Vietcombank lãi lớn nhưng dòng tiền đang âm hàng chục nghìn tỷ đồng

Theo BCTC hợp nhất quý III/2023 của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank - Mã: VCB), trong 9 tháng đầu năm 2023, nguồn thu chính tăng 6% so với cùng kỳ năm trước, mang về 40.820 tỷ đồng thu nhập lãi thuần.

Lãi từ dịch vụ giảm 12%, còn hơn 3.969 tỷ đồng. Ngân hàng không còn ghi nhận hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư trong khi cùng kỳ có lãi gần 84 tỷ đồng. Đáng chú ý, hoạt động mua bán chứng khoán kinh doanh có lãi hơn 130 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lỗ 119 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, chi phí hoạt động giảm 3% còn 16.163 tỷ đồng do Ngân hàng giảm chi cho hoạt động quản lý công vụ. Thêm vào đó, Vietcombank chỉ còn trích gần 6.052 tỷ đồng để dự phòng rủi ro tín dụng, giảm 22% so với cùng kỳ năm trước.

Các khoản chi phí giảm giúp ngân hàng thu được hơn 29.550 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 18% so với cùng kỳ.

Tính riêng quý III/2023, thu nhập lãi thuần tại Vietcombank giảm 8% so với cùng kỳ năm trước, chỉ còn 12.596 tỷ đồng do thu nhập lãi tăng trưởng chậm hơn chi phí lãi. Tuy nhiên, Vietcombank vẫn thu được 9.051 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 20% nhờ giảm 46% chi phí dự phòng rủi ro tín dụng, giảm còn 1.493 tỷ đồng.

Nếu so với kế hoạch 43.000 tỷ đồng lãi trước thuế được đề ra cho cả năm, Vietcombank đã thực hiện được 69% sau 3 quý đầu năm 2023.

Dù đạt kết quả kinh doanh ấn tượng nhưng điều khó hiểu là dòng tiền thuần của “ông lớn” Vietcombank lại âm tới gần 48.574 tỷ đồng. Điều này khiến nhiều khách hàng và đầu tư không khỏi nghi vấn về lợi nhuận tại Vietcombank.

Cụ thể, theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ, tính đến 30/9/2023, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm hơn 48.344 tỷ đồng trong khi cùng kỳ 2022 dương gần 60.897 tỷ đồng. Nguyên nhân do tăng các khoản về kinh doanh chứng khoán; các khoản cho vay khách hàng giảm trong khi các khoản tiền gửi lại tăng mạnh.

Ngoài ra, dòng tiền thuần từ hoạt động đầu tư cũng âm hơn 229 tỷ đồng trong khi cùng kỳ 2022 dương hơn 242 tỷ đồng, còn dòng tiền thuần hoạt động tài chính không ghi nhận trong 9 tháng đầu năm.

Do đó, kết thúc 9 tháng đầu năm 2023, dòng tiền thuần trong kỳ tại Vietcombank âm gần 48.574 tỷ đồng trong khi cùng kỳ 2022 ghi nhận dương gần 57.810 tỷ đồng.

>>> ABBank báo lãi sau thuế 566 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm

Như vậy, dù dòng tiền âm nặng nhưng lợi nhuận tại Vietcombank trong 9 tháng đầu năm 2023 ghi nhận mức tăng trưởng tương đối khả quan mặc cho khoản “thu từ các khoản nợ đã được xử lý xóa, bù đắp bằng nguồn rủi ro” sụt giảm.

Ông lớn Vietcombank đang sở hữu con số "khủng" nghĩa vụ nợ tiềm ẩn

Tính đến 30/9/2023, tổng tài sản của Vietcombank giảm 4,5% đạt hơn 1,7 triệu tỷ đồng. Cho vay khách hàng chỉ tăng khiêm tốn 3,9% (gần 1,9 triệu tỷ đồng) trong khi số dư tiền gửi khách hàng có mức tăng trưởng gấp đôi 8,5% (gần 1,35 triệu tỷ đồng).

Đáng chú ý, chất lượng nợ vay của Vietcombank đi lùi khi tổng nợ xấu tính đến cuối quý III/2023 tăng tới 84% so với đầu năm, ghi nhận 14.394 tỷ đồng. Trong đó, nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ đều tăng gấp 7 lần con số đầu năm, lần lượt đạt hơn 2.952 tỷ đồng và 5.724 tỷ đồng. Trong khi nợ có khả năng mất vốn giảm 14% đạt hơn 5.715 tỷ đồng. Đưa tỷ lệ nợ xấu tại Vietcombank tăng từ 0,68% hồi đầu năm lên 1,21%. Con số này vẫn ở mức thấp so với mặt bằng chung các ngân hàng hiện nay.

Chưa kể, nợ cần chú ý tại Vietcombank (nợ nhóm 2 - với khoản vay quá hạn 10-90 ngày) tăng tới 88% so với đầu năm, lên mức 7.658 tỷ đồng.

Tuy nợ xấu tăng nhưng trong ba quý đầu năm, Vietcombank cũng tăng mạnh bộ đệm dự phòng rủi ro thêm gần 57% với 38.872 tỷ đồng. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu tăng lên 270%, đã giảm so với ngưỡng 385% vào cuối quý II nhưng vẫn ở mức cao so với bình quân ngành.

Ngoài nợ xấu, Vietcombank còn đang sở hữu hơn 153.345 tỷ đồng “nghĩa vụ nợ tiềm ẩn” chưa được phản ánh trực tiếp trong bảng cân đối kế toán mà chỉ được ghi nhận ngoại bảng. Con số này đã tăng 13% so với đầu năm.

Trong đó bảo lãnh vay vốn giảm 68% còn hơn 687 tỷ đồng; bảo lãnh khác tăng 22% từ 48.477 tỷ đồng hồi đầu năm lên hơn 59.083 tỷ đồng và cam kết trong nghiệp vụ thư tín dụng tăng 10% lên hơn 93.574 tỷ đồng. Do đó, tỷ lệ ‘nghĩa vụ nợ tiềm ẩn/cho vay khách hàng’ chiếm 13%.

>>> Ngân hàng MB lãi lớn 9 tháng đầu năm, tăng cho vay kinh doanh bất động sản

Đối với các ngân hàng thương mại, nghĩa vụ nợ tiềm ẩn chủ yếu bao gồm các khoản bảo lãnh vay vốn, cam kết trong nghiệp vụ L/C, các khoản bảo lãnh khác như thanh toán, thực hiện hợp đồng, dự thầu… Trong đó, cam kết trong nghiệp vụ L/C nhìn chung có tính an toàn cao hơn so với các khoản bảo lãnh vay vốn hay các khoản bảo lãnh khác.

Thực tế, đã có rất nhiều vụ kiện liên quan đến các cam kết bảo lãnh ngân hàng. Gần đây nhất, Tạp chí Điện tử Kiểm Sát đưa tin, Công ty Bất động sản Tân Á Đại Thành – Meyland đã có đơn gửi Thanh tra giám sát Ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP. HCM phản ánh về việc Ngân hàng TPBank chi nhánh TP. HCM trốn tránh trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, gây ảnh hưởng và thiệt hại lớn cho doanh nghiệp; đồng thời tiến hành các thủ tục khởi kiện TPBank chi nhánh TP. HCM ra toà án.