Ba 'gã khổng lồ' thâu tóm gần nửa thị trường ô tô Việt, VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đứng ở vị trí nào?

Theo EuroCham, ba thương hiệu dẫn đầu thị trường ô tô Việt Nam tính đến cuối năm 2024 là VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, Hyundai (trong liên doanh Hyundai của Hàn Quốc và Tập đoàn Thành Công của Việt Nam) và Toyota. Ba thương hiệu này lần lượt nắm giữ 18%, 14% và 14% thị phần – tổng cộng chiếm tới 46% thị phần toàn ngành.

Những thương hiệu khác có thị phần đáng kể gồm Ford và Mitsubishi (mỗi hãng 9%), KIA và Mazda (cùng 7%), Honda (6%). Tất cả đều là thành viên Hiệp hội các nhà Sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA), trừ Hyundai không tham gia và VinFast không công bố số liệu trong báo cáo của hiệp hội này.

Ở phân khúc xe cao cấp, EuroCham cho biết các thương hiệu châu Âu như Mercedes, BMW, Audi và Porsche hiện chiếm khoảng 3% thị phần, tương đương khoảng 8.000 xe mới đăng ký trong năm. Nhìn chung, tính đến tháng 12/2024, phân khúc cao cấp chỉ chiếm khoảng 6% tổng thị trường ô tô Việt Nam.

Thị trường phục hồi mạnh sau giai đoạn suy giảm

Dữ liệu của EuroCham cho thấy thị trường ô tô Việt Nam đã tăng trưởng 12,6% trong năm 2024, đánh dấu sự phục hồi sau mức sụt giảm nghiêm trọng 25% xuống còn 301.989 xe trong năm 2023. Tốc độ tăng trưởng này cũng trùng khớp với số liệu được VAMA công bố.

Đáng chú ý, giai đoạn tháng 9 đến tháng 11/2024 chứng kiến lượng đăng ký xe tăng vọt – trùng với thời điểm Chính phủ áp dụng chính sách giảm 50% lệ phí trước bạ đối với xe sản xuất và lắp ráp trong nước. 

Song song với đó, Chính phủ cũng đã thực hiện chính sách thúc đẩy ô tô điện chạy pin (BEV). Nghị định 104 miễn lệ phí trước bạ cho ô tô điện chạy pin đến hết năm 2025, sau đó áp dụng mức thu 50% trong hai năm tiếp theo, nhằm tăng khả năng tiếp cận phân khúc ô tô thân thiện với môi trường. 

Ngoài ra, thuế tiêu thụ đặc biệt (thuế TTĐB) với ô tô điện chạy pin đã giảm xuống còn 3% từ tháng 3/2022 đến tháng 2/2027, trước khi tăng lên 11% sau giai đoạn này. Theo EuroCham, nếu kéo dài thời gian áp dụng mức giảm này, Chính phủ có thể khuyến khích hơn nữa quá trình chuyển dịch sang phương tiện giao thông chạy điện.

Dù chính sách khuyến khích rõ rệt, thị trường ô tô điện cá nhân vẫn còn nhỏ. Trong khi đó, các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ xe buýt công cộng sang xe điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, hạ tầng sạc công cộng cần phải được hoàn thiện để hỗ trợ ngành công nghiệp xe điện và đáp ứng mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.

Tuy nhiên, hạ tầng sạc điện hiện chưa theo kịp nhu cầu. Hiện tại, Việt Nam mới ban hành 58 tiêu chuẩn kỹ thuật cho xe điện, nhưng chưa có quy định quản lý trạm sạc. Các hướng dẫn về an toàn phòng cháy chữa cháy, cơ chế tính giá điện cho trạm sạc cũng chưa rõ ràng. Bên cạnh đó, Chính phủ chưa có hỗ trợ tài chính phát triển trạm sạc về thuế, phí sử dụng đất hoặc lãi suất cho vay. Đồng thời, chính sách ưu đãi chủ yếu tập trung vào xe điện chạy pin, trong khi dòng ô tô lai điện – vốn đóng vai trò chuyển tiếp quan trọng – vẫn chưa được hỗ trợ nhiều.

Trong bối cảnh đó, EuroCham đề xuất Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ chuyển đổi, đặc biệt là ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí trước bạ cho dòng xe lai điện (hybrid), nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển tiếp giữa xe chạy xăng dầu truyền thống và xe điện hoàn toàn. Đây được xem là giải pháp trung gian phù hợp trước khi hạ tầng sạc tại Việt Nam đủ phát triển để hỗ trợ quy mô lớn xe điện chạy pin.

EuroCham đánh giá thị trường ô tô Việt Nam vẫn có tiềm năng lớn, đặc biệt nhờ nhu cầu gia tăng với các dòng xe chất lượng cao và thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ các nhà sản xuất châu Á vẫn là một thách thức lớn. Quy mô thị trường ô tô Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với các nước trong khu vực ASEAN như Thái Lan, Indonesia, Malaysia hay Philippines. Hiện tại, Việt Nam có khoảng 6,3 triệu ô tô trên tổng dân số 100 triệu người.