Giá dầu thế giới biến động mạnh, Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng điều chỉnh cơ chế điều hành xăng dầu

Giá dầu thế giới tăng nhanh, tác động trực tiếp tới thị trường trong nước

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), thị trường xăng dầu quốc tế đang bước vào giai đoạn biến động mạnh. Xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran từ cuối tháng 2/2026 cùng nhiều diễn biến địa chính trị liên quan đã khiến giá dầu thế giới liên tục biến động theo chiều hướng tăng - giảm đột ngột, song xu hướng chung là tăng nhanh và mạnh.

Diễn biến này nhanh chóng lan sang thị trường trong nước khi giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu liên tục tăng cao trong thời gian ngắn.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép áp dụng cơ chế điều hành linh hoạt hơn theo Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026. Theo cơ chế này, khi giá xăng dầu thế giới biến động bất thường và tăng trên 7%, cơ quan quản lý có thể xem xét điều hành giá sớm, thậm chí theo từng ngày, thay vì theo chu kỳ thông thường.

Bên cạnh đó, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu tiếp tục được sử dụng như một công cụ nhằm giảm bớt tác động của biến động giá thế giới đối với thị trường trong nước.

Nhờ cơ chế điều hành linh hoạt, các kỳ điều chỉnh giá gần đây đã bám sát diễn biến của thị trường quốc tế, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động nhập khẩu nguồn hàng, qua đó góp phần hạn chế tâm lý lo ngại và tích trữ trong người dân.

Thực tế cho thấy, giá cơ sở của nhiều mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến đã tăng mạnh trong thời gian qua. Cụ thể, giá cơ sở xăng RON95 ghi nhận ba kỳ tăng liên tiếp vào các ngày 5, 7 và 10/3/2026 với mức tăng lần lượt là 10,86%, 21,07% và 22,45%. Giá cơ sở dầu diesel cũng tăng trong cả ba kỳ này, tương ứng 19,49%, 31,26% và 18,12%.

Đến ngày 13/3/2026, giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới tiếp tục leo thang, kéo theo giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trong nước tăng từ 9,10% đến 29,79% so với ngày 12/3/2026. Cụ thể, xăng E5 RON92 tăng lên 28.917 đồng/lít; xăng RON95-III lên 32.338 đồng/lít; dầu diesel 0.05S lên 37.326 đồng/lít; dầu hỏa lên 40.147 đồng/lít và dầu mazut 180CST 3,5S lên 25.851 đồng/kg.

Tuy nhiên, trước những diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là tác động từ xung đột quân sự tại Trung Đông, Bộ Công Thương cho rằng một số giải pháp điều hành nêu trong Nghị quyết 36/NQ-CP có thể không còn hoàn toàn phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

Quỹ Bình ổn giá xăng dầu chỉ đủ hỗ trợ trong thời gian ngắn

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, trước khi thực hiện chi sử dụng, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu còn khoảng hơn 5.600 tỷ đồng. Với mức chi 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu như hiện nay, quỹ này chỉ có thể hỗ trợ bình ổn giá trong khoảng 15 ngày nếu tiếp tục duy trì mức chi hiện tại.

Trước thực tế đó, Bộ Công Thương đang phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng các phương án báo cáo Thủ tướng xem xét. Trong đó có khả năng tính đến việc ứng trước nguồn lực hoặc bố trí nguồn dự phòng ngân sách trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp.

Song song với các giải pháp trước mắt, hai bộ cũng đang nghiên cứu đề xuất Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu nhằm bổ sung thêm công cụ tài khóa để hỗ trợ bình ổn thị trường trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng cao.

Tính toán nâng năng lực dự trữ xăng dầu

Bên cạnh các giải pháp điều hành ngắn hạn, vấn đề nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu cũng được đặt ra nhằm tăng khả năng ứng phó trước những cú sốc từ thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo cơ quan quản lý, diễn biến thị trường thời gian qua cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu các giải pháp tăng cường dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia. Các phương án đang được xem xét bao gồm tăng quy mô dự trữ quốc gia và nâng mức dự trữ thương mại.

Hiện nay, theo quy định, các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì mức dự trữ tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng, trong khi doanh nghiệp phân phối phải bảo đảm mức dự trữ tối thiểu 5 ngày. Đối với dự trữ quốc gia, quy mô hiện mới tương đương khoảng 7 ngày cung ứng, thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Theo Bộ Công Thương, việc nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu không chỉ giúp tăng khả năng ứng phó trước các cú sốc giá từ thị trường thế giới mà còn góp phần củng cố an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày càng phức tạp.