Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế hộ và cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng: Tác động ra sao?

Bộ Tài chính mới đây ban hành Công văn 18491/BTC-CST (ngày 27/11/2025) nhằm tiếp thu ý kiến thẩm tra và phản hồi góp ý của đại biểu Quốc hội đối với dự án Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi). Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với hộ và cá nhân kinh doanh từ mức 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm. Đây được xem là bước điều chỉnh lớn nhằm giảm gánh nặng thuế cho khu vực kinh doanh nhỏ lẻ vốn đang chịu nhiều biến động chi phí trong những năm gần đây.

Ngưỡng 500 triệu đồng: Hơn 90% hộ kinh doanh không còn phải nộp thuế

Theo nội dung công văn, mức 500 triệu đồng được xác định vừa là ngưỡng miễn thuế, vừa là phần doanh thu được trừ khi xác định số thuế phải nộp theo tỷ lệ. Bộ Tài chính cho biết, tính đến tháng 10/2025 cả nước có khoảng 2,54 triệu hộ kinh doanh thường xuyên, và với mức ngưỡng mới, dự kiến có tới 2,3 triệu hộ – tương đương khoảng 90% tổng số hộ – sẽ không phải nộp thuế. 

Đây là con số phản ánh mức độ tác động rất rộng của chính sách tới nhóm kinh doanh siêu nhỏ, từ hàng tạp hóa, quán ăn vỉa hè, cửa hàng sửa chữa xe cho đến các dịch vụ nhỏ lẻ tại gia ở cả nông thôn lẫn thành thị.

Không chỉ dừng lại ở tăng ngưỡng miễn thuế, đề xuất còn đặt ra cách tính thuế mới cho nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng mỗi năm. Thay vì áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện nay, nhóm này sẽ được tính thuế theo thu nhập thực tế, tức lấy doanh thu trừ chi phí hợp lệ.

Thuế suất được đề xuất là 15%, tương đồng với thuế suất áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 3 tỷ đồng theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Cách tính mới cho phép người kinh doanh nộp thuế đúng với phần thu nhập thực nhận; nếu thu nhập thấp thì nộp ít, còn trường hợp không phát sinh thu nhập thì hoàn toàn không phải nộp thuế. Chỉ những hộ không thể xác định chi phí mới phải nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu như hiện hành.

Tính thuế theo thu nhập thực: Động lực ghi chép minh bạch và tối ưu chi phí

Đối với các hộ kinh doanh quy mô lớn hơn, có doanh thu trên 3 tỷ đồng mỗi năm, phương án tính thuế dự kiến áp dụng các mức thuế suất tương tự doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cụ thể, hộ kinh doanh có doanh thu đến 50 tỷ đồng sẽ chịu thuế suất 17%, còn doanh thu trên 50 tỷ đồng sẽ áp dụng thuế suất 20%. Những mức thuế này hướng tới mục tiêu tăng tính công bằng giữa hộ kinh doanh quy mô lớn và doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích minh bạch hóa chi phí để được hưởng mức thuế phù hợp.

Việc điều chỉnh ngưỡng chịu thuế lần này nằm trong xu hướng tăng dần theo từng giai đoạn nhằm phản ánh thực tế phát triển kinh tế. Trước năm 2026, mức doanh thu không chịu thuế thu nhập cá nhân của hộ kinh doanh chỉ là 100 triệu đồng mỗi năm theo quy định cũ của Luật Thuế Thu nhập cá nhân. Từ ngày 1/1/2026, ngưỡng này sẽ được nâng lên 200 triệu đồng theo Luật Thuế Giá trị gia tăng 2024. Đề xuất mới tiếp tục đẩy ngưỡng lên 500 triệu đồng, tức gấp 5 lần mức cũ, nhằm bắt kịp xu hướng tăng chi phí đầu vào, mức sống và quy mô giao dịch bình quân của hộ kinh doanh sau nhiều năm thay đổi.

Giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh siêu nhỏ, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyên nghiệp hóa

Những tác động được dự báo là rất rõ nét đối với nhóm hộ kinh doanh doanh thu thấp. Việc không phải nộp thuế sẽ giúp họ giảm đáng kể chi phí vận hành, có thêm nguồn lực để tái đầu tư như mua hàng hóa với số lượng lớn hơn, nâng cấp cửa hàng, bổ sung thiết bị hoặc thuê thêm nhân công.

Đối với các hộ kinh doanh vùng sâu vùng xa, ngưỡng 500 triệu đồng là cơ hội để họ vượt qua giai đoạn đầu còn nhiều khó khăn mà chưa phải đối mặt với gánh nặng thuế khi lợi nhuận chưa cao. Tác động này cũng lan tỏa đến chuỗi cung ứng nội địa khi hộ kinh doanh nhỏ mua sắm nhiều hơn từ nhà cung cấp lớn, tạo thêm việc làm và thúc đẩy tiêu dùng địa phương.

Trong khi đó, nhóm hộ kinh doanh doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng được xem là nhóm hưởng lợi trực tiếp từ cách tính thuế theo thu nhập thực tế. Khi chi phí nguyên vật liệu, mặt bằng, nhân công… được ghi nhận và trừ đầy đủ, số thuế phải nộp sẽ sát với lợi nhuận thực nhận hơn trước. Việc ghi chép đầy đủ hóa đơn, sổ sách cũng giúp hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng ngân hàng thuận lợi hơn, mở ra cơ hội mở rộng quy mô, nâng cấp mô hình kinh doanh.

Cơ chế tính thuế mới còn tạo lực đẩy thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực kinh tế hộ gia đình – lĩnh vực vốn lâu nay hoạt động mang tính kinh nghiệm và ít minh bạch. Quản lý chi phí bằng phần mềm hoặc hóa đơn điện tử giúp hộ kinh doanh giảm rủi ro sai sót, chủ động hơn trong quản trị dòng tiền và kế hoạch mở rộng cửa hàng.

Tổng thể, đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế lên 500 triệu đồng được đánh giá là bước điều chỉnh lớn, giúp giảm gánh nặng cho nhóm hộ có doanh thu thấp, tạo động lực chuyên nghiệp hóa cho nhóm doanh thu trung bình và tăng công bằng thuế giữa các quy mô kinh doanh. Chính sách cũng góp phần định hình lại ranh giới giữa hộ kinh doanh nhỏ và hộ kinh doanh lớn, phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế thị trường hiện nay.