Thứ sáu, 02/10/2026, 16:10 PM

Nợ xấu ngân hàng: Nhìn vào xu hướng để hiểu rõ chất lượng

Trong báo cáo tài chính ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu (NPL) là chỉ báo quan trọng về chất lượng tài sản, song những chuyển động phía sau con số này giúp làm rõ xu hướng cải thiện và hiệu quả kiểm soát rủi ro. Theo dõi diễn biến danh mục tín dụng, kết quả xử lý nợ và bộ đệm dự phòng qua nhiều kỳ sẽ giúp nhà đầu tư đánh giá đầy đủ hơn sức khỏe và khả năng chống chịu của mỗi nhà băng.

Tỷ lệ nợ xấu là chưa đủ để thấy bức tranh toàn cảnh

Tháng 9 khép lại, thị trường chuẩn bị bước vào mùa báo cáo tài chính quý III/2026, khi câu chuyện về tăng trưởng và sức khỏe của các ngân hàng dần được hé lộ. Bên cạnh lợi nhuận và quy mô tín dụng, tỷ lệ nợ xấu (NPL) cuối kỳ là một trong những chỉ tiêu được nhà đầu tư quan tâm và đối chiếu giữa các nhà băng.

Tuy nhiên, con số tại một thời điểm chưa đủ để thể hiện cho cả quá trình cải thiện hay những áp lực đối với chất lượng tài sản. NPL cuối kỳ chỉ phản ánh trạng thái tại thời điểm báo cáo, trong khi diễn biến của chỉ số này qua nhiều quý lại chỉ ra xu hướng thực sự, là cơ sở vững chắc hơn để đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro và triển vọng của ngân hàng trong giai đoạn tiếp theo.

Anh thumb B1 (3)

Cùng với NPL, kết quả xử lý, thu hồi nợ và khả năng kiểm soát nợ xấu mới phát sinh cũng cần được theo dõi. Hoạt động thu hồi và xử lý nợ nội bảng giúp hạn chế khoản vay chuyển thành nợ xấu hoặc giảm dư nợ có vấn đề; trong khi thu từ nợ đã xử lý rủi ro sẽ bổ sung doanh thu, bù đắp tổn thất tín dụng đã ghi nhận trước đó.

Đồng thời, việc hạn chế nợ xấu mới phát sinh phản ánh hiệu quả kiểm soát chất lượng tín dụng. Sự cải thiện ở cả hai khía cạnh sẽ củng cố tính bền vững của quá trình nâng cao chất lượng tài sản.

Song song, diễn biến nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) có thể giúp nhận diện sớm những thay đổi trong khả năng trả nợ của khách hàng. Việc nhóm nợ này được kiểm soát, cùng với xu hướng giảm của NPL, có thể là cơ sở để đánh giá rằng chất lượng tài sản đang chuyển biến tích cực.

Ngoài ra, các chỉ tiêu về trích lập dự phòng, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) và chi phí tín dụng cung cấp thêm góc nhìn về mức độ chuẩn bị của ngân hàng trước những tổn thất tín dụng, qua đó giúp nhà đầu tư đánh giá khả năng chống chịu và áp lực dự phòng đến triển vọng lợi nhuận trong các kỳ tiếp theo.

Bên cạnh những chỉ báo trên, phương pháp tính tỷ lệ nợ xấu cũng cần được thống nhất. So với cách tính thông thường dựa trên cho vay khách hàng, NPL theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN có phạm vi rộng hơn, bao gồm: cho vay khách hàng; cho thuê tài chính; chiết khấu, tái chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá; bao thanh toán; dư nợ thẻ tín dụng; các khoản trả thay theo cam kết ngoại bảng; trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết; ủy thác cấp tín dụng; một số khoản tiền gửi tại tổ chức tín dụng khác; mua, bán nợ; mua chứng chỉ tiền gửi và một số nghiệp vụ thư tín dụng. Cách tính này đặt tỷ lệ nợ xấu trong tương quan với nhiều hoạt động phát sinh rủi ro tín dụng, qua đó mang lại góc nhìn bao quát hơn về chất lượng các khoản nợ của ngân hàng.

Chất lượng tài sản nhìn từ mô hình và quá trình cải thiện

Đặc thù mô hình kinh doanh cũng là yếu tố cần xem xét khi so sánh tỷ lệ nợ xấu giữa các ngân hàng. NPL riêng lẻ phản ánh ngân hàng mẹ, còn NPL hợp nhất tính đến các công ty con thuộc phạm vi hợp nhất. Với những ngân hàng có thêm hoạt động tài chính tiêu dùng, chứng khoán hoặc cho thuê tài chính, sự khác biệt về khách hàng, sản phẩm và mức độ rủi ro của từng danh mục có thể tạo ra khoảng cách giữa hai tỷ lệ này.

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank; HoSE: VPB) là ví dụ điển hình khi nhà băng sở hữu hệ sinh thái tài chính đa dạng, phủ rộng trong nhiều lĩnh vực. Để nhận diện rõ chất lượng tài sản, tỷ lệ nợ xấu riêng lẻ và hợp nhất cần được đặt trong đặc thù từng mảng hoạt động, đồng thời xem xét cùng diễn biến nợ nhóm 2, dự phòng và kết quả xử lý, thu hồi nợ qua các kỳ.

Theo đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), tỷ lệ NPL theo Thông tư 31 của VPBank đến cuối quý II/2026 đã ghi nhận diễn biến ngược chiều với mức tăng 15 điểm cơ bản (bps) so với quý liền trước của toàn hệ thống. Tỷ lệ NPL riêng lẻ và hợp nhất lần lượt giảm khoảng 15 – 16 bps xuống 2,03% và 2,79% vào cuối quý II.

Theo VDSC, kết quả này đến từ việc ngân hàng nỗ lực xử lý rủi ro, khi nợ xấu hình thành ròng giảm 40% so với quý liền trước, về 4.072 tỷ đồng, kết hợp với xử lý rủi ro 4.001 tỷ đồng trong khi dư nợ tăng mạnh.

Ngoài ra, các chuyên viên phân tích cũng chỉ ra một xu hướng tích cực là tài sản có rủi ro tín dụng (RWA) chỉ tăng 6,5% so với quý liền trước, trong khi tín dụng tăng 12,6%. Kết quả này “hàm ý danh mục mới có trọng số rủi ro thấp hơn”.

Anh (1)
Nợ xấu hình thành ròng của VPBank giảm mạnh, trong khi ngân hàng duy trì trích lập cao. (Ảnh: VDSC).

Ở góc độ ngân hàng mẹ, Chứng khoán FPT (FPTS) nhận định việc đẩy mạnh thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm và kiểm soát nợ mới phát sinh là những yếu tố góp phần đưa tỷ lệ nợ xấu giảm dần từ năm 2024.

Bổ sung cho góc nhìn về sức khỏe tài chính, FPTS phân tích, hệ sinh thái tài chính đa dạng đang giúp VPBank mở rộng nguồn thu, giảm sự phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần. Trong đó, Bảo hiểm số OPES tận dụng mạng lưới và tệp khách hàng của ngân hàng để phát triển mạnh mảng bảo hiểm phi nhân thọ, qua đó tạo nguồn thu phí tương đối độc lập với chu kỳ tín dụng.


MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu
MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu

Ngân hàng MB dự kiến phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu MBB với giá 15.090 đồng/cổ phiếu cho 6 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, thu về 3.018 tỷ đồng...

Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con
Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con

Ngân hàng VIB chuẩn bị nâng vốn điều lệ cho công ty con VIBAMC từ 3.500 tỷ đồng lên 4.500 tỷ đồng từ nguồn vốn chủ sở hữu.

VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa 
VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa 

Khi nhu cầu chuyển tiền quốc tế ngày càng đa dạng, khách hàng không chỉ quan tâm đến chi phí giao dịch, tỷ giá… mà còn cần sự thuận tiện…

Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn 
Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn 

ACBS Research cập nhật triển vọng “ông lớn” Vietcombank với kết quả kinh doanh năm 2026 và năm 2027 tăng trưởng mạnh, chất lượng tài sản được kiểm soát…

Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?
Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?

Gửi 100 triệu đồng tại quầy trong 365 ngày, khách hàng nhận khoảng 5,4 triệu đồng tiền lãi theo mức niêm yết 12 tháng của Vietcombank, BIDV, VietinBank...

Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%
Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%

Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về tỷ lệ bao phủ nợ xấu với 243% trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, ngân hàng ACB và VietABank chính thức…

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt
SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

Ngày 23/10/2026 - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức ra mắt thẻ tín dụng SeABank VISA FlexCard với thông điệp…

Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng
Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng

Tại Vietcombank, bất động sản vẫn tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc tài sản đảm bảo của ngân hàng với hơn 2,021 triệu tỷ đồng tính đến 30/9/2026.

SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng
SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng

Nhân dịp kỷ niệm 33 năm thành lập, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) triển khai chuỗi chương trình ưu đãi dành cho khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Điểm nhấn là chương trình “33 năm cùng tỏa sáng – Trúng quà sang” với 333 giải thưởng công nghệ, tổng trị giá hơn 1,5 tỷ đồng.

Vàng, bạc đang ở đâu trên bản đồ tài sản toàn cầu?
Vàng, bạc đang ở đâu trên bản đồ tài sản toàn cầu?

Thế giới đang sở hữu những thị trường tài sản có quy mô hàng trăm nghìn tỷ USD, từ bất động sản, chứng khoán, trái phiếu đến vàng, bạc và Bitcoin.

LPBank sắp chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trái phiếu trước hạn, hoàn tất huy động gần 3.000 tỷ đồng
LPBank sắp chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trái phiếu trước hạn, hoàn tất huy động gần 3.000 tỷ đồng

Vừa huy động mới gần 3.000 tỷ đồng qua 3 lô trái phiếu, LPBank lên kế hoạch chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trước hạn hơn 1,73 triệu trái phiếu được phát hành năm…

Điểm tin tài chính - ngân hàng 12/11: NHNN bơm thêm VND qua kênh mua USD
Điểm tin tài chính - ngân hàng 12/11: NHNN bơm thêm VND qua kênh mua USD

Ngân hàng Nhà nước triển khai mua USD giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD, mở thêm kênh bổ sung thanh khoản tiền đồng cho hệ thống ngân hàng....

VPBank mở rộng ưu đãi thẻ tín dụng, đáp ứng đa dạng nhu cầu mua sắm cuối năm
VPBank mở rộng ưu đãi thẻ tín dụng, đáp ứng đa dạng nhu cầu mua sắm cuối năm

Mùa mua sắm cuối năm đang đến gần với hàng loạt sự kiện kích cầu nối tiếp nhau. Đón bắt nhu cầu tiêu dùng gia tăng,…

Sacombank vào TOP 50 công ty niêm yết kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam 2026
Sacombank vào TOP 50 công ty niêm yết kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam 2026

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (SACOMBANK) chính thức được vinh danh trong Bảng xếp hạng “Top 50 Công ty Niêm yết Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2026”...

Khách hàng trúng Jackpot trị giá hơn 199 tỷ đồng khi mua xổ số Vietlott qua điểm chạm Vietlott SMS trên VietinBank iPay Mobile
Khách hàng trúng Jackpot trị giá hơn 199 tỷ đồng khi mua xổ số Vietlott qua điểm chạm Vietlott SMS trên VietinBank iPay Mobile

Một khách hàng mua vé số Vietlott qua điểm chạm Vietlott SMS trên VietinBank iPay Mobile trúng giải Jackpot 1 xổ số tự chọn Power 6/55, với giá trị giải thưởng hơn 199 tỷ đồng.

Ngân hàng tăng tốc phát hành chứng chỉ tiền gửi
Ngân hàng tăng tốc phát hành chứng chỉ tiền gửi

9 tháng đầu năm 2026, ngân hàng huy động tăng hàng trăm nghìn tỷ đồng qua giấy tờ có giá, trong đó chứng chỉ tiền gửi đóng vai trò chủ đạo.

VPBank công bố khoản vay hợp vốn quốc tế 730 triệu USD được thu xếp bởi IFC và SMBC, củng cố nguồn vốn
VPBank công bố khoản vay hợp vốn quốc tế 730 triệu USD được thu xếp bởi IFC và SMBC, củng cố nguồn vốn

Khoản vay hợp vốn quốc tế 730 triệu USD do IFC và SMBC thu xếp, với các kỳ hạn 3 năm, 5 năm và 7 năm giúp VPBank bổ sung nguồn vốn trung dài hạn…

Điểm tin tài chính - ngân hàng 10/11: Ngân hàng Nhà nước bơm gần 50.000 tỷ đồng hỗ trợ thanh khoản
Điểm tin tài chính - ngân hàng 10/11: Ngân hàng Nhà nước bơm gần 50.000 tỷ đồng hỗ trợ thanh khoản

Ngân hàng Nhà nước triển khai hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, cung ứng gần 50.000 tỷ đồng cho hệ thống ngân hàng nhằm hỗ trợ thanh khoản qua Tết Nguyên đán.

CAEX đề xuất kết nối ngân hàng giúp minh bạch giao dịch tài sản mã hóa
CAEX đề xuất kết nối ngân hàng giúp minh bạch giao dịch tài sản mã hóa

Kiểm soát minh bạch dòng tiền, tăng cường bảo vệ người dùng và hỗ trợ giải quyết tranh chấp là những lợi ích nổi bật từ mô hình kết nối tài khoản ngân hàng…