BRICS 2026: "Phép thử" giữa khủng hoảng Trung Đông

Hội nghị năm nay diễn ra trong hai ngày 12 và 13/9 tại Trung tâm hội nghị Bharat Mandapam, có chủ đề "Kiến tạo sự kiên cường, đổi mới, hợp tác và bền vững", xoay quanh các giá trị cốt lõi như tăng trưởng bao trùm, chia sẻ trách nhiệm, hợp tác thực chất và cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh hơn 6 tháng sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran, quốc gia gia nhập BRICS từ năm 2024. Xung đột đã khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, một trong những điểm nghẽn chiến lược quan trọng của thương mại dầu mỏ toàn cầu, gần như tê liệt, đẩy giá dầu thô lên hơn 100 USD/thùng.

UAE, thành viên BRICS, đã đình chỉ toàn bộ hoạt động thương mại và giao dịch tài chính với Iran hồi tháng 8, sau khi hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran.

Các chuyên gia về chính sách đối ngoại cho rằng phép thử quan trọng đối với BRICS sẽ là tìm ra cách diễn đạt về cuộc khủng hoảng Trung Đông mà cả Abu Dhabi và Tehran đều có thể chấp nhận, qua đó mở đường cho việc thông qua một tuyên bố chung.

Được biết, chủ nhà Ấn Độ ưu tiên các vấn đề như củng cố chuỗi cung ứng, thương mại, thanh toán xuyên biên giới, công nghệ và AI, năng lượng, tài chính phát triển và cải cách quản trị toàn cầu. Hợp tác trong nông nghiệp, đổi mới sáng tạo và y tế cũng nằm trong các lĩnh vực được New Delhi thúc đẩy.

Trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp BRICS, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đang kêu gọi tăng cường các thể chế tài chính và thương mại nhằm ứng phó với những căng thẳng địa chính trị và các lệnh trừng phạt.

Phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp BRICS diễn ra ngày 11/9 tại thủ đô New Delhi của Ấn Độ, Tổng thống Putin đề xuất thành lập nền tảng đầu tư mới, được hỗ trợ bởi nguồn vốn tư nhân nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của 11 nền kinh tế thành viên trong khối.

Theo nhà lãnh đạo Nga, nước này đã phải đối mặt với hơn 30.000 lệnh trừng phạt trong những năm qua, cùng với các mối đe dọa áp đặt lệnh trừng phạt thứ cấp đối với những quốc gia hợp tác với Nga. Tuy nhiên, Nga vẫn tăng cường được khả năng phục hồi kinh tế bằng nội lực và phát triển quan hệ với các đối tác trong và ngoài BRICS.

Đồng quan điểm, Tổng thống Pezeshkian cũng kêu gọi tăng cường các nền tảng và cơ chế tài chính trong BRICS để đối phó với các lệnh trừng phạt và tình trạng gián đoạn thương mại toàn cầu. Ông cho rằng Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) nên trở thành động lực chính trong việc tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng và năng lượng của BRICS thông qua các hạn mức tín dụng chuyên dụng, sử dụng đồng nội tệ và các khoản bảo lãnh để thu hút vốn tư nhân.

Ngoài ra, ông Pezeshkian cũng đề xuất thành lập công ty tái bảo hiểm chung của BRICS với vốn ban đầu 10 tỷ USD để bảo hiểm các rủi ro liên quan đến những dự án cơ sở hạ tầng và năng lượng quy mô lớn, đồng thời củng cố niềm tin của khu vực tư nhân.

Tổng thống Iran khẳng định: "BRICS cần tạo ra một môi trường mà ở đó không quốc gia nào có thể phá vỡ hoạt động thương mại hợp pháp của quốc gia khác bằng cách độc chiếm một công cụ tài chính hoặc công nghệ nào đó".