Hệ sinh thái hàng không - sân chơi đưa Phú Quốc vươn tầm quốc tế

Thập kỷ vàng và cuộc đua không thể đứng ngoài

Hàng không châu Á đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất trong lịch sử ngành. Theo Hiệp hội Hàng không châu Á - Thái Bình Dương (AAPA), lượng hành khách đi và đến khu vực đã tăng hơn 50% trong vòng một thập kỷ qua, đưa khu vực này trở thành “tâm điểm tăng trưởng mới của hàng không toàn cầu”.

Theo Airbus, lưu lượng hành khách hàng không tại đây sẽ tăng trưởng trung bình 4,4% mỗi năm trong hai thập kỷ tới, vượt mức trung bình toàn cầu 3,6%, nhờ sự mở rộng nhanh của tầng lớp trung lưu, nhu cầu du lịch - thương mại quốc tế và sự phát triển của các sân bay mới. Riêng Đông Nam Á được dự báo là khu vực tăng trưởng nhanh nhất với tốc độ khoảng 7% mỗi năm.

Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở chỗ, mạng lưới hàng không châu Á đang chuyển từ trạng thái tập trung sang phân tán, từ ổn định sang linh hoạt và từ cạnh tranh đơn thuần sang hợp tác đa tầng. Các hãng hàng không và sân bay không còn chỉ cạnh tranh bằng quy mô đội tàu hay số lượng đường bay, mà phải chủ động tái định vị trong một hệ sinh thái hàng không - du lịch -  thương mại hoàn chỉnh. Điều đó lý giải vì sao nhiều quốc gia châu Á đang bước vào cuộc đua nâng cấp hạ tầng hàng không quy mô lớn. Singapore xây Terminal 5 để duy trì vị thế trung tâm hàng không số một khu vực. Malaysia đặt mục tiêu phục vụ 150 triệu khách mỗi năm vào năm 2030. Philippines đẩy mạnh tư nhân hóa sân bay Ninoy Aquino, trong khi Thái Lan tiếp tục mở rộng Suvarnabhumi.

Trong bức tranh đó, tại Việt Nam, Phú Quốc đặc biệt nổi lên khi lần đầu tiên một điểm đến du lịch - nghỉ dưỡng được một doanh nghiệp tư nhân tiếp cận theo hướng phát triển đồng bộ và liền mạch với cả sân bay và hãng bay. Không chỉ hướng tới vai trò cửa ngõ của một điểm đến nghỉ dưỡng của Việt Nam, đảo Ngọc còn từng bước hiện diện như một mắt xích mới trong mạng lưới hàng không khu vực.

Những “cú bắt tay” định hình diện mạo cửa ngõ hàng không mới

Chỉ trong hơn 4 tháng kể từ khi tiếp nhận vận hành Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc, tập đoàn Sun Group đã đưa 3 “ông lớn” của ngành hàng không thế giới về hợp tác chiến lược. Nhìn tổng thể, đây là ba lớp nền tảng cho một sân bay được vận hành theo bộ ba chuẩn mực quốc tế: mô hình, công nghệ và kết nối thị trường. 

Trong đó, hợp tác với Changi Airports International (CAI) được xem là bước đi mang tính nền móng. Là đơn vị vận hành sân bay Changi - “sân bay tốt nhất thế giới” 13 lần, CAI mang tới Phú Quốc không chỉ kinh nghiệm khai thác mà còn là toàn bộ hình mẫu “airport destination” đã làm nên thương hiệu Changi suốt nhiều năm qua. Từ hệ thống “Concept of Operations”, quy hoạch trải nghiệm hành khách, phát triển mạng bay quốc tế cho tới hệ sinh thái phi hàng không, “DNA Changi” lần đầu tiên được đưa vào một sân bay tại Việt Nam. Điều này cũng đồng nghĩa, tiêu chuẩn trải nghiệm từng được xem là lý do để hành khách “phải bay qua Singapore” đang dần được tái hiện ngay tại Phú Quốc.

Nếu CAI đại diện cho chuẩn vận hành quốc tế, thì SITA là mảnh ghép công nghệ. Có mặt tại hơn 200 quốc gia và phục vụ khoảng 90% hãng hàng không toàn cầu, SITA hiện là một trong những tập đoàn công nghệ hàng không lớn nhất thế giới. Theo định hướng hợp tác, Phú Quốc sẽ trở thành sân bay đầu tiên tại Đông Nam Á triển khai mô hình “self-service”, từ check-in, gửi hành lý tới cổng lên máy bay bằng sinh trắc học. Đây là nền tảng để giảm thời gian chờ, tăng năng lực khai thác và tạo ra trải nghiệm liền mạch từ mặt đất tới bầu trời.

Mảnh ghép thứ ba là GMR Group - nhà vận hành hạ tầng hàng không hàng đầu thế giới với hơn 20 năm kinh nghiệm và năng lực phục vụ khoảng 190 triệu lượt khách mỗi năm. GMR Group mở ra một trong những thị trường nguồn lớn nhất thế giới cho Phú Quốc là Ấn Độ. Theo thỏa thuận, Sun Group và GMR Group sẽ hợp tác trên toàn bộ hệ sinh thái sân bay của Sun Group tại Việt Nam, bao gồm cả Phú Quốc, Vân Đồn, Phan Thiết và các sân bay trong tương lai. Trọng tâm hợp tác hướng đến vận hành, phát triển và đầu tư, bao gồm các hoạt động phi hàng không, khai thác thương mại, bán lẻ miễn thuế (duty-free) cùng nhiều lĩnh vực liên quan tới hạ tầng hàng không. Điều này cho thấy định hướng của Sun Group là phát triển trải nghiệm và giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái thương mại, bán lẻ, dịch vụ và du lịch xoay quanh sân bay.

Với những hợp tác này, Phú Quốc đang dần hình thành một diện mạo cửa ngõ hàng không mới, nơi sân bay không chỉ phục vụ vận chuyển hành khách mà trở thành trung tâm kết nối toàn bộ hệ sinh thái du lịch - nghỉ dưỡng - giải trí của đảo. Từ chuẩn vận hành quốc tế của Changi Airports International, công nghệ tự động hóa của SITA đến khả năng mở rộng mạng kết nối và phát triển thương mại sân bay cùng GMR Group, những mảnh ghép đang từng bước tạo nền tảng cho một mô hình “airport destination” hoàn chỉnh tại Việt Nam, tạo đủ năng lực vận hành chuẩn quốc tế để hướng đến phục vụ Diễn đàn Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương APEC 2027 khi dự kiến 10.000 - 12.000 lãnh đạo cấp cao các nước, doanh nghiệp hàng đầu thế giới quy tụ về Phú Quốc. 

Và xa hơn APEC 2027, cửa ngõ đảo Ngọc sẽ còn đủ điều kiện để tham gia sâu hơn vào mạng lưới hàng không khu vực, trở thành điểm trung chuyển mới đón dòng khách quốc tế chất lượng cao từ khắp nơi trên thế giới đến với Phú Quốc.