Goldman Sachs cảnh báo cú sốc dầu mỏ tại châu Á

Một cú sốc nguồn cung liên quan đến gián đoạn tại eo biển Hormuz đang bắt đầu lan rộng trên thị trường dầu toàn cầu, trong đó châu Á chịu áp lực lớn nhất. Báo cáo ngày 6/4/2026 của Goldman Sachs phân tích tình trạng thiếu hụt theo từng sản phẩm, diễn biến giá và các dấu hiệu căng thẳng trên thực địa.

Tổ chức này đưa ra đánh giá chi tiết theo từng khu vực về tình trạng nguồn cung thắt chặt, giá tăng và những dấu hiệu sớm của việc phân phối nhiên liệu theo hạn mức. Phân tích dựa trên dữ liệu tồn kho, dòng chảy thương mại và diễn biến thị trường theo thời gian thực nhằm đánh giá khả năng thiếu hụt nếu gián đoạn kéo dài.

5 dấu hiệu rủi ro thiếu hụt nhiên liệu phía trước

Mức dự trữ sản phẩm dầu suy giảm tại châu Á

Goldman Sachs bắt đầu từ yếu tố nền tảng nguồn cung, cho rằng tồn kho các sản phẩm dầu tinh chế tại nhiều nền kinh tế châu Á vốn đã thấp trước khi xảy ra gián đoạn. Theo dữ liệu ở trang 3 của báo cáo, mức tồn kho trung bình tại một số khu vực châu Á chỉ tương đương khoảng một tháng nhu cầu, so với khoảng 50 ngày ở châu Âu.

Áp lực đặc biệt lớn ở các nguyên liệu đầu vào cho hóa dầu như naphta và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), do việc lưu trữ phức tạp hơn và tồn kho thường thấp hơn.

“Các quốc gia châu Á (ngoài Trung Quốc) có dữ liệu công bố thường ghi nhận mức tồn kho sản phẩm dầu tinh chế trước cú sốc thấp hơn”, Goldman Sachs cho biết trong báo cáo.

Tổ chức này nhận định, với “bộ đệm” mỏng như vậy, khu vực sẽ dễ bị tổn thương khi nhập khẩu chậm lại. Một số quốc gia có thể dựa vào công suất lọc dầu trong nước hoặc nguồn dầu thô dự trữ, nhưng nhiều nước khác vẫn phụ thuộc vào nguồn hàng nhập khẩu đang bị gián đoạn.

Sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ vịnh Ba Tư

Một lớp rủi ro thứ hai đến từ sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Báo cáo cho thấy nhiều nền kinh tế châu Á nhập phần lớn dầu thô và sản phẩm tinh chế từ Vịnh Ba Tư, khiến họ dễ bị ảnh hưởng nếu gián đoạn kéo dài.

Dữ liệu ở trang 4 cho thấy các quốc gia trong mẫu khảo sát - chiếm khoảng một phần ba nhu cầu sản phẩm dầu tinh chế toàn cầu - thường phụ thuộc khoảng một nửa nguồn cung từ khu vực này. Ở những thị trường như Hàn Quốc và Singapore, mức phụ thuộc có thể lên tới gần ba phần tư. “Trong số các quốc gia nhập khẩu nhiều từ vịnh Ba Tư, châu Á nổi bật nhất”, Goldman Sachs nhận định.

Sự tập trung nguồn cung này khiến ngay cả gián đoạn một phần cũng có ảnh hưởng rất lớn. Báo cáo lưu ý rằng dù nguồn nhập thay thế từ các khu vực như Nga và Brazil đã hỗ trợ trong ngắn hạn, nhưng khó có thể bù đắp hoàn toàn nếu dòng chảy từ Vịnh bị suy giảm kéo dài.

Nhập khẩu giảm mạnh vào cuối tháng 3

Báo cáo xác định cuối tháng 3 là bước ngoặt khi dòng tàu chở dầu từ Trung Đông sang châu Á bắt đầu suy yếu rõ rệt. Biểu đồ ở trang 5 cho thấy lượng xuất khẩu từ vịnh Ba Tư giảm mạnh, trong khi nhập khẩu vào châu Á giảm theo với độ trễ.

Goldman Sachs ước tính nhập khẩu ròng dầu của châu Á đã giảm khoảng 9 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 3 so với trước đó. Mức giảm này chủ yếu do dòng dầu thô suy giảm.

“Nhập khẩu ròng dầu của châu Á giảm 9 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 3, cho thấy nguồn cung từ bên ngoài bị ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng”, tổ chức này cho biết.

Trong khi một số quốc gia tạm thời giảm bớt ảnh hưởng ban đầu bằng cách tìm nguồn dầu ngoài khu vực Vịnh hoặc cắt giảm xuất khẩu, Goldman Sachs cho rằng các biện pháp này khó duy trì nếu gián đoạn kéo dài.

Đợt tăng giá do dầu diesel và nhiên liệu máy bay dẫn dắt

Nguồn cung thắt chặt đã nhanh chóng đẩy giá các loại nhiên liệu chủ chốt tăng mạnh. Phần phân tích giá trong báo cáo cho thấy dầu diesel và nhiên liệu máy bay ghi nhận mức tăng mạnh nhất trên toàn cầu.

Giá tăng khoảng 130-140 USD/thùng, tương đương khoảng 150%, trong đó châu Á chứng kiến mức tăng mạnh hơn các khu vực khác. “Giá dầu diesel và nhiên liệu máy bay tăng mạnh nhất”, Goldman Sachs cho biết.

Tổ chức này cũng lưu ý rằng biến động giá không chỉ phản ánh tình trạng thiếu hụt hiện tại mà còn do hoạt động mua dự phòng. Các quốc gia giàu hơn có khả năng trả giá cao để giành nguồn hàng, càng đẩy giá lên.

Diễn biến này cũng ảnh hưởng tới những nước không phụ thuộc trực tiếp vào khu vực Vịnh nhưng lại phụ thuộc vào các đối tác thương mại có liên quan, tạo ra hiệu ứng lan tỏa trên toàn cầu.

Dấu hiệu sớm của phân phối hạn mức và gián đoạn khai thác

Bên cạnh dữ liệu và giá cả, Goldman Sachs còn theo dõi các tín hiệu thực tế cho thấy nguồn cung đang bị siết chặt. Báo cáo tổng hợp nhiều trường hợp phân phối nhiên liệu theo hạn mức và hoạt động công nghiệp chậm lại ở nhiều quốc gia.

Ở trang 8, các ví dụ bao gồm việc hạn chế bán nhiên liệu tại một số khu vực ở châu Á, chính phủ áp dụng biện pháp kiểm soát tiêu thụ và các nhà máy hóa dầu cắt giảm sản lượng do thiếu nguyên liệu đầu vào. “Thái Lan và Ấn Độ là hai quốc gia xuất hiện nhiều nhất trong các tin tức về phân phối nhiên liệu theo hạn mức”, Goldman Sachs cho biết.

Báo cáo cũng ghi nhận các doanh nghiệp đã bắt đầu điều chỉnh hoạt động. Chẳng hạn, các nhà khai thác hóa dầu tại Hàn Quốc và Nhật Bản đã giảm sản lượng khi nguồn cung naphta trở nên không chắc chắn.

Chính phủ các nước đang phản ứng bằng các biện pháp tập trung vào nhiên liệu vận tải như xăng và dầu diesel, bao gồm áp trần mua và ban bố tình trạng khẩn cấp tại một số khu vực.

Kết luận

Goldman Sachs đưa ra cái nhìn nhiều lớp về một thị trường đang chịu áp lực, khi tồn kho thấp, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu và nguồn cung suy giảm cùng lúc. Báo cáo cho rằng dù các điều chỉnh ngắn hạn đã phần nào giảm bớt cú sốc ban đầu, dư địa xoay xở đang thu hẹp, đặc biệt tại châu Á. Nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, sự kết hợp giữa tồn kho giảm, giá tăng và tình trạng căng thẳng nguồn cung nhiên liệu có thể trở nên nghiêm trọng hơn trong những tuần tới, trong đó các nguyên liệu đầu vào cho hóa dầu vẫn là phân khúc dễ bị tổn thương nhất.

Nh.Thạch/AFP