Áp lực lớn khi giá xăng tăng cao nhất 7 năm

Từ 16h ngày 26/10, Liên Bộ Công thương-Tài chính đã tăng giá tất cả các mặt hàng xăng dầu dù có dùng tới Quỹ bình ổn.

Theo đó, sau khi điều chỉnh, mỗi lít xăng E5 RON 92 tăng 1.427 đồng lên mức 23.110 đồng; xăng RON95-III tăng 1.459 đồng lên mức 24.338 đồng/lít, ngưỡng cao nhất trong 7 năm qua, kể từ tháng 9/2014. Các mặt hàng dầu cũng đắt thêm 120-1.170 đồng một lít, kg tuỳ loại.

Theo Bộ Công thương, giá xăng dầu trong nước tăng là do giá bình quân các sản phẩm xăng dầu thế giới trong 15 ngày trước kỳ điều hành giá xăng dầu ngày 26/10 tăng khoảng 10,4% với xăng RON92, xăng RON95 tăng hơn 11,2%, các mặt hàng dầu tăng 7-8%.

Liên Bộ cho biết, tình hình dịch bệnh trong nước mặc dù được kiểm soát nhưng vẫn còn có diễn biến phức tạp tại TP.HCM, Bình Dương và một số tỉnh thành trên cả nước, đặc biệt tại các tỉnh phía Nam. Nhằm hỗ trợ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt của người dân, hạn chế mức tăng giá xăng dầu, Liên Bộ chính đã thực hiện chi sử dụng liên tục Quỹ bình ổn giá ở mức cao.

Ảnh: Bộ Công thương

Từ đầu năm 2021 đến nay, Quỹ Bình ổn giá đã chi liên tục với mức chi từ 100-2.000 đồng/lít/kg (cụ thể mức chi Quỹ Bình ổn giá từng kỳ đối với từng loại xăng dầu theo phụ lục gửi kèm). Kỳ điều hành lần này, nếu không thực hiện tăng chi Quỹ Bình ổn giá đối với xăng E5RON92 và không chi Quỹ Bình ổn giá đối với xăng RON95 giá các mặt hàng xăng sẽ tăng từ 1.859 đồng/lít đến 2.527 đồng/lít.

Tuy nhiên, Liên Bộ vẫn quyết định chi sử dụng quỹ Bình ổn giá đối với mặt hàng xăng E5RON92 là 1.100 đồng/lít (kỳ trước là 950 đồng/lít); xăng RON95 ở mức 400 đồng/lít (kỳ trước không chi); dầu diesel ở mức 150 đồng/lít (như kỳ trước), dầu hỏa ở mức 100 đồng/lít (như kỳ trước), dầu mazut tiếp tục không chi.

Do việc sử dụng công cụ Quỹ Bình ổn  giá nên giá xăng dầu trong nước đã có mức biến động thấp hơn mức biến động của giá xăng dầu thế giới.

Áp lực đối với nền kinh tế

Trước mức tăng mạnh của giá xăng dầu, các doanh nghiệp vận tải cảnh báo không còn cách nào khác ngoài tăng giá cước.

Báo Tuổi trẻ dẫn lời lãnh đạo một doanh nghiệp vận tải cho biết, ngay khi thông tin xăng dầu tăng giá, công ty phải tính toán lại giá cước vận chuyển cho những chuyến xe sắp tới.

Theo tính toán của doanh nghiệp ngày, họ sẽ phải điều chỉnh giá cước theo hướng tăng khoảng 10-20% để cân đối doanh thu.

Trong khi đó, theo báo Thanh niên, việc giá xăng dầu tăng mạnh và tăng liên tục đang gây áp lực quá lớn lên đà phục hồi kinh tế.

Báo này dẫn lời PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính) phân tích, giá xăng dầu nội địa phụ thuộc vào chính sách tài chính của mỗi quốc gia.

Tại Việt Nam, có 2 “van” liên quan đến quyết định tăng hay giảm giá xăng dầu là Quỹ bình ổn giá xăng dầu và thuế. Trong đó, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã cạn, thậm chí trong thời gian qua việc chi liên tục khiến quỹ có nguy cơ âm. Thế nên, mong muốn giá xăng dầu giảm bớt bằng cách dựa vào nguồn quỹ này là không thể. Còn “van” thứ 2 là thuế.

Hiện 1 lít xăng dầu bán ra phải gánh 4 loại thuế: Giá trị gia tăng (VAT, 10%), nhập khẩu (10%), tiêu thụ đặc biệt (10%) và bảo vệ môi trường (BVMT, từ 3.800 - 4.000 đồng/lít). Đã có nhiều tính toán cho rằng mỗi lít xăng hiện đang gánh khoảng 64% thuế phí.

“Giá dầu thô thế giới được dự báo lên đến 100 USD/thùng trong tương lai gần. Công cụ duy nhất ta có thể áp dụng là trình Quốc hội xin giảm một vài sắc thuế đối với mặt hàng xăng dầu mà thôi. Có thể giảm thuế VAT từ 10% xuống 5% chẳng hạn. Hoặc thuế BVMT. Hiện nay, thuế BVMT đối với mặt hàng xăng E5 3.800 đồng/lít, bằng 95% mức thuế BVMT của xăng khoáng RON92 như hiện nay được đánh giá là chưa phù hợp”, ông Long phân tích.

Thế nhưng, ông Long cũng thừa nhận việc giảm thuế cho mặt hàng xăng dầu hiện nay là khó, do nguồn thu đang bị ảnh hưởng nặng nề. Thu thuế đối với mặt hàng nhiên liệu đóng vai trò rất lớn trong thu ngân sách.

Ông nhấn mạnh: “Lưu ý là trong Nghị quyết 406 mới đây của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì từ ngày 1/11 - 31/12 tới, giảm thuế VAT cho các hàng hóa, dịch vụ; mặt hàng xăng dầu không được đề cập đến.

Tuy nhiên, về lâu dài, giá xăng dầu tăng liên tục thì tốc độ tăng trưởng sẽ chững lại ngay và lạm phát lại tăng. Khi giá xăng dầu tăng khoảng 10% thì chỉ số tiêu dùng tăng khoảng 0,36% và đặc biệt GDP bị giảm khoảng 0,5% - một tỷ lệ không nhỏ.

Rõ ràng là bài toán giảm giá xăng dầu trong ngắn hạn là quá khó nhưng về lâu dài, điều chỉnh giảm thuế BVMT, tiêu thụ đặc biệt cho mặt hàng xăng dầu là cần thiết. Vì giảm ở khâu này, chúng ta có thể tăng thu khâu khác, đó là hoạt động sản xuất của doanh nghiệp tăng, thuế xuất nhập khẩu, thuế doanh nghiệp được tăng”.