Belarus sản xuất ô tô ở Việt Nam: Để cạnh tranh được...

Thừa ủy quyền của Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Cộng hòa Belarus, ngày 3/12 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh và Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Belarus tại Việt Nam Vladimir Goshin đã ký Nghị định thư sửa đổi lần 2 Nghị định thư giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Cộng hòa Belarus về hỗ trợ sản xuất phương tiện vận tải có động cơ trên lãnh thổ Việt Nam.

Theo Nghị định thư này, MAZ đã cùng đối tác Việt Nam thành lập Công ty TNHH Liên doanh MAZ - Asia để sản xuất, lắp ráp ô tô tải và một số loại xe chuyên dụng tại tỉnh Hưng Yên.

Hoan nghênh sự hợp tác, liên kết giữa Việt Nam và Belarus để phát triển ngành công nghiệp ô tô trong nước, ông Bùi Danh Liên, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP Hà Nội cho biết, sự hợp tác này giúp cả hai nước hưởng lợi từ Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu được ký kết năm 2015.

MAZ là một trong những nhà sản xuất ô tô lớn nhất Đông Âu, cùng với xe Kamaz của Nga đã có mặt ở Việt Nam từ thời chiến tranh. Những chiếc xe được Liên Xô tài trợ xuất hiện nhiều ở miền Bắc Việt Nam với lợi thế về mặt kỹ thuật, chất lượng. Những dòng xe này có độ bền, độ ổn định cao, máy khỏe, phù hợp với địa hình Việt Nam, có thể chạy trên các cung đường có độ dốc lớn, lại tiết kiệm nhiên liệu.

Khẳng định đây là một lợi thế của ô tô MAZ khi muốn xâm nhập thị trường Việt Nam, song ông Bùi Danh Liên cũng lưu ý rằng, đó không thể và không phải là yếu tố quyết định để người dùng ở Việt Nam lựa chọn ô tô Belarus.

"Xu thế thị trường ngày càng mở rộng, thị trường Việt Nam có nhiều dòng xe, nhiều sản phẩm đa dạng của các hãng xe phương Tây và châu Á với nhiều tính năng, độ an toàn và tin cậy vượt trội. Liệu liên doanh này có đứng vững và phát triển được ở thị trường Việt Nam hay không hoàn toàn phụ thuộc vào chiến lược phát triển của họ. Chẳng hạn, nếu xe vẫn giữ giá cao như ngày xưa chắc chắn lợi thế vốn có của họ sẽ bị lu mờ", nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP Hà Nội nhận xét và cho rằng, với một thị trường rộng mở, cạnh tranh lớn thì giá cả, chất lượng xe và thị hiếu của người dùng sẽ quyết định đến sự thành công của mỗi hãng xe.

"Danh tiếng của hãng ô tô, sự yêu mến của người Việt đối với ô tô Liên Xô trước đây chỉ là một phần. Quan trọng là sự lựa chọn của thế hệ người dùng mới, nếu phù hợp với thị trường Việt Nam thì có thể được, mà chính điều này đặt xe Belarus bình đẳng với các đơn vị khác, không có sự ưu tiên cho quá khứ", ông Bùi Danh Liên nói.

Thực tế ở nhiều thị trường khác cũng đã cho thấy, thương hiệu ô tô tải hay ô tô con của một quốc gia có thể thành công ở thị trường này nhưng chưa chắc đã thành công ở thị trường khác. 

Cho nên, một mặt phát huy lợi thế "nồi đồng cối đá" của xe tải Belarus, theo ông Liên, liên doanh cần có sự cải tiến để thị trường tiếp nhận. Đặc biệt, bên cạnh dòng xe tải dân sự, MAZ của Belarus còn nổi tiếng với phân khúc phương tiện phục vụ quân sự. Ông Liên tin rằng, nếu MAZ đi vào các dòng xe chuyên dụng như vậy sẽ có được lợi thế ở thị trường Việt Nam.   

Một điểm khác được nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP Hà Nội lưu ý, sự hợp tác với hãng xe có tiếng của Belarus được kỳ vọng giúp ngành công nghiệp ô tô Việt Nam phát triển và đây cũng là một nội dung quan trọng trong Nghị định thư giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Cộng hòa Belarus.

Trước đó, nhiều doanh nghiệp ô tô của Nhật Bản, Hàn Quốc... khi đầu tư vào thị trường Việt Nam cũng mang theo kỳ vọng trên. Tuy nhiên, sau nhiều năm, sự chuyển biến của ngành công nghiệp ô tô vẫn chậm chạp, chủ yếu vẫn là lắp ráp, trong khi tỉ lệ nội địa hóa không đạt yêu cầu. Đây chính là điểm mà ông Liên cho rằng cơ quan chức năng của Việt Nam, trực tiếp là Bộ Công thương, chắc chắn đã phải lưu ý khi hợp tác với Belarus.

"Việt Nam có tận dụng được cơ hội do các các doanh nghiệp ô tô nước ngoài mang lại hay không phụ thuộc vào cách làm của chính chúng ta. Về mặt nhà nước họ hứa như vậy nhưng về phía doanh nghiệp thì phải trên cơ sở lợi ích. Do đó chính sách của nhà nước phải linh hoạt, uyển chuyển. Nhà nước là "bà đỡ", khuyến khích, hỗ trợ và thúc đẩy, còn ra sản phẩm hay không thì phụ thuộc vào doanh nghiệp", ông Bùi Danh Liên nhấn mạnh.

MAZ đã cùng đối tác Việt Nam thành lập Công ty TNHH Liên doanh MAZ-Asia để sản xuất, lắp ráp ô tô tải và một số loại xe chuyên dụng tại tỉnh Hưng Yên.

Tại Nghị định thư sửa đổi lần hai Nghị định thư giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Cộng hòa Belarus về hỗ trợ sản xuất phương tiện vận tải có động cơ trên lãnh thổ Việt Nam, hai bên đã thống nhất các biện pháp tháo gỡ các khó khăn vướng mắc hiện có của Liên doanh, để đảm bảo thực hiện có hiệu quả các cam kết giữa hai bên trong Nghị định thư năm 2016, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp như hiện nay.

Hai bên cũng thống nhất điều chỉnh các mốc yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, lắp ráp của Liên doanh, trên tinh thần đảm bảo những định hướng chính trong Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035. Các quy định về xuất xứ hàng hóa, quy trình cấp hạn ngạch thuế quan cũng được điều chỉnh rõ ràng hơn để Liên doanh triển khai có hiệu quả Nghị định thư.

Hai bên cũng thống nhất điều chỉnh các mốc yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, lắp ráp của liên doanh, trên tinh thần đảm bảo những định hướng chính trong Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035.

Các quy định về xuất xứ hàng hóa, quy trình cấp hạn ngạch thuế quan cũng được điều chỉnh rõ ràng hơn để Liên doanh triển khai có hiệu quả Nghị định thư.