Kỷ nguyên thống trị của đồng USD sắp kết thúc?

Trong cuộc phỏng vấn mới đây của hãng tin Prime, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu phân tích của Trường Quản lý tài chính cao cấp Mikhail Kogan cho rằng, đồng USD đang ngày càng ít xuất hiện trong các hoạt động thương mại giữa các quốc gia. Thay vào đó, họ sử dụng đồng tiền nội tệ cho các giao dịch thương mại.

"Sự xuất hiện và phổ biến của đồng euro và đồng nhân dân tệ đang mạnh lên, trở thành đồng tiền thứ hai và thứ ba trong số các phương tiện dự trữ quốc tế" - vị chuyên gia nói.

Vị này nhấn mạnh, điều này sẽ trở thành những yếu tố có tác động mạnh mẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến vị thế thống trị của đồng USD" - chuyên gia Kogan nhận định.

Trước đây đồng tiền của Mỹ hầu như không có đối thủ cạnh tranh, nhưng tình hình hiện nay đã thay đổi. Theo dự báo của nhà nghiên cứu tài chính này, Eurozone (khu vực đồng euro) và Trung Quốc có thể đánh bật đồng USD khỏi vị trí đứng đầu danh sách các đồng tiền lưu hành trên thế giới trong vòng 50 năm tới.

Trong thập niên tới có nhiều khả năng đồng nhân dân tệ sẽ trở thành đồng tiền quan trọng của thế giới - nhiều quốc gia coi đó là sự thay thế xứng đáng cho đồng tiền của Mỹ, ông Kogan nhận định.

Trong 10 năm qua, các khoản thanh toán toàn cầu bằng đồng tiền của Mỹ đã giảm từ 50% xuống còn 43%. Thị phần của nó trong các phương tiện dự trữ thế giới cũng đã giảm từ 70% xuống dưới 60%. Theo SWIFT, vào tháng 10/2020, lần đầu tiên sau nhiều năm đồng euro đã vượt qua đồng USD trong các giao dịch chuyển tiền do hệ thống này phục vụ. Với kết quả này các nhà chức trách châu Âu đã đạt được các mục tiêu được họ tuyên bố nhiều lần là tăng cường vị thế đồng tiền châu Âu.

Nga được cho là quốc gia đi đầu trong việc giảm sử dụng đồng USD. Đồng tiền này đã bị loại khỏi danh sách dự trữ quốc gia hồi đầu tháng 7.

Theo thông báo của Bộ Tài chính Nga, USD bị loại khỏi cấu trúc của Quỹ Tài sản quốc gia, tỷ trọng của đồng bảng Anh giảm xuống 5,0%, tỷ trọng của đồng euro và đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc tăng lên 39,7% và 30,4% tương ứng, tỷ trọng của đồng Yen Nhật là 4,7% và tỷ trọng của vàng không dùng tiền mặt là 20,2%.

Giới quan sát lưu ý, trong khi các quốc gia khác giảm sự phụ thuộc vào đồng USD để chủ động hơn trước các đe dọa trừng phạt kinh tế của Mỹ thì bản thân các đồng tiền khác cũng đang cho thấy sự hấp dẫn.

Tháng 3/2021, các nhà lãnh đạo khu vực đồng euro nói rằng thúc đẩy việc sử dụng quốc tế của đồng euro sẽ giúp đạt được "quyền tự chủ chiến lược".

Theo tờ Economist của Anh, châu Âu đang thực hiện một bước đi quan trọng trong việc thiết lập sự hiện diện của đồng euro vượt ra ngoài biên giới EU, khi vào ngày 15/6, Liên minh này đã phát hành trái phiếu trị giá 20 tỷ USD như một phần của kế hoạch Thế hệ tiếp theo của EU (NGEU) nhằm thúc đẩy các nền kinh tế châu Âu.

Loại trái phiếu này có thể cạnh tranh với trái phiếu kho bạc Mỹ như một lựa chọn tài sản an toàn. 

Trái phiếu này được hỗ trợ hiệu quả bởi bảng cân đối của tất cả các nước thành viên EU, do đó khiến chúng gần giống với trái phiếu kho bạc của Mỹ. Đây là một điều tương đối mới lạ ở châu Âu, nơi mà việc vay nợ chủ yếu được thực hiện bởi chính phủ các nước, những quốc gia có mức độ tín nhiệm khác nhau.

Trái phiếu mới của Liên minh châu Âu tạo ra một cách để các nhà đầu tư tiết kiệm bằng đồng euro mà không phải chịu rủi ro tín dụng, chẳng hạn như nếu cho Italy vay.

Chuyên gia Reza Moghadam thuộc ngân hàng Morgan Stanley cho biết, sự ra đời của NGEU "góp phần làm cho đồng euro trở thành một thay thế tốt hơn cho đồng USD".

Trong khi đó, hồi đầu tháng 7, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa công bố dữ liệu về cơ cấu tiền tệ của dự trữ ngoại tệ chính thức (COFER). Theo đó, tỷ lệ đồng Nhân dân tệ trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã tăng từ 2,2% của 3 tháng trước đó lên 2,45% trong quý đầu tiên của năm 2021.

Số liệu cho thấy, tổng dự trữ ngoại tệ của đồng Nhân dân tệ (CNY) đã tăng từ 269,49 tỷ USD trong quý IV/2020 lên 287,46 tỷ USD trong quý I/2021, đạt mức tăng trưởng 9 quý liên tiếp. IMF bắt đầu theo dõi tỷ lệ dự trữ toàn cầu của đồng Nhân dân tệ vào năm 2017.

Dữ liệu của IMF còn cho thấy, đồng bạc xanh vẫn là đồng tiền được các Ngân hàng Trung ương toàn cầu nắm giữ rộng rãi nhất, lên tới 59,54%, tiếp theo là đồng Euro 20,57% và đồng Yen 5,89%.