Hỗ trợ doanh nghiệp thời đại dịch: Chọn mặt gửi vàng

Đại dịch Covid-19 tác động đến tất cả các doanh nghiệp, các loại hình, lĩnh vực kinh doanh và cũng đóng vai trò sàng lọc các doanh nghiệp. Một lần nữa câu hỏi hỗ trợ ai, ngành nào tiếp tục được đặt ra.

Trước khi trả lời câu hỏi này, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho rằng phải xác định rõ mục đích hỗ trợ là gì để tránh chệch choạc, cào bằng.

Theo đó, việc hỗ trợ phải vì lợi ích chung của nền kinh tế, trong đó có mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Ngắn hạn là giữ ổn định nền kinh tế, không để sụp đổ; dài hạn là làm sao khi dịch qua đi thì nền kinh tế phải tăng tốc phát triển.

Mục tiêu dài hạn này vô cùng quan trọng, muốn vậy phải có được những doanh nghiệp mạnh, có định hướng kinh doanh đúng đắn, có tiềm lực để thúc đẩy nền kinh tế bứt tốc sau khi Việt Nam kiềm chế được dịch bệnh.

"Không phải cứ thấy doanh nghiệp nào khó khăn thì đều cào bằng, hỗ trợ mỗi doanh nghiệp một chút để cùng tồn tại ngắc ngoải, cách làm như vậy không đúng với mục tiêu đề ra.

Nói vậy để thấy không cần phải phân biệt doanh nghiệp lớn hay nhỏ, hay vừa mà là doanh nghiệp phải có định hướng kinh doanh thế nào, năng lực kinh doanh ra sao, tiềm năng ra sao để giúp?

Giúp doanh nghiệp là phải làm cho doanh nghiệp trụ lại rồi vươn lên mạnh mẽ, làm ăn tốt hơn. Cần giúp những đối tượng có nội lực để vươn lên chứ không phải từ thiện tất cả những doanh nghiệp không có mục tiêu kinh doanh rõ ràng, không có năng lực kinh doanh hay tiềm lực gì để chúng sống lay lắt. 

 Nhà nước không đủ tiền để nuôi theo kiểu bao cấp cả một hệ thống như vậy, mà phải giúp để đạt được mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước", PGS.TS Nguyễn Văn Nam bày tỏ quan điểm và cho rằng cơ quan quản lý phải làm rõ điều này, không có chuyện nể nang, tình cảm. 

Dẫn câu chuyện của ngành hàng không làm ví dụ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại cho biết, đây là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi đại dịch Covid-19 thế nhưng không phải cứ bơm hàng nghìn, thậm chí hàng chục ngàn tỷ vào nuôi bộ máy khổng lồ ấy.

PGS.TS Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh, Việt Nam đã xác định thực hiện mục tiêu kép: vừa chống dịch bệnh vừa phát triển kinh tế. Đó là mục tiêu đúng đắn, nhưng quan trọng là quá trình thực hiện ra sao để đạt được mục tiêu kép ấy.

"Để mục tiêu ấy thành hiện thực thì phải làm gì, dùng biện pháp gì? Đó là câu hỏi mà cơ quan quản lý phải trả lời và phải cụ thể hóa thành quy trình thực hiện, để tránh được cái này lại mất cái kia, đặt ra mục tiêu kép cuối cùng chỉ được mục tiêu đơn", ông nói.

Cho nên, theo vị chuyên gia, chính các hãng hàng không phải tìm được cung cách làm ăn có thể khiến hãng tốn thêm chút chi phí nhưng quan trọng là vẫn có thể vận hành, chở hành khách được, đồng thời hạn chế được dịch.

Theo đó, các hãng hàng không phải chấp nhận bỏ thêm các chi phí để kiểm soát dịch, phân luồng hành khách, hành khách phải được xét nghiệm, kiểm tra xem có bị Covid-19 không thì mới được bay.

Nói cách khác, các hãng hàng không phải thêm các chi phí để kiểm soát dịch trước khi bay và sau khi bay, tăng cường vật tư y tế phòng vệ cho tổ bay... để hạn chế dịch lây lan.

"Hãng hàng không phải nêu ra được phương án của mình, quy trình thực hiện ra sao... để vừa đảm bảo hoạt động kinh doanh vừa phòng tránh được dịch, chứ không phải vì dịch bệnh, ít khách mà làm ăn thiếu chuyên nghiệp, các dịch vụ đều cắt giảm như thời gian qua.

Về nguyên tắc, dù có dịch thì hãng bay vẫn phải làm tốt, thậm chí còn phải tốt hơn khi chưa có dịch, đồng thời phải làm thêm những việc khác để kiểm soát dịch trước và sau khi bay.  

Nếu làm được như vậy thì Nhà nước có thể hỗ trợ cho hãng các chi phí phát sinh thêm nói trên, nhưng quan trọng là thực hiện được mục tiêu kép. Chuyện này quốc gia trên thế giới đều đã làm.

Nhiều hãng hàng không ở châu Âu mở lại chặng bay quốc tế đồng thời tăng cường kiểm soát dịch bệnh", PGS.TS Nguyễn Văn Nam chỉ rõ và lưu ý rằng, hãng hàng không xin hỗ trợ do ảnh hưởng của dịch bệnh là chuyện bình thường nhưng nếu hỗ trợ mà hãng bay không thực hiện được mục tiêu kép thì bao nhiêu tiền cũng vô ích và trong trường hợp dịch tiếp tục bùng phát, kéo dài thì doanh nghiệp sẽ phải xử lý ra sao? 

Từ những phân tích ở trên, một lần nữa vị chuyên gia nhấn mạnh, việc hỗ trợ doanh nghiệp không phải theo kiểu vì là doanh nghiệp lớn hay doanh nghiệp nhà nước thì mới giúp, mà quan trọng là chỉ nên giúp những doanh nghiệp có phương án tốt để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời kiểm soát được dịch bệnh.

PGS.TS Nguyễn Văn Nam đánh giá cao cách làm của nhiều cửa hàng, quán ăn trong mùa dịch khi họ nghĩ ra cách thức để vẫn đảm bảo hoạt động kinh doanh vừa an toàn cho nhân viên và khách hàng: lắp tấm chắn giọt bắn, thực hiện giãn cách giữa khách hàng-khách hàng, khách hàng-nhân viên, sử dụng hệ thống ròng rọc để chuyển hàng/tiền... Ông cho rằng, nhiều doanh nghiệp lớn cũng phải học cách phòng dịch và duy trì hoạt động kinh doanh như vậy.