền trực tiếp với phần lớn người tiêu dùng Mỹ.

Tuy nhiên, giá dầu diesel tăng cao đang trở thành vấn đề dễ nhận thấy trong đời sống hằng ngày, xuất hiện thường xuyên trên các mặt báo và khiến áp lực lạm phát trở nên rõ ràng hơn đối với người dân.

Các chiến lược gia cho rằng tầm quan trọng chính trị của dầu diesel nằm ở cuộc đua giành quyền kiểm soát Thượng viện Mỹ. Trong bối cảnh đảng Dân chủ được các thị trường dự đoán có nhiều khả năng giành lại Hạ viện, kết quả tại Thượng viện có thể quyết định quyền kiểm soát Quốc hội. Cuộc đua này có thể phụ thuộc vào khoảng 7-8 bang có cạnh tranh gay gắt, trong đó có 5 bang nhạy cảm với giá dầu diesel: Alaska, Maine, Iowa, Kansas và New Hampshire.

Theo ước tính trong báo cáo, nếu loại trừ nhu cầu phục vụ vận tải, chủ yếu là xe tải, mức tiêu thụ diesel bình quân đầu người tại các bang này cao gấp khoảng 2-9 lần mức trung bình toàn quốc. Điều này khiến biến động giá diesel có thể ảnh hưởng rõ rệt hơn đến đời sống và tâm lý cử tri tại đây.

Thời điểm bầu cử vào đầu tháng 11 cũng trùng với giai đoạn nhu cầu diesel phi vận tải tăng cao: mùa thu hoạch nông sản tại các bang nông nghiệp thường kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11, trong khi mùa đông đang đến gần tại những bang phụ thuộc vào dầu sưởi.

Vì vậy, các chuyên gia cho rằng việc ông Trump tập trung vào dầu diesel có cơ sở chính trị nhất định. Dù kết quả bầu cử còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác ngoài giá nhiên liệu, những nỗ lực nhằm kiểm soát cả diễn biến giá thực tế lẫn nhận thức của công chúng về vấn đề này có thể sẽ tiếp tục trước ngày bầu cử.

Giá xăng giảm nhưng giá dầu diesel tiếp tục tăng

Theo dữ liệu do GasBuddy công bố, trong tuần được đề cập, giá xăng bán lẻ bình quân tại Mỹ giảm 5,5 cent, xuống còn 4,24 USD/gallon. Mức này thấp hơn 23 cent so với một tháng trước, nhưng vẫn cao hơn 1,26 USD/gallon so với cùng kỳ năm ngoái. Ngược lại, giá diesel bình quân tăng 5,2 cent trong tuần, lên 6,30 USD/gallon.

Patrick De Haan, người đứng đầu bộ phận phân tích dầu mỏ của GasBuddy, cho biết giá xăng giảm tại phần lớn các bang nhờ việc tạm ngừng thu thuế nhiên liệu ở một số nơi và chu kỳ điều chỉnh giá tại các thị trường địa phương. Trong khi đó, giá dầu diesel tăng tại phần lớn các bang, dù một số nơi ghi nhận mức giảm nhờ chính sách tạm ngừng thuế.

Triển vọng giá nhiên liệu vẫn phụ thuộc đáng kể vào diễn biến địa chính trị và thị trường dầu thô. Nếu giá dầu tăng trở lại, một số bang có cơ chế điều chỉnh giá theo chu kỳ có thể tiếp tục chứng kiến giá nhiên liệu đi lên. Các biện pháp giảm thuế có thể giúp người tiêu dùng tại một số bang hạn chế ảnh hưởng của đà tăng giá, nhưng nhìn chung thị trường vẫn biến động khó lường.

Xét theo từng bang, giá xăng bình quân thấp nhất được ghi nhận tại North Carolina, Georgia và Texas, lần lượt ở mức 3,58 USD, 3,69 USD và 3,73 USD/gallon. California có giá cao nhất, đạt 6,12 USD/gallon, tiếp theo là Hawaii với 5,55 USD và Washington với 5,33 USD/gallon.

Đối với dầu diesel, North Carolina, Georgia và Louisiana có giá bình quân thấp nhất, lần lượt là 5,57 USD, 5,70 USD và 5,74 USD/gallon. California đứng đầu về giá diesel, ở mức 8,47 USD/gallon, tiếp theo là Washington với 7,26 USD và Hawaii với 7,10 USD/gallon.

EIA nâng dự báo giá xăng và dầu diesel trong năm 2026-2027

Trong Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn tháng 10 (STEO), Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) đã nâng dự báo giá bán lẻ xăng và dầu diesel tại Mỹ trong cả năm 2026 và 2027 so với báo cáo tháng 9.

Theo dự báo mới, giá bán lẻ xăng thông thường tại Mỹ sẽ đạt trung bình 3,91 USD/gallon trong năm 2026 và 3,56 USD/gallon trong năm 2027. Đối với dầu diesel dùng cho vận tải đường bộ, EIA dự báo giá trung bình ở mức 5,19 USD/gallon trong năm 2026 và 4,49 USD/gallon trong năm 2027.

Trong báo cáo tháng 9, EIA dự báo giá xăng lần lượt ở mức 3,84 USD/gallon trong năm 2026 và 3,35 USD/gallon trong năm 2027. Dự báo giá diesel tương ứng là 5,07 USD và 4,40 USD/gallon.

EIA cho biết trong tháng 9, giá bán lẻ bình quân tại Mỹ đạt 4,35 USD/gallon đối với xăng và 6,29 USD/gallon đối với diesel. Đà tăng chủ yếu xuất phát từ giá dầu thô cao hơn và biên lợi nhuận lọc dầu gia tăng.

Theo cơ quan này, giá bán lẻ nhiên liệu chưng cất, chủ yếu là dầu diesel, có thể tiếp tục duy trì trên 6 USD/gallon trong tháng 10 trước khi giảm dần theo giá dầu thô và sự phục hồi nhẹ của lượng tồn kho. Tuy nhiên, biên lợi nhuận lọc dầu dự kiến vẫn cao hơn mức trung bình lịch sử.

EIA cũng dự báo tồn kho nhiên liệu chưng cất của Mỹ sẽ duy trì dưới mức trung bình giai đoạn 2021-2025 trong suốt thời kỳ dự báo. Tình trạng này có thể tiếp tục giữ biên lợi nhuận lọc dầu diesel ở mức cao, khiến giá bán lẻ diesel duy trì trên 4 USD/gallon đến hết năm 2027.

Đối với xăng, EIA dự kiến giá bán lẻ trong tháng 10 gần tương đương tháng 9, sau đó giảm dần cùng với giá dầu thô. Tuy nhiên, biên lợi nhuận lọc dầu xăng vẫn có thể cao hơn mức trung bình theo mùa cho đến đầu năm 2027 do lượng tồn kho thấp.

EIA lưu ý rằng biên lợi nhuận lọc dầu giảm không đồng nghĩa giá bán lẻ sẽ giảm ngay lập tức. Giá bán lẻ còn bao gồm thuế nhiên liệu và chi phí, biên lợi nhuận của khâu phân phối và bán lẻ. Trong năm 2026, biên lợi nhuận ở các khâu này đã giảm do giá bán buôn tăng mạnh; EIA dự kiến chúng sẽ phục hồi lên trên mức trung bình của 5 năm vào năm 2027, khi giá bán buôn bắt đầu hạ nhiệt.

Tóm lại, giá dầu diesel tại Mỹ đang chịu áp lực từ nguồn cung tồn kho thấp và biên lợi nhuận lọc dầu cao. Trong ngắn hạn, mức giá này không chỉ gây sức ép lên chi phí vận tải, nông nghiệp và sưởi ấm mà còn có thể trở thành vấn đề chính trị đáng chú ý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Nh.Thạch/AFP