Bộ Tài chính tạo “điểm tựa” cho vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Theo Bộ Tài chính, đến nay, 100% đơn vị hành chính cấp xã trên cả nước đã hoàn tất việc mở tài khoản và thực hiện chi trả lương qua Kho bạc Nhà nước, bảo đảm duy trì ổn định hoạt động của bộ máy sau sắp xếp, tinh gọn.

Hơn 4.500 tỷ đồng hỗ trợ sắp xếp đơn vị hành chính

Trong năm 2025, Chính phủ đã phê duyệt bổ sung 4.587,5 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách trung ương để hỗ trợ 45 địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã. Theo đó, mỗi đơn vị cấp tỉnh giảm được hỗ trợ 100 tỷ đồng, mỗi đơn vị cấp xã giảm được hỗ trợ 500 triệu đồng; nội dung chi cụ thể do địa phương chủ động quyết định, phù hợp với nhu cầu thực tế.

Sau sắp xếp, phần lớn tổ chức cấp xã đã được trang bị máy móc, thiết bị phục vụ công tác. Tuy nhiên, vẫn còn 178 đơn vị tại 4 tỉnh chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng trang thiết bị. Trên cơ sở rà soát, Bộ Tài chính đã đề xuất và được cấp có thẩm quyền chấp thuận bổ sung 3.119 tỷ đồng cho 27 địa phương để nâng cấp trụ sở, cải thiện điều kiện làm việc.

Mức hỗ trợ được xác định là 1,5 tỷ đồng/xã đối với khu vực trung du, miền núi và địa bàn đặc thù; 1 tỷ đồng/xã đối với các xã còn lại (không áp dụng với phường).

Đẩy nhanh xử lý tài sản công sau sáp nhập

Ở lĩnh vực quản lý tài sản công, đến ngày 1/12/2025, cả nước đã xử lý 17.496 cơ sở nhà, đất công, đạt 65,89% tổng số cần sắp xếp. Trong đó, 798 cơ sở được bố trí cho y tế; 4.002 cho giáo dục; 1.314 cho văn hóa – thể thao; 7.952 làm trụ sở, cơ sở sự nghiệp hành chính. Hiện còn 9.056 cơ sở tiếp tục được rà soát, xử lý theo quy định.

Bà Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết, đơn vị đã tham mưu hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, trao quyền chủ động cho địa phương theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm". Đồng thời, Bộ Tài chính đã thiết lập các tổ, đoàn công tác và đường dây nóng, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm bộ máy mới vận hành liên tục, không gián đoạn cung ứng dịch vụ công.

Về phương tiện phục vụ công tác, đến nay, 3.232/3.321 đơn vị hành chính cấp xã đã được trang bị xe ô tô, đạt 97,32%; số còn lại đang được địa phương bố trí kinh phí mua sắm. Máy móc, thiết bị đầu cuối đã được trang bị 100% ở cấp xã, đáp ứng yêu cầu vận hành sau sắp xếp.

Số hóa là trụ cột nâng cao hiệu quả quản lý

Đối với công tác số hóa tài liệu lưu trữ, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương chủ động bố trí nguồn lực từ ngân sách địa phương; trường hợp khó khăn sẽ được rà soát, tổng hợp để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét. Đến nay, 5 địa phương đã được đề xuất hỗ trợ 12,8 tỷ đồng cho công tác số hóa tài liệu (chưa bao gồm kinh phí thiết bị đầu cuối).

Việc phân cấp ngân sách, quản lý tài sản công và số hóa dữ liệu được xác định là những trụ cột then chốt, giúp địa phương nâng cao tính chủ động trong quản lý, đồng thời tăng minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực công, bảo đảm cải cách hành chính diễn ra thực chất, thận trọng và bài bản trong giai đoạn chuyển đổi mô hình quản lý mới.

Đơn giản hóa mạnh thủ tục tài chính, hướng tới 100% số hóa hồ sơ

Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thích ứng thuận lợi với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Tài chính đã chủ động đẩy mạnh đơn giản hóa, số hóa thủ tục hành chính trong toàn ngành.

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh mục tiêu:

"Phấn đấu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện, có phát sinh hồ sơ trong ba năm gần nhất được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa".

Theo kế hoạch, 100% người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến sẽ được định danh, xác thực thống nhất qua VNeID trên toàn bộ hệ thống của ngành Tài chính.

Giai đoạn 2025–2026, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa 123/363 điều kiện kinh doanh, trong đó 120 điều kiện được cắt giảm, 3 điều kiện được đơn giản hóa, vượt yêu cầu 30%. Tổng thời gian tuân thủ dự kiến được cắt giảm hơn 4.325 ngày (35,19%), với chi phí tiết kiệm gần 35.890 tỷ đồng, tương đương 47,58%.

Song song, Bộ Tài chính đã ban hành phương án cắt giảm, đơn giản hóa 136 thủ tục hành chính, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực hải quan và thuế. Tính đến ngày 1/12/2025, 38 phương án đã được triển khai, giúp tiết kiệm khoảng 2.956 tỷ đồng chi phí và rút ngắn hơn 11% thời gian giải quyết thủ tục.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đặc biệt chú trọng số hóa và tái sử dụng dữ liệu. Qua rà soát, Bộ đã xác định 174 thủ tục hành chính có khả năng cắt giảm thành phần hồ sơ dựa trên dữ liệu sẵn có. Kết quả cho thấy, 60 thủ tục với 228 thành phần hồ sơ có thể được thay thế bằng dữ liệu từ 8 cơ sở dữ liệu quốc gia, như căn cước, hộ chiếu, đăng ký doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội và cư trú.

Hiện nay, trong tổng số 883 thủ tục hành chính, ngành Tài chính đã cung cấp 483 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 124 dịch vụ công trực tuyến một phần; 384 dịch vụ đã được tích hợp trên Cổng dịch vụ công quốc gia, trong đó 267 dịch vụ phục vụ doanh nghiệp.

Kiến nghị bổ sung nguồn lực để tránh "đứt gãy" phục vụ

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Bộ Tài chính thẳng thắn nhìn nhận áp lực mới phát sinh sau tinh gọn bộ máy. Theo kiến nghị gửi Bộ Nội vụ do Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm ký, sau 3 lần sắp xếp bộ máy từ ngày 1/3/2025, số đầu mối tổ chức, đơn vị trực thuộc Bộ đã giảm khoảng 37%. Tuy nhiên, khối lượng công việc tại cơ sở, nhất là các đơn vị trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp, lại gia tăng đáng kể.

Vì vậy, Bộ Tài chính kiến nghị xem xét bổ sung nguồn lực phù hợp, đồng thời nghiên cứu cơ chế phân bổ biên chế công chức, viên chức sát thực tiễn trong bối cảnh mới – nơi khối lượng công việc có xu hướng tăng sau sáp nhập. Bộ cũng đề xuất chính sách hỗ trợ điều kiện ăn ở, đi lại cho lực lượng ngành dọc phải tác nghiệp xa nhà; bổ sung cơ chế khuyến khích, giữ chân nhân lực tại vùng sâu, vùng xa và đặc khu.

Ngoài ra, Bộ Tài chính kiến nghị xem xét quy định số lượng cấp phó tại chi cục, đội thuộc cục loại 1 bình quân không quá 4 người/đơn vị, nhằm hài hòa giữa mục tiêu tinh gọn và yêu cầu quản lý thực tiễn, tránh quá tải điều hành ở cấp cơ sở.

Giải quyết đồng bộ các vấn đề về nguồn lực, cơ chế và tổ chức sẽ giúp ngành Tài chính tiếp tục phát huy vai trò "hậu phương" vững chắc, bảo đảm chính quyền địa phương 2 cấp vận hành minh bạch, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn chuyển đổi hiện nay.