Chính sách chứng khoán 2025: Cải cách thủ tục, củng cố nền tảng thị trường

Ban hành khung pháp lý đồng bộ theo Luật Chứng khoán mới

Ngày 29/11/2024, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật trong lĩnh vực tài chính – ngân sách, trong đó có Luật Chứng khoán. Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, cập nhật các thông lệ mới của thị trường vốn.

Để bảo đảm các quy định sửa đổi được triển khai thống nhất, đồng bộ và kịp thời, Bộ Tài chính đã chủ động xây dựng, trình và ban hành theo thẩm quyền các văn bản hướng dẫn chi tiết. Trên cơ sở đó, ngày 11/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 155/2020/NĐ-CP – nghị định khung hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán.

Nghị định 245 tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định then chốt liên quan đến chào bán, phát hành chứng khoán; tổ chức và vận hành thị trường giao dịch; hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán. Đáng chú ý, nghị định bổ sung nhiều quy định nhằm tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, nâng cao chuẩn mực quản trị công ty đại chúng.

Cùng với đó, Nghị định 245 cũng đặt nền móng pháp lý cho việc triển khai các dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực chứng khoán, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và các thành viên thị trường.

Trong tổng thể, Luật và Nghị định mới không chỉ mở ra cánh cửa cho cơ chế bù trừ trung tâm (CCP), mà còn siết chặt hơn các tiêu chuẩn đối với công ty đại chúng, đồng thời điều chỉnh khung pháp lý về chào bán chứng khoán theo hướng "vừa nới lỏng, vừa tăng kỷ luật thị trường".

Rút ngắn thời gian IPO và niêm yết, tăng tính linh hoạt cho doanh nghiệp

Một trong những điểm cải cách đáng chú ý của Nghị định 245 là việc đơn giản hóa mạnh mẽ thủ tục hành chính. Theo thống kê, có 34/95 thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán được đơn giản hóa, tương đương gần 36%. Nghị định cũng quy định nguyên tắc tiếp nhận và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính bằng hình thức điện tử, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và nhà đầu tư đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Trong hoạt động chào bán, phát hành chứng khoán, nhiều điều kiện và thành phần hồ sơ đã được cắt giảm, qua đó rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí và tăng tính chủ động cho doanh nghiệp. Đặc biệt, thời gian xử lý hồ sơ chào mua công khai được rút ngắn từ 15 ngày xuống còn 7 ngày làm việc.

Ở khâu niêm yết, Nghị định 245 bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp thực hiện đồng thời thủ tục IPO và niêm yết cổ phiếu, thay vì tách rời như trước. Thời hạn đưa chứng khoán vào giao dịch sau khi được chấp thuận niêm yết cũng được rút ngắn còn tối đa 30 ngày, thay cho 90 ngày theo quy định cũ. Điều này giúp cải thiện tính thanh khoản, bảo đảm tốt hơn quyền chuyển nhượng của nhà đầu tư.

Gỡ nút thắt mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài

Song song với Nghị định 245, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 20/2025/TT-BTC ngày 30/6/2025 sửa đổi Thông tư 51/2021/TT-BTC, tập trung điều chỉnh các quy định về mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư gián tiếp, nghĩa vụ công bố thông tin và chế độ báo cáo của nhà đầu tư nước ngoài.

Theo Thông tư 20, nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức phát hành chứng chỉ lưu ký ở nước ngoài phải mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp tại ngân hàng lưu ký được phép kinh doanh ngoại hối để thực hiện toàn bộ các hoạt động đầu tư, chuyển tiền, nhận cổ tức và các giao dịch liên quan trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đồng thời, mọi dòng tiền liên quan đến hoạt động đầu tư chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài – từ mua bán chứng khoán, nhận cổ tức đến chuyển lợi nhuận ra nước ngoài – đều phải thực hiện thông qua tài khoản này, góp phần minh bạch hóa dòng vốn.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, Thông tư 03/2025/TT-NHNN ban hành ngày 29/4/2025 (thay thế Thông tư 05/2014) đã mở rộng đối tượng áp dụng, cho phép linh hoạt hơn trong việc mở và quản lý tài khoản theo mã giao dịch, đồng thời tăng cường kiểm soát thông tin, chứng từ và dòng tiền, qua đó giảm đáng kể thời gian mở tài khoản cho nhà đầu tư ngoại.

Siết chuẩn an toàn tài chính của công ty chứng khoán

Ngày 29/10/2025, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành Thông tư 102/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư 91/2020/TT-BTC về chỉ tiêu an toàn tài chính đối với tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Thông tư 102 được thiết kế theo hướng tính toán các chỉ tiêu an toàn tài chính bao quát hơn các rủi ro phát sinh trong hoạt động của công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ, phù hợp với quy mô và mức độ phát triển ngày càng sâu rộng của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh vốn hóa thị trường tăng nhanh.

Việc nâng chuẩn an toàn tài chính không chỉ giúp các tổ chức kinh doanh chứng khoán cải thiện năng lực quản trị rủi ro, mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nước ngoài, khi thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang giai đoạn mới sau khi được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Tăng kỷ luật thị trường trong chào bán, phát hành và mua lại cổ phiếu

Hoàn thiện chuỗi chính sách, ngày 15/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 115/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư 118/2020/TT-BTC về chào bán, phát hành chứng khoán, chào mua công khai, mua lại cổ phiếu và quản lý công ty đại chúng.

Một trong những điểm nhấn của Thông tư là chuẩn hóa hồ sơ, mẫu biểu trong hoạt động chào bán, phát hành, đồng thời siết chặt hơn nghĩa vụ công bố thông tin. Doanh nghiệp phát hành phải công bố thông tin đầy đủ, liên tục và kịp thời từ thời điểm nộp hồ sơ đến khi kết thúc đợt chào bán, qua đó nâng cao trách nhiệm giải trình.

Đối với hoạt động mua lại cổ phiếu, Thông tư 115 làm rõ trách nhiệm báo cáo và công bố thông tin khi doanh nghiệp điều chỉnh phương án mua lại, nhằm hạn chế tình trạng thay đổi kế hoạch gây nhiễu thông tin thị trường.

Đáng chú ý, Thông tư tiếp tục nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các chủ thể trung gian như tổ chức bảo lãnh phát hành, tư vấn, kiểm toán và cá nhân liên quan trong việc bảo đảm tính trung thực, chính xác của hồ sơ, qua đó tăng kỷ luật thị trường và bảo vệ tốt hơn quyền lợi nhà đầu tư.