Đề xuất hỗ trợ 50% lãi suất vay, thí điểm 20 doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57 - NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, xây dựng hạ tầng đổi mới sáng tạo đến hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, xây dựng cơ chế và hạ tầng dùng chung nhằm giảm chi phí đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tại hội thảo, ông Bùi Quang Minh - Giám đốc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) đã trình bày phương án triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay. Theo đó, chính sách được xây dựng theo nguyên tắc thị trường, trong đó tổ chức tín dụng thực hiện thẩm định, quyết định cho vay và quản lý rủi ro theo quy định.

Nhà nước không cấp phát vốn hay thay thế hoạt động tín dụng của ngân hàng mà chỉ hỗ trợ một phần chi phí lãi vay nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ. Cơ chế này được kỳ vọng tạo hiệu ứng "đòn bẩy", huy động nguồn lực tín dụng xã hội, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo phương án đề xuất, doanh nghiệp thực hiện các dự án ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo sẽ được xem xét hỗ trợ 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng nhưng không vượt quá 6%/năm, với thời gian hỗ trợ tối đa 5 năm.

Đối tượng được hỗ trợ là các doanh nghiệp triển khai dự án đầu tư máy móc, dây chuyền sản xuất, thiết bị công nghệ hoặc các hoạt động chuyển giao công nghệ, thuê chuyên gia, đào tạo nhân lực, thử nghiệm và kiểm định sản phẩm. Điều kiện để được hỗ trợ là doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, có hợp đồng tín dụng hợp pháp với tổ chức tín dụng và cam kết sử dụng vốn đúng mục đích.

Đáng chú ý, dự án đề nghị hỗ trợ phải đáp ứng hệ thống tiêu chí đánh giá chặt chẽ về tính khả thi, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh cũng như tuân thủ các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Chính sách ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và công nghệ chiến lược. Một trong những tiêu chí quan trọng là dự án phải tạo ra mức tăng giá trị gia tăng (value-added) tối thiểu 5%, phản ánh hiệu quả thực chất của hoạt động đổi mới công nghệ.

Để bảo đảm tính minh bạch và cải cách thủ tục hành chính, doanh nghiệp sẽ nộp hồ sơ trực tuyến qua hệ thống quản lý nhiệm vụ của Quỹ NATIF. Sau khi được Hội đồng xét duyệt thông qua, Quỹ NATIF, doanh nghiệp và ngân hàng sẽ ký hợp đồng hỗ trợ lãi suất ba bên. Kinh phí hỗ trợ được giải ngân theo từng kỳ trả nợ thông qua tài khoản chuyên dùng mở tại ngân hàng cho vay, đồng thời Quỹ phối hợp với tổ chức tín dụng giám sát việc sử dụng vốn và hiệu quả triển khai dự án.

Để kiểm chứng tính khả thi của cơ chế trước khi triển khai rộng rãi, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất thực hiện thí điểm đối với 20 doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện. Chương trình thí điểm dự kiến triển khai từ tháng 7 đến hết tháng 9/2026, sau đó tổng kết, đánh giá để tiếp tục hoàn thiện cơ chế và xây dựng kế hoạch triển khai trong thời gian tới.