Quản lý đô thị Phú Quốc: "Cú hích" APEC và bài toán định hình diện mạo tương lai

Từ "đại công trường" đến khát vọng "Dubai Việt Nam"

Nhìn từ trên cao, Phú Quốc hiện lên như một đại công trường hối hả. Tuy nhiên, đúng như nhận định của TS. Trần Đình Thiên, sự ngổn ngang này không mang nghĩa lộn xộn mà là “khí thế” để tạo nên điều kỳ diệu về hành trình nâng cấp hạ tầng của hòn đảo. Với 21 dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027 có tổng mức đầu tư lên tới hàng tỷ USD, Phú Quốc được ví như "Dubai của Việt Nam", nơi cũng từng là đại công trường với ước chừng 60% số lượng cần cẩu trên thế giới hoạt động tại đây, trước khi trở thành đô thị toàn cầu ngày nay. Với Phú Quốc, sự hiện diện của các tập đoàn kinh tế lớn không chỉ mang đến những tổ hợp nghỉ dưỡng xa hoa mà còn kéo theo hệ thống hạ tầng khung, từ sân bay, đường giao thông đến các khu đô thị hỗn hợp.

Thực tế cho thấy, việc bứt tốc thi công các dự án này đang tạo ra cách mạng về diện mạo đô thị chưa từng có cho Phú Quốc. Bên cạnh sân bay mở rộng, trung tâm hội nghị và triển lãm, các tuyến giao thông hiện đại, những khu vực như Bãi Đất Đỏ hay Núi Ông Quán với hai dự án đô thị hỗn hợp quy mô lớn, được kỳ vọng sẽ trở thành “trái tim” mới của đảo ngọc, cung ứng khoảng 12.000 phòng nghỉ và các trung tâm thương mại tầm vóc quốc tế.

Điều này sẽ định hình lại bức tranh đô thị đảo ngọc. Tuy nhiên, để hoàn thiện bức tranh hiện đại đó, áp lực quản lý đô thị trong giai đoạn này là vô cùng lớn. Làm sao để duy trì trật tự xây dựng, đảm bảo thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là bài toán đòi hỏi sự vào cuộc của nhiều bên.

Cấp bách hóa giải "điểm nghẽn"

Dù hạ tầng đang phát triển mạnh mẽ, Phú Quốc vẫn phải đối mặt với những tồn đọng kéo dài về vấn đề đất đai. Tình trạng đất đai không nguồn gốc, mua bán sang tay bằng giấy viết tay diễn ra tràn lan, khiến việc xác lập hồ sơ bồi thường trở nên cực kỳ phức tạp. Hay nổi cộm gần đây là việc xây dựng nhà trái phép trên đất nông nghiệp nhằm "đón đầu" đền bù đã trở thành một cản trở lớn cho công tác quản lý đô thị. Mỗi đợt ra quân của chính quyền, hàng chục vụ bao chiếm đất rừng phòng hộ được phát hiện, nhiều quyết định cưỡng chế được ban hành và chuyển hồ sơ vi phạm sang cơ quan Công an nhưng vẫn chưa thể dứt điểm tình trạng này ở Phú Quốc, dẫn tới ảnh hưởng lớn cho các dự án phục vụ APEC.

Trước thực trạng này, chỉ đạo của Thủ tướng về việc thực hiện "thanh tra trong vòng một tháng" đối với các dự án vướng mắc là một động thái mạnh mẽ để làm sạch môi trường đầu tư. Phú Quốc đã bắt đầu thực hiện các chiến dịch dân vận kết hợp cưỡng chế trực tiếp đối với các trường hợp bao chiếm đất công. Bài học từ những hộ dân đồng thuận di dời cho thấy, khi chính sách bồi thường, tái định cư minh bạch và "nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ", người dân sẽ sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì đại cuộc.

Những điểm sáng từ nỗ lực của chính quyền bằng các chuyến trực tiếp xuống địa bàn, gặp gỡ thuyết phục từng hộ gia đình đã phần nào hé mở.

“Riêng gia đình tôi, dù chưa nhận tiền đền bù nhưng tôi đã chủ động bàn giao mặt bằng để đơn vị thi công triển khai. Phú Quốc từ tháng 3–4 trở đi bắt đầu mưa gió nhiều. Nếu không có mặt bằng kịp thời thì rất khó. Vì vậy tôi cũng vận động thêm bà con xung quanh nên đồng thuận, bàn giao sớm để các dự án được triển khai thuận lợi”, ông Lê Hải Hậu, chủ hộ dân sống tại khu vực Bãi đất đỏ chia sẻ.

Giống như ông Hậu, nhờ sự thuyết phục của chính quyền địa phương và ban quản lý dự án, nhiều hộ dân quyết định bàn giao sớm để nhận mức hỗ trợ tốt hơn và tạo điều kiện cho dự án. Từ những điển hình tích cực, Phú Quốc đang quyết tâm đẩy nhanh tiến độ GPMB cho các dự án APEC.

Ngược lại, những trường hợp như ông N.T.L. tại khu phố Suối Mây (đặc khu Phú Quốc) mới đây đã bị thu hồi 1ha đất và buộc nộp lại số tiền hơn 219 triệu đồng cho Kho bạc Nhà nước. Hộ ông N.T.L đã xây dựng trái phép 4 căn nhà (tổng diện tích hơn 412m2), cắm trụ bê tông và trồng nhiều loại cây ăn trái trên đất dự án. Đây là khu vực trọng yếu thuộc dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, phục vụ cho Hội nghị APEC 2027.

Theo lãnh đạo Phú Quốc, chính quyền cam kết thực hiện các chính sách tốt nhất, từ tái định cư đến hỗ trợ đào tạo nghề, đảm bảo người dân có cuộc sống ổn định tại nơi ở mới. Việc tháo gỡ khó khăn về mặt bằng không chỉ để xây xong một dự án, mà là để thiết lập lại kỷ cương đô thị, đảm bảo việc đầu tư cho Phú Quốc là phải làm lâu dài, có tầm nhìn 100 năm trở lên như chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính.

Đại diện chủ đầu tư kỳ vọng, tại 2 dự án Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ (diện tích bàn giao mới đạt 40,23 ha trên tổng số 88,5 ha)và KĐT Núi Ông Quán, (đạt 6,83 ha/22 ha) sẽ sớm có sự bứt phá trong công tác bồi thường, GPMB và sớm giao đất cho nhà đầu tư triển khai, nếu không mục tiêu đưa dự án vào hoạt động trước ngày 30/6/2027 sẽ rất khó đạt được, ảnh hưởng trực tiếp đến thành công của “siêu sự kiện” mang tầm quốc tế, uy tín chủ nhà Việt Nam.