Robot trở thành "đòn bẩy" giúp ngành sản xuất ứng phó khủng hoảng nhân lực

Theo dự báo của Viện Sản xuất (Manufacturing Institute) và Deloitte, ngành sản xuất sẽ cần thêm khoảng 3,8 triệu lao động vào năm 2033. Tuy nhiên, hơn một nửa số vị trí này có nguy cơ không được tuyển đủ do nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng khan hiếm.

Thực tế này đang thúc đẩy các doanh nghiệp đẩy nhanh đầu tư vào tự động hóa, trong đó robot được xem là giải pháp giúp tối ưu nguồn nhân lực hiện có thay vì cắt giảm việc làm.

Các chuyên gia cho rằng quan niệm robot sẽ thay thế hoàn toàn người lao động không còn phù hợp. Giá trị lớn nhất của tự động hóa là chuyển con người khỏi những công việc lặp đi lặp lại để tập trung vào các nhiệm vụ có giá trị cao hơn như giám sát sản xuất, kiểm soát chất lượng, tối ưu quy trình hay quản lý thiết bị.

Sự thay đổi này cũng kéo theo nhu cầu về các vị trí mới như kỹ thuật viên vận hành robot, quản trị hệ thống tự động hay chuyên gia bảo trì thông minh. Đây được xem là hướng đi giúp doanh nghiệp vừa nâng cao năng suất vừa tạo cơ hội phát triển kỹ năng cho người lao động.

Bên cạnh thiếu hụt nhân lực, nhiều nhà máy còn đối mặt với nguy cơ mất mát "tri thức vận hành" khi đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm nghỉ hưu. Việc kết hợp robot với các công nghệ như bản sao số (Digital Twin), AI và thiết bị đeo thông minh cho phép doanh nghiệp ghi lại kinh nghiệm thao tác, quy trình xử lý sự cố và phương pháp ra quyết định của các chuyên gia để phục vụ đào tạo hoặc lập trình cho robot trong tương lai.

Một trong những lĩnh vực robot phát huy hiệu quả rõ nhất là thay thế con người thực hiện các công việc thuộc nhóm "3D" gồm Dirty (bẩn), Dull (nhàm chán) và Dangerous (nguy hiểm). Robot di động tự hành có thể đảm nhiệm việc kiểm tra các khu vực chứa hóa chất độc hại, còn robot công nghiệp có thể thực hiện các thao tác bốc xếp, cấp phôi, lắp ráp hoặc vận chuyển vật liệu với độ chính xác cao và làm việc liên tục 24/7.

Trong khi đó, robot cộng tác (Cobot) đang mở ra hướng tự động hóa linh hoạt hơn. Thay vì thay thế hoàn toàn con người, cobot hỗ trợ nâng hạ chi tiết nặng, giữ phôi hoặc thực hiện các thao tác lặp lại để người vận hành tập trung vào những công việc đòi hỏi kỹ năng và độ chính xác cao. Mô hình này không chỉ nâng cao năng suất mà còn giảm nguy cơ chấn thương do lao động lặp lại và cải thiện điều kiện làm việc.

Theo các chuyên gia tự động hóa, yếu tố quyết định thành công của một dự án robot không nằm ở công nghệ mà ở chiến lược triển khai. Doanh nghiệp cần truyền thông rõ rằng robot được đưa vào để hỗ trợ con người, đồng thời bắt đầu bằng các dự án thí điểm quy mô nhỏ nhằm giúp nhân viên làm quen với công nghệ và từng bước xây dựng năng lực vận hành nội bộ.

Trong bối cảnh lực lượng lao động ngày càng thiếu hụt, robot được dự báo sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển nhà máy thông minh. Những doanh nghiệp biết kết hợp giữa tự động hóa và phát triển nguồn nhân lực sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc duy trì năng suất, bảo tồn tri thức kỹ thuật và nâng cao sức cạnh tranh trong kỷ nguyên sản xuất số.

automation.com