Vì sao giá cổ phiếu ngành lọc dầu thế giới tăng mạnh?

Chỉ số S&P Composite 1500 Oil & Gas Refining & Marketing đã tăng 141% trong năm nay, gợi nhớ đợt tăng ba chữ số của nhóm cổ phiếu khai thác chip trước cuối tháng 6. Tuy nhiên, trong khi nhóm cổ phiếu AI bắt đầu mất đà, cổ phiếu lọc dầu vẫn tiếp tục tăng. Jonathan Krinsky, chuyên gia kỹ thuật trưởng của BTIG, cho rằng nhóm này hiện cũng đã tăng đến mức có nguy cơ đảo chiều.

Lý do chính để thận trọng là các nhà máy lọc dầu đang hưởng lợi lớn từ việc xung đột tại Trung Đông và Ukraine làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Nhưng sang năm tới, duy trì tốc độ tăng lợi nhuận hiện tại sẽ là một thách thức lớn. Đồng thời, các chỉ báo kỹ thuật cho thấy cổ phiếu ngành lọc dầu đã tăng quá nóng.

Ông Krinsky nhận định đà tăng hiện nay có nhiều điểm tương đồng với cổ phiếu bán dẫn: thị trường đang nhìn vào môi trường lợi nhuận thuận lợi hiện tại rồi giả định rằng nó sẽ kéo dài trong tương lai. Trong thực tế, thị trường thường đã phản ánh những tin tốt vào giá cổ phiếu trước 6-12 tháng.

Lợi nhuận tăng mạnh nhưng kỳ vọng cũng đã quá cao

Giá nhiên liệu tăng đã giúp các công ty lọc dầu đạt lợi nhuận kỷ lục trong quý II. EPS của Valero Energy tăng 450% so với cùng kỳ, trong khi Marathon Petroleum và Phillips 66 lần lượt tăng 348% và 295%.

Nhưng chính kết quả này lại tạo áp lực lớn: các doanh nghiệp phải tiếp tục duy trì mức lợi nhuận kỷ lục để biện minh cho đà tăng giá cổ phiếu.

Theo dự báo của các nhà phân tích được Bloomberg theo dõi, EPS của Valero, Marathon Petroleum và Phillips 66 trong năm 2027 có thể giảm trung bình khoảng 18% so với năm nay.

Các chỉ báo kỹ thuật cũng cho thấy thị trường đang ở trạng thái rất nóng. Chỉ số sức mạnh tương đối (RSI) theo tuần của nhóm lọc dầu đã vượt 80 - mức mà dữ liệu BTIG cho thấy thường đi trước một đợt giảm trong tháng tiếp theo. Chỉ số ngành hiện cao hơn 63% so với đường trung bình 200 ngày, mức cao nhất từ trước đến nay.

Dan Pickering, Giám đốc đầu tư của Pickering Energy Partners, cho rằng các nhà đầu tư chuyên về năng lượng đang bắt đầu lo ngại rằng dư địa tăng thêm của nhóm cổ phiếu này có thể không còn nhiều.

Địa chính trị vẫn là yếu tố quyết định

Mặt khác, xung đột ở Trung Đông và Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc, đồng nghĩa nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục bị thắt chặt trong thời gian tới.

Dòng tiền vào VanEck Oil Refiners ETF đã tăng mạnh trong tháng 7 và tháng 8, sau khi Mỹ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Điều đáng chú ý là dòng tiền mới đến chủ yếu từ thị trường rộng hơn, trong khi các nhà đầu tư chuyên ngành năng lượng vẫn tương đối thận trọng với mức giá hiện tại.

Các chiến lược gia cho rằng lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu có thể vẫn đạt kỷ lục trong quý hiện tại, nhưng tốc độ tăng sẽ bắt đầu chậm lại sau đó.

Chuyên gia George Pearkes của Bespoke Investment Group nhấn mạnh đây không phải kiểu cổ phiếu tăng chỉ nhờ tâm lý đầu cơ. Ngược lại, thị trường đang khá bi quan về triển vọng lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu trong tương lai. Vì vậy, để duy trì mức giá hiện tại, nhóm cổ phiếu này cần một môi trường thuận lợi rất khó kéo dài.

Ngoài xung đột, một số yếu tố khác cũng đang hỗ trợ ngành lọc dầu. Trung Quốc cắt giảm xuất khẩu nhiên liệu sạch từ giữa tháng 3 đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu thắt chặt hơn. Việc Mỹ tiếp cận thêm nguồn dầu từ Venezuela trong tương lai cũng được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích cho các nhà máy lọc dầu Mỹ.

Điều gì sẽ xảy ra nếu nguồn cung trở lại bình thường?

Jason Gabelman, chuyên gia phân tích của TD Cowen, cho rằng cổ phiếu lọc dầu vốn thường phản ứng mạnh với các diễn biến địa chính trị. Điểm khác biệt hiện nay là biên lợi nhuận của ngành đang cao hơn nhiều so với thông thường.

Các nhà máy lọc dầu không kiểm soát được giá dầu đầu vào cũng như giá bán sản phẩm. Vì vậy, khi nguồn cung dầu thô và nhiên liệu trở lại bình thường, chênh lệch giá giữa sản phẩm lọc dầu và dầu thô sẽ có xu hướng thu hẹp, kéo biên lợi nhuận của nhà máy lọc dầu xuống.

Nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz trở lại bình thường và các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu chấm dứt, ông Gabelman cho rằng biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu có thể vẫn duy trì ở mức cao thêm vài quý trước khi giảm.

Điều này cũng có nghĩa là phần “phần bù rủi ro địa chính trị” đang nằm trong giá cổ phiếu có thể biến mất khi tình hình căng thẳng hạ nhiệt. Cổ phiếu ngành lọc dầu từng giảm vào tháng 4 khi Mỹ và Iran công bố lệnh ngừng bắn, dù giao tranh sau đó nhanh chóng tái diễn.

Vì vậy, triển vọng của nhóm cổ phiếu này hiện phụ thuộc rất lớn vào diễn biến địa chính trị: nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài, lợi nhuận ngành có thể tiếp tục được hỗ trợ; nếu nguồn cung và vận chuyển trở lại bình thường, áp lực giảm biên lợi nhuận và giá cổ phiếu sẽ tăng lên.