Ngành hàng không ứng phó ra sao trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu?

Có thể phải cắt giảm mạnh các chuyến bay ở châu Âu

Châu Á, đặc biệt, và châu Âu ở mức độ thấp hơn, là hai khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn dầu và các nhà máy lọc dầu Trung Đông để bảo đảm nguồn cung. Bình thường, châu Âu nhập khoảng một nửa lượng nhiên liệu máy bay từ các nước vùng Vịnh.

Khi nào thì dự trữ nhiên liệu giảm đến mức buộc phải hủy chuyến bay? Các đánh giá vẫn chưa thống nhất. “Trong ba đến bốn tuần tới, tình hình có thể trở thành vấn đề mang tính hệ thống. Vì vậy, có thể sẽ phải cắt giảm mạnh các chuyến bay tại châu Âu, ngay từ tháng 5 và tháng 6”, ông Claudio Galimberti, chuyên gia kinh tế của hãng Rystad Energy, nhận định.

Ông cũng nhắc đến việc đã có các chuyến bay bị hủy vì lý do này, trong khi cùng ngày, Ủy ban châu Âu lại trấn an. “Hiện không có bằng chứng về tình trạng thiếu nhiên liệu trong Liên minh châu Âu”, bà Anna-Kaisa Itkonen, người phát ngôn của Ủy ban, trả lời tại Brussels.

Còn về việc liệu có xảy ra thiếu hụt hay không và vào thời điểm nào, bà chỉ nói một cách dè dặt: “Các vấn đề về nguồn cung có thể xuất hiện trong thời gian tới, đặc biệt đối với nhiên liệu máy bay”.

“Ngưỡng tới hạn”

Ngày 9/4, tổ chức Airports Council International Europe đã gửi thư tới Ủy ban châu Âu, cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt sẽ bắt đầu trong “ba tuần”, tức là đầu tháng 5, nếu việc lưu thông của tàu chở dầu qua eo biển Hormuz chưa được nối lại vào thời điểm đó.

Chủ tịch International Energy Agency, ông Fatih Birol, cũng dự báo châu Âu có thể thiếu hụt nhiên liệu “có lẽ vào đầu tháng 5”. Tuy nhiên, trong báo cáo dầu mỏ tháng 4, IEA đưa ra mốc thời gian xa hơn. “Nếu thị trường nhiên liệu hàng không toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt và châu Âu không thể bù đắp được hơn 50% khối lượng nhập khẩu từ Trung Đông đã mất, thì dự trữ sẽ giảm xuống dưới ngưỡng tới hạn 23 ngày vào tháng 6”, cơ quan này nhận định.

Tình hình giữa các nước rất khác nhau. Nhật Bản, do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu, đang duy trì lượng dự trữ nhiên liệu máy bay rất lớn. Một số quốc gia châu Âu như Áo, Bulgaria hay Ba Lan có dự trữ tương đối dồi dào. Ngược lại, Iceland, Hà Lan hoặc Vương quốc Anh lại không có mức dự trữ cao. Tình hình của Pháp nằm ở mức trung bình, không quá tốt nhưng cũng chưa đến mức đáng báo động.

Bên cạnh đó, “các sân bay nhỏ, nằm sâu trong đất liền, sẽ ở thế bất lợi hơn so với các sân bay lớn”, vốn được tiếp nhiên liệu nhanh hơn, theo ông Rico Luman, chuyên gia kinh tế vận tải của ngân hàng ING, trao đổi với AFP. “Sẽ không phải là tình trạng tê liệt hoàn toàn, mà là các đợt hủy chuyến cục bộ đối với một số hãng hàng không, một số sân bay”, ông dự báo.

Các hãng hàng không, khi lập lịch bay, hiện phải xoay xở trong bối cảnh thiếu thông tin rõ ràng.

Nguy cơ gặp “vấn đề nghiêm trọng”

Tổ chức đại diện của họ tại Brussels, Airlines for Europe - quy tụ 14 tập đoàn lớn như Air France-KLM, Lufthansa hay Ryanair - đang vận động Liên minh châu Âu xây dựng một hệ thống thông tin theo thời gian thực về lượng dự trữ nhiên liệu tại các sân bay.

Dữ liệu này phải đến từ các nhà cung cấp. Nhưng họ lại không mấy sẵn sàng chia sẻ những thông tin thương mại mang tính chiến lược như vậy với các khách hàng lớn là các hãng hàng không.

Tập đoàn TotalEnergies đã cảnh báo rằng nếu dầu từ Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn vào tháng 6, họ sẽ không thể cung cấp nhiên liệu cho tất cả. “Nếu cuộc chiến và việc phong tỏa này kéo dài hơn ba tháng, chúng tôi sẽ bắt đầu đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng về nguồn cung đối với một số sản phẩm như nhiên liệu máy bay”, Tổng Giám đốc Patrick Pouyanné phát biểu hôm thứ Hai tại Washington.

Tổ chức Airlines for Europe cũng đề xuất “cho phép nhập khẩu và sử dụng Jet A trong Liên minh châu Âu”, một loại nhiên liệu máy bay phổ biến ở Mỹ, khác với loại Jet A-1 đang được sử dụng tại phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, vì nhiều lý do liên quan đến quy định, chính trị và logistics, đề xuất này khó có khả năng được triển khai nhanh chóng.

Nh.Thạch/AFP