Thanh toán không tiền mặt đạt 1,05 triệu tỷ đồng mỗi ngày

Ngày 18/8, Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” diễn ra tại Hà Nội, đánh dấu năm thứ năm liên tiếp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức chuỗi sự kiện về chuyển đổi số, đồng thời tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Qua 5 năm, chuyển đổi số đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy ngành Ngân hàng đổi mới phương thức hoạt động, từ số hóa quy trình, mở rộng thanh toán số đến khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Mục tiêu xuyên suốt là cung cấp các sản phẩm, dịch vụ ngày càng thuận tiện, thông minh và an toàn hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Thể chế đi trước, tạo nền tảng chuyển đổi số

Một trong những trụ cột quan trọng của hành trình chuyển đổi số ngành Ngân hàng là kiến tạo thể chế và hoàn thiện hành lang pháp lý. Bám sát quan điểm thể chế phải đi trước một bước, NHNN đã chủ động xây dựng chiến lược, kế hoạch chuyển đổi số, đồng thời ban hành nhiều văn bản thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng.

Đáng chú ý, việc kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã tạo nền tảng cho xác thực thông tin khách hàng, mở tài khoản thanh toán, phát hành thẻ, ví điện tử, triển khai cho vay điện tử và cung cấp các dịch vụ ngân hàng trực tuyến. Đây là bước tiến quan trọng giúp các dịch vụ tài chính được số hóa sâu hơn, đồng thời nâng cao khả năng nhận diện và bảo đảm an toàn trong giao dịch.

Những thay đổi về thể chế và hạ tầng đã tạo động lực mạnh mẽ cho thanh toán không dùng tiền mặt. Đến năm 2025, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 28 lần GDP, khoảng 89% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Trong giai đoạn 2020-2025, thanh toán qua Internet tăng hơn 8 lần về số lượng, qua điện thoại di động tăng hơn 7 lần và thanh toán bằng mã QR tăng gần 20 lần. Nhiều ngân hàng đã có trên 95% giao dịch được thực hiện qua các kênh số.

Hiện quy mô giao dịch đã đạt mức rất lớn, với khoảng 1,05 triệu tỷ đồng thanh toán không dùng tiền mặt mỗi ngày, tương đương gần 40 tỷ USD và gần 85 triệu giao dịch/ngày. Quy mô này cho thấy thanh toán số không còn là một xu hướng thử nghiệm mà đã trở thành một phần thiết yếu trong hoạt động kinh tế - xã hội.

Xây dựng niềm tin số, mở rộng hệ sinh thái

Cùng với việc mở rộng dịch vụ số, bảo đảm an toàn và xây dựng niềm tin số được ngành Ngân hàng xác định là yêu cầu then chốt. Các giải pháp được triển khai theo hướng làm sạch, đối chiếu và xác thực thông tin sinh trắc học với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; định danh, xác minh khách hàng trong giao dịch trực tuyến và tăng cường xác nhận sự đồng ý của khách hàng.

Ngành Ngân hàng cũng xây dựng kho dữ liệu liên quan đến tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng, đơn vị chấp nhận thanh toán và các giao dịch có dấu hiệu nghi ngờ lừa đảo. Hệ thống cảnh báo được triển khai nhằm giúp khách hàng nhận diện rủi ro trước khi thực hiện giao dịch.

Theo số liệu được công bố, tính đến ngày 14/8/2026, khoảng 5 triệu lượt khách hàng đã nhận cảnh báo từ hệ thống, qua đó góp phần bảo vệ và giữ lại hơn 5.600 tỷ đồng cho khách hàng. Kết quả này cho thấy chuyển đổi số trong ngân hàng đang chuyển từ mục tiêu đơn thuần là thuận tiện hóa giao dịch sang xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn hơn.

Ở một chiều cạnh khác, các dịch vụ ngân hàng số ngày càng hiện diện rộng khắp trong đời sống. Không chỉ đưa dịch vụ tài chính đến vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, ngân hàng số còn tham gia ngày càng sâu vào thương mại điện tử, giáo dục, thuế và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội khác.

Hiện khoảng 66,8% giao dịch trong thương mại điện tử được thực hiện không dùng tiền mặt, 98,7% doanh nghiệp nộp thuế điện tử và 100% cơ sở giáo dục đại học tại Hà Nội đã thu học phí qua ngân hàng. Những kết quả này cho thấy hệ sinh thái ngân hàng số đang mở rộng vượt ra ngoài phạm vi của các dịch vụ tài chính truyền thống.

Cùng với đó, thanh toán xuyên biên giới bằng mã QR cũng được mở rộng, kết nối với nhiều quốc gia như Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, đồng thời hướng tới mở rộng thêm sang các thị trường khác. Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập và phát triển kinh tế số.

Từ ngân hàng số đến ngân hàng thông minh

Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đang hướng tới tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả trên nền tảng AI có trách nhiệm, qua đó phát triển các dịch vụ ngân hàng thông minh. Mục tiêu là để người dân và doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ ngân hàng an toàn, thuận tiện mọi lúc, mọi nơi, với chi phí và thủ tục ngày càng đơn giản.

Định hướng này cũng được thể hiện qua chủ đề của Ngày Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026: “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo”, với thông điệp “Dữ liệu kết nối - AI đồng hành - Ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số”.

Tại sự kiện, nhiều ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ đã giới thiệu các sản phẩm, giải pháp mới, từ tín dụng trực tuyến, AI và dữ liệu, số hóa quy trình mở tài khoản đến nền tảng ngân hàng số cho doanh nghiệp và các giải pháp thanh toán.

Sau 5 năm, chuyển đổi số ngành Ngân hàng vì thế không chỉ được đo bằng số lượng giao dịch hay tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ trực tuyến. Quan trọng hơn, quá trình này đang từng bước hình thành một hệ sinh thái tài chính hiện đại, trong đó dữ liệu và AI trở thành công cụ để nâng cao chất lượng dịch vụ, còn người dân và doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới.