Hà Nội cảnh báo bẫy lừa lan đột biến

Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội vừa có công văn gửi các cấp Công đoàn Thủ đô về việc phòng ngừa tội phạm và các hành vi phạm pháp liên quan đến hoạt động mua bán, trao đổi chuyển nhượng hoa lan đột biến.

Cơ quan này cho biết, thời gian qua, nhiều vụ giao dịch, mua bán lan đột biến có dấu hiệu phạm pháp gây xôn xao dư luận.

Do vậy, Liên đoàn Lao động Thành phố đề nghị các cấp Công đoàn Thủ đô chủ động phòng ngừa tội phạm và các hành vi phạm pháp liên quan đến hoạt động mua bán, trao đổi chuyển nhượng hoa lan đột biến, tránh việc công nhân, viên chức, lao động vô tình rơi vào "bẫy".

Công đoàn các cấp cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến rộng rãi trong đoàn viên, công nhân viên chức lao động về các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động mua bán, trao đổi, chuyển nhượng hoa lan đột biến, chấp hành quy định trong các giao dịch mua bán (khi giao dịch cần nghiên cứu hồ sơ có giá trị pháp lý, ký kết hợp đồng, có hóa đơn giao dịch).

Bên cạnh đó, cần tổ chức và triển khai có hiệu quả phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc” trong đoàn viên, công nhân viên chức lao động Thủ đô, kịp thời tố giác các đối tượng lợi dụng giao dịch mua bán, chuyển nhượng lan đột biến để thực hiện hành vi phạm pháp.

Công đoàn phối hợp với chính quyền, chuyên môn đồng cấp và các lực lượng Công an địa phương trong trao đổi thông tin, kiểm tra, xác minh, làm rõ các giao dịch mua bán, chuyển nhượng hoa lan đột biến có biểu hiện bất thường trên địa bàn, phát hiện tội phạm để xử lý theo quy định của pháp luật.

Cách đây vài ngày, UBND TP Hà Nội cũng đã gửi đi cảnh báo về các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động mua bán, trao đổi, chuyển nhượng hoa lan đột biến; đồng thời, yêu cầu, đối với các giao dịch mua bán hoa lan đột biến với giá trị cao, đặc biệt lớn, phải xác minh về nguồn tiền thực hiện giao dịch.

UBND TP cho biết, thời gian vừa qua, các đơn vị chức năng thuộc CATP Hà Nội đã phát hiện, tiếp nhận 8 đơn tố giác, tin báo của quần chúng nhân dân về các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua giao dịch, mua bán hoa lan đột biến gen.

Cụ thể, thông qua mạng xã hội như Facebook, Zalo… các đối tượng rao bán lan đột biến tìm người có nhu cầu mua, sau đó giới thiệu có lan đột biến (chủng loại giá trị cao) muốn bán.

Sau khi thỏa thuận (thường là thỏa thuận miệng hoặc nhắn tin trên Facebook, Zalo) về giá mua bán và địa điểm giao dịch, người mua mang cây lan (chưa nở) về tự chăm sóc hoặc gửi lại vườn lan của người bán để nhờ chăm sóc.

Sau một thời gian chăm sóc, cây lan nở ra không đúng chủng loại đã giới thiệu, thỏa thuận ban đầu nên người mua liên hệ, tìm gặp người bán để đòi bồi thường thì không liên lạc được hoặc người bán không có khả năng trả lại tiền…

Theo đánh giá của UBND TP Hà Nội, việc giao dịch mua bán, chuyển nhượng lan đột biến diễn ra ngày càng phức tạp, số lượng gia tăng trong thời gian qua chủ yếu do sự thổi phồng về giá trị của lan đột biến, chưa có chứng minh nào về sự quý hiếm của lan đột biến.

Tuy nhiên, giá trị ảo nhưng tiền thật, các nhà vườn “thổi giá” quá mức nhằm tạo ra sức hấp dẫn lớn, thu hút đầu tư kinh doanh hơn là để chơi lan chuyên nghiệp, tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lừa dối khách hàng.

Trên thực tế, không ít người trong số đó bất chấp rủi ro, cầm cố tài sản, vay mượn ngân hàng, người thân, thậm chí huy động cả nguồn “tín dụng đen” để đầu tư.

Đây là nguyên nhân dẫn đến phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật như “tín dụng đen”, “đòi nợ thuê”, bắt giữ người trái pháp luật, tội phạm trộm cắp, cướp giật tài sản...

Hầu hết các giao dịch mua bán, chuyển nhượng lan đột biến diễn ra tự phát, chủ yếu dựa vào cam kết, thỏa thuận miệng giữa các cá nhân (không có đăng ký kinh doanh, không kê khai thuế), không có hợp đồng, hóa đơn chứng từ, giấy tờ giao nhận… dẫn đến khó khăn trong việc xác minh bản chất giao dịch mua bán, chuyển nhượng lan đột biến trong công tác quản lý thuế, công tác quản lý đối với chủ vườn lan.

Đặc biệt, giá trị hoa lan được định giá tự do, chưa có quy định pháp luật nào hướng dẫn định giá lan đột biến…

Không phải lan đột biến nào cũng "ảo"

Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Duy Quý, Viện trưởng Viện Nghiên cứu hợp tác Khoa học Kỹ thuật châu Á - Thái Bình Dương kiêm Chủ tịch Hội hoa lan Việt Nam, chỉ khi ra hoa mới biết lan đó có phải đột biến hay không.

"Không thể phát hiện hay phân biệt lan đột biến với lan thường qua các kie. Mọi kie đều giống nhau, chỉ khi ra hoa mới biết đó có phải lan đột biến hay không" - GS. Quý nói.

Trên địa bàn tỉnh Hưng Yên hồi tháng 3 diễn ra 2 vụ chuyển nhượng hoa lan đột biến với tổng số tiền giao dịch lên đến 74 tỷ đồng. Cũng trong tháng 3, một chủ vườn lan ở Hải Phòng đã bán 5.000 con giống cây lan đột biến Ngọc Sơn Cước với giá 250 tỷ đồng. 

GS. Quý cho rằng: “Với những giống lan đột biến như: Lan Vĩnh Khang, Đại Cát, Ngọc Sơn Cước..., nếu đạt tất các yếu tố khắt khe nhất của một bông lan đẹp thì có giá dao động 1-10 tỷ đồng/cm kie (mầm con phát triển từ mắt của cây mẹ)”.

Ông cho biết hiện thế giới có khoảng 35.000 loài lan, riêng Việt Nam có khoảng 1.010 loại, còn lan đột biến thì có khoảng 100 giống.

Theo vị giáo sư, không phải cứ lan đột biến là sẽ đắt. Có những giống lan đột biến có giá chỉ vài chục nghìn đồng như: Hạc Vỹ Trắng, Phi Điệp Trắng... Đây là những giống lan phổ thông trong cộng đồng chơi và thị trường, dễ tìm trong thiên nhiên, được nhân giống rộng rãi. 

Trong khi đó, Bướm Đại Ngàn, Juliet, Ngọc Sơn Cước, Đôi mắt Pleiku... là một số giống lan đột biến có giá thị trường rất đắt. Lý do được ông Quý giải thích là những giống lan này được thiên nhiên tạo ra qua hàng triệu năm, đồng thời, hoa mọc ra từ những cây lan này đạt độ hoàn hảo về các tiêu chí rất khắt khe.

Lấy ví dụ về giống lan đột biến 5 cánh trắng Phú Thọ, Chủ tịch Hội hoa lan Việt Nam kể loài lan này được một đoàn Xiếc Trung ương tìm thấy vào năm 1972 ở Phú Thọ. Sau đó, họ bàn giao lại cho người dân bản địa nuôi trồng.

"Hiện nay, có những kie 5 cánh trắng Phú Thọ được định giá 400-500 triệu đồng/cm. Nhưng để có mức giá này, hoa từ cây phải đẹp hoàn hảo", ông Quý cho biết.

Ví như cấu trúc cây phải sạch – xanh (tức không có vết nhom nhem, không dính màu sắc khác); bông phải trắng tuyền hoặc trong như ngọc; “vai” ngang – “cánh” bầu; “mắt” xước đều như lông mi con gái hoặc phải thật đậm; “môi” nhiều lông; hương thơm quyến rũ đặc trưng và đặc biệt “mũi” phải thật sạch và trắng như tuyết.

Khi đạt đủ những tiêu chí trên, theo ông Quý, một giò lan 5 cánh trắng Phú Thọ có thể được bán với giá hàng trăm tỷ đồng, tùy vào độ cao của cây.

"Có những cây lan đột biến ra hoa đạt được hết những yêu cầu như vai ngang, cánh bầu, hương thơm... Nhưng nếu mũi hoa trắng sẽ có giá vài tỷ, còn mũi hoa màu khác lại chỉ còn vài trăm nghìn”, ông Quý chia sẻ.

Vị giáo sư cho hay hiện Việt Nam chưa có hội đồng hay cơ quan, tổ chức nào nhận trách nhiệm định giá lan. Mức giá sẽ do chính những người trong cộng đồng chơi đánh giá và đưa ra. Càng nhiều người đánh giá hoa đẹp, giá càng cao. Chính vì vậy, thời gian gần đây, khi trào lưu chơi lan “nở rộ”, nhu cầu tìm mua lan đột biến nhiều, dẫn đến giá lan bị “thổi” lên cao hơn giá trị thật.

Ông Quý nhận định, tình trạng này sẽ giảm và hết khi nguồn cung lan đột biến cân bằng với cầu.    

Theo Chủ tịch Hội lan Việt Nam, lan đột biến có 2 loại, đột biến tự nhiên và đột biến nhân tạo.

“Người tạo lan đột biến nhân tạo thường định hướng sự đột biến theo những tiêu chuẩn vốn có như vai ngang, cánh bầu, mũi sạch... Nhưng kết quả thường hiếm đạt được sự hoàn hảo, đột biến thành công nhưng lại không được công nhận” - GS. Quý chia sẻ.