Thị trường dầu mỏ: Siêu chu kỳ mới hay cơn sốt giá nhất thời?

Chuyên gia Joseph Shakar của Shakar Energy Report cho rằng siêu chu kỳ dầu mỏ thứ ba bắt đầu từ mùa xuân 2020 và có thể kéo dài đến 2034-2036. Đây là dự báo lạc quan hơn phần lớn ngân hàng.

Chu kỳ hiện tại giống các giai đoạn trước?

Thập niên 1970, xung đột ở Trung Đông và thiếu hụt nguồn cung đẩy dầu từ dưới 3 USD lên 36 USD/thùng. Giai đoạn 1999-2008 được thúc đẩy bởi Trung Quốc, nơi tiêu thụ theo ông Shakar tăng từ 3,5 lên 14 triệu thùng/ngày. Khác các chu kỳ trước, luận điểm hiện nay chủ yếu dựa vào thiếu đầu tư, mỏ suy giảm và dự án mới mất nhiều năm xây dựng.

IEA ước tính nhu cầu năm 2026 ở mức 102,4 triệu thùng/ngày; OPEC dự báo 105,7 triệu, còn Shakar dẫn số liệu EIA ở mức 105,3 triệu. Chênh lệch giữa IEA và OPEC phản ánh giả định khác nhau về kinh tế, tồn kho và tốc độ chuyển dịch năng lượng. OPEC dự kiến nhu cầu ngoài OECD tăng 0,4 triệu thùng/ngày, bù một phần mức giảm 0,2 triệu tại các nền kinh tế phát triển.

Siêu chu kỳ là giai đoạn giá cao kéo dài do mất cân đối cung cầu, khác với chu kỳ tồn kho ngắn hạn. Mỏ cũ suy giảm nên dự án mới trước hết phải bù sản lượng mất đi. Dầu đá phiến phản ứng trong vài tháng, nhưng đường ống, LNG và dự án ngoài khơi cần nhiều năm.

Ông Shakar ước tính vận chuyển dầu Trung Đông tới châu Á hoặc Nam Mỹ cộng thêm 37 USD/thùng chi phí bảo hiểm và tàu chở dầu, đưa giá giao đến gần 140 USD. Đây là ước tính riêng của ông, chưa đủ chứng minh siêu chu kỳ.

Dầu WTI 90 USD vào năm 2027: Kịch bản lạc quan?

Ông Shakar dự báo dầu thô WTI bình quân 90 USD năm 2027, trong biên 60-120 USD, có thể vượt 150 USD trong hai năm và cuối cùng chạm 200 USD danh nghĩa.

EIA, Morgan Stanley và JPMorgan cảnh báo dư cung khi sản lượng Trung Đông phục hồi và nguồn cung ngoài OPEC tăng. Phe lạc quan cho rằng giá cuối cùng phải tăng để tài trợ các dự án dài hạn; bất đồng chủ yếu nằm ở thời điểm.

Rủi ro giảm giá gồm Hormuz mở lại, OPEC+ tăng sản lượng, dầu đá phiến Mỹ phản ứng, Venezuela phục hồi hoặc suy thoái. Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas ước tính điểm hòa vốn dầu WTI bình quân của giếng mới tại Mỹ là 66 USD/thùng. Giá trên 100 USD khuyến khích khoan thêm, có thể bổ sung nguồn cung. Vì vậy, hãy xem 90 USD là kịch bản cao và kiểm tra doanh nghiệp có còn hiệu quả quanh 65-70 USD hay không.

Hãy xem xét nợ, dòng tiền, sở hữu của ban lãnh đạo, khả năng tiếp cận thị trường và đường ống, cùng trữ lượng có thể khai thác từ giếng hiện hữu (PDP). Tuổi thọ trữ lượng và tốc độ suy giảm cho thấy doanh nghiệp có duy trì dòng tiền khi giá giảm hay không. Định giá thấp chưa phải tín hiệu mua.

Nhà khai thác Canada chịu chiết khấu do rủi ro quốc gia, giá dầu nặng và hạn chế đường ống; tuyến xuất khẩu mới vẫn cần phê duyệt và vốn. Doanh nghiệp thiên về khí cũng cần thận trọng: EIA dự báo giá khí chuẩn Henry Hub ở mức 3,16 USD/triệu đơn vị nhiệt Anh năm 2027, thấp hơn giả định của ông Shakar là 4 USD cho sàn NYMEX và 2,50 USD cho AECO.

Ba tín hiệu cần theo dõi

Thiếu đầu tư và suy giảm mỏ là những luận cứ đáng kể, nhưng dự báo nhu cầu trái chiều và dầu WTI 90 USD năm 2027 vẫn là kịch bản lạc quan. Hãy theo dõi tốc độ phục hồi nguồn cung OPEC+ và vùng Vịnh; số giàn khoan Mỹ so với điểm hòa vốn 66 USD; cùng tiến độ cấp phép, tài trợ hạ tầng xuất khẩu Canada.

Bằng chứng ủng hộ nhà khai thác chi phí thấp, trữ lượng dài hạn và khả năng xuất khẩu tốt, chưa phải định giá lại toàn ngành.

Nh.Thạch/AFP