Lãnh đạo Bộ Công Thương, EVN nói gì về kiến nghị đàm phán giá điện năng lượng tái tạo?

Thường trực Chính phủ vừa có cuộc gặp gỡ doanh nghiệp về nhiệm vụ, giải pháp để doanh nghiệp tư nhân tăng tốc, bứt phá, góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới. Nhiều doanh nghiệp đã đưa ra những phân tích, đánh giá cũng như những kiến nghị quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Vấn đề đầu tư năng lượng là một trong những vấn đề được các doanh nghiệp quan tâm.

Đề xuất ban hành giá điện cho từng loại hình năng lượng

Bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Tổng Giám đốc Công ty Cơ điện lạnh (REE) chia sẻ, cộng đồng doanh nghiệp rất phấn khởi trước vận hội mới của đất nước chúng ta. Việt Nam chúng ta đang có đủ điều kiện về chính trị xã hội cũng như phát triển kinh tế để chúng ta bước vào một giai đoạn mới, điều này khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp rất nhiều.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Thủ tướng Chính phủ đã tuyên bố rằng GDP năm 2025 sẽ đạt thấp nhất là 8%, sau đó sẽ phát triển lên 2 con số và chúng ta đều biết cứ 1% GDP tăng trưởng thì chúng ta cần có 1,2-1,5% tăng trưởng về công suất điện. Hiện những lĩnh vực mới như Data Center, xe điện, tàu điện đều cần rất nhiều điện mặc dù chúng ta có nhiều giải pháp để tiết kiệm điện, đó là ESG-công thức mà tất cả các doanh nghiệp đều rất quan tâm.

Chúng ta cũng có chương trình điện hạt nhân để chạy nền thay cho điện than, điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhưng năng lượng tái tạo phải góp phần quan trọng để chúng ta đạt Net Zero vào năm 2050. Cho nên chúng tôi đề xuất phát triển không hạn chế điện gió gần bờ, điện mặt trời trên hồ trong quy hoạch điều chỉnh điện VIII.

Chúng tôi đề nghị cơ chế PPA, đặc biệt DPPA cần phải được hoàn thiện cũng như chính sách giá điện mới. Chúng tôi đề nghị ban hành giá điện cho từng loại hình năng lượng và không cần đàm phán mất nhiều thời gian mà chưa chắc đưa ra được quyết định về giá. Bởi trên một địa bàn mỗi doanh nghiệp đầu tư có cách và công nghệ khác nhau và suất đầu tư khác nhau. Không để trên một địa bàn mà trên suất đầu tư đó lại có giá điện khác nhau. Chúng tôi mong muốn cần ban hành giá điện cho từng loại hình doanh nghiệp, giá điện đó phải thu hút nhà đầu tư và phù hợp với nền kinh tế.

Tôi nghĩ Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam có đủ kinh nghiệm để có thể đưa ra mức giá phù hợp với điều kiện này.

Bên cạnh đó, điều kiện về PPA và DPPA, nhà đầu tư luôn quan tâm đến việc sản xuất ra có được mua hết hay không. Vấn đề này rất cụ thể nhưng chúng tôi chưa thấy điều đó.

Việc khó khăn nhất hiện nay là quy trình cấp phép. Ở địa bàn Trà Vinh và TPHCM, chúng tôi có dự án xử lý rác, tận dụng nhiệt để phát điện, nhưng 3 năm vẫn chưa thông qua được. Việc chậm cấp phép cản trở việc phát triển kinh tế rất lớn.

Chúng ta được biết Thủ tướng đã giao quyền cho các tỉnh, thành nhưng các tỉnh, thành vẫn chưa làm được, dẫn đến chậm trễ trong việc đầu tư các dự án. Tôi thấy các chủ trương vĩ mô rất sáng sủa, cộng đồng doanh nghiệp rất phấn khởi nhưng việc hành động ở các tỉnh, thành, sở, ngành lại chậm chạp.

"Cuối cùng tôi nghĩ Chủ tịch tỉnh, Chủ tịch thành phố là người phải ra quyết định và là người chịu trách nhiệm. Chúng tôi mong rằng chủ trương chính sách đã có, quyết tâm chính trị rất cao, giờ cần những người ra quyết định" - Tổng Giám đốc Công ty Cơ điện lạnh nhấn mạnh.

Sớm hoàn thiện khung pháp lý để Nghị định 80 nhanh chóng đi vào thực tiễn

Cùng quan tâm đến vấn đề năng lượng tái tạo, ông Lê Văn Kiểm, Chủ tịch KN Holdings nêu rõ, tôi xin đề xuất Chính phủ sớm thông qua Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, cũng như thông qua Kế hoạch triển khai các nguồn năng lượng tái tạo giai đoạn đến năm 2030.

Đối với các dự án năng lượng mặt trời, chúng tôi kiến nghị cần đầu tư hệ thống pin tích trữ để bảo đảm tối ưu vận hành và bảo đảm không bị quá tải của hệ thống.

Nghị định 80/2024/NĐ-CP của Chính phủ về cơ chế mua bán điện trực tiếp đã được ban hành từ tháng 7/2024, nhưng vẫn chưa có các thông tư hướng dẫn chi tiết, cũng như quy định cụ thể về các loại phí liên quan. Do đó, chúng tôi mong Chính phủ quan tâm, chỉ đạo sớm hoàn thiện khung pháp lý để Nghị định 80 nhanh chóng đi vào thực tiễn, giúp doanh nghiệp tiếp cận năng lượng sạch và nâng cao sức cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về hạ tầng khu công nghiệp, chúng tôi mong muốn có những chính sách hỗ trợ để hình thành những dự án động lực phát triển của vùng, hình thành cụm liên kết ngành, từ đó có điều kiện hỗ trợ các doanh nghiệp vệ tinh, doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng phát triển.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng kiến nghị cần cải cách hành chính, thông qua việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính, cho phép được thực hiện đồng thời các bước xin phép đầu tư, để giúp doanh nghiệp nhanh chóng triển khai đầu tư, sớm đưa dự án và hoạt động, nhưng vẫn bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật.

"Tập đoàn sẵn sàng tham gia các chương trình thí điểm do Chính phủ đề ra trong các lĩnh vực mà tập đoàn đang đầu tư và phát triển. Chúng tôi nguyện đồng hành cùng Chính phủ để phát triển một nền kinh tế mạnh, bền vững và hội nhập quốc tế.

Đồng thời chúng tôi và cộng đồng doanh nghiệp cam kết tạo việc làm nhiều hơn nữa cho xã hội, đặc biệt là nâng cao cơ hội cho lao động chất lượng cao" - Chủ tịch KN Holdings khẳng định.

Cần có sự thống nhất về giá điện cho năng lượng tái tạo

Phát biểu tại buổi gặp mặt, ông Đỗ Quang Hiển, Nhà sáng lập, Chủ tịch Điều hành Tập đoàn T&T Group khẳng định: Chúng tôi, là những doanh nhân dân tộc yêu nước, luôn có khát vọng cống hiến, khát vọng làm giàu, luôn gắn lợi ích dân tộc với lợi ích doanh nghiệp, doanh nhân. Chúng tôi biết Thủ tướng rất tin tưởng vào đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân.

Chúng tôi nhận thấy, vận mệnh của đất nước đang vô cùng tốt đẹp. Tập đoàn T&T đã thành lập được 32 năm, đến nay đã có gần 80.000 cán bộ, công nhân viên. Chúng tôi nộp ngân sách trong top 50 các doanh nghiệp Việt Nam nộp ngân sách lớn nhất cả nước.

Ông Đỗ Quang Hiển cho biết, Tập đoàn T&T đã đầu tư lớn, hàng chục tỷ USD vào nhiều lĩnh vực, trong đó có nhiều dự án lớn đã đi vào hoạt động. Lĩnh vực năng lượng tái tạo, tập đoàn đã đầu tư, hòa vào lưới điện và hiện nay có một số dự án đang đàm phán với Tập đoàn Điện lực Việt Nam - EVN. Các dự án năng lượng tái tạo điện gió, điện mặt trời, tập đoàn đã đầu tư, hoàn thành hơn 1.000 MW. Và hiện nay, Tập đoàn đang tiếp tục đầu tư 2 dự án điện khí, công suất là 3.000 MW, đã mua một dự án điện gió tại Lào, công suất hơn 300 MW, hiện nay đang thi công ở Lào. Tổng giá trị dự án đầu tư tại Lào là hơn 600 triệu USD.

Bên cạnh đó, T&T cũng đang đầu tư vào các dự án điện sinh khối, xử lý rác thải, điện rác... tại một số tỉnh. Hiện nay Tập đoàn cũng đang hợp tác với tập đoàn SK (Hàn Quốc), để đầu tư tổ hợp khí sản xuất hydrogen xanh và thu hồi khí thải carbon, đó là thế mạnh của SK.

Ngoài năng lượng tái tạo, T&T cũng đang đầu tư vào dự án logistics công nghệ cao đa phương thức tại Vĩnh Phúc rộng hơn 100 hecta với Singapore, nhằm tạo thành chuỗi cung ứng Trung Quốc-Việt Nam-ASEAN. Ngoài ra chúng tôi cũng đang đầu tư vào dự án logistic công nghệ cao tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ở lĩnh vực này, chúng tôi sử dụng công nghệ AI và tự động hóa hoàn toàn.

Mới đây, Tập đoàn cũng đầu tư vào dự án sân bay Quảng Trị. Hiện nay dự án này đang thi công và dự kiến tháng 6/2026 sẽ khánh thành. Hiện nay, Tập đoàn cũng đang hợp tác với các tập đoàn tổ hợp công nghiệp linh kiện, năng lượng tái tạo. Khi đầu tư vào sân bay, đô thị sân bay và tổ hợp hàng không thì tập đoàn đã nghiên cứu tập trung đầu tư vào hàng không. Trong đó đầu tư 75% vào hãng hàng không Vietravel Airline. Và ngày 8/2, Tập đoàn đã làm việc với Hãng sản xuất máy bay Boeing và Boeing rất quan tâm, đồng ý sẽ có đại diện Boeing tại Việt Nam, và T&T cũng là tập đoàn đối tác chiến lược của Boeing tại Việt Nam và Đông Nam Á.

"Tôi cho rằng, với một chiến lược như vậy, sẽ đưa Quảng Trị là một trung tâm ở khu vực miền Trung trong lĩnh vực vận chuyển hàng không, vận chuyển hàng hóa" - ông Đỗ Quang Hiển khẳng định.

Trong lĩnh vực hạ tầng, hiện nay đường vành đai 4, tập đoàn cũng đang chờ thành phố Hà Nội hoàn tất thủ tục để lựa chọn nhà đầu tư. Tập đoàn cũng đăng ký được trở thành một nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, tập đoàn cũng đang tham gia vào một số dự án bất động sản lớn, công nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục và thể thao.

Tại buổi gặp gỡ, Chủ tịch Điều hành Tập đoàn T&T Group cũng đã nêu một số kiến nghị với Thủ tướng. Đó là một số doanh nghiệp làm trong lĩnh vực năng lượng tái tạo đang phải đàm phán giá điện với EVN. Tuy nhiên, vấn đề giá vẫn chưa có thống nhất.

Ngoài ra, việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước cần phải đẩy nhanh hơn nữa. Chúng tôi đề nghị, với những doanh nghiệp cổ phần mà nhà nước không chi phối thì cần đẩy nhanh việc thoái vốn hơn nữa.

Muốn không đàm phán giá điện thì phải sửa đổi toàn diện Luật Giá

Ông Đặng Hoàng An, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhấn mạnh, EVN rất mong muốn, hoan nghênh và ủng hộ sự đầu tư của các doanh nghiệp vào phát điện. Hiện nay, các tập đoàn nhà nước chỉ chiếm có 48% công suất của cả nước, như vậy 52% còn lại là do khối tư nhân. Đầu tư của tư nhân vào năng lượng mang tính sống còn, rất mong các tập đoàn sẽ tiếp tục sự nghiệp này và nếu được thì đề nghị Chính phủ, Thủ tướng có cơ chế giao cho tập đoàn lớn đảm trách các nguồn việc lớn.

Ý thứ hai là lĩnh vực còn rất bỏ ngỏ, đó là sản xuất thiết bị điện cho ngành điện. Về cơ bản, hiện nay cơ khí trong nước mới sản xuất máy biến áp, dây cáp điện, cột thép, còn rất nhiều lĩnh vực khác chúng ta chưa làm. Cũng mong các tập đoàn lớn lưu ý chỗ này, đặc biệt trong các doanh nghiệp cơ khí.

Trao đổi về phần kiến nghị của doanh nghiệp liên quan đến đàm phán giá điện, lãnh đạo EVN nêu rõ: Muốn chúng ta không đàm phán thì phải sửa đổi toàn diện Luật Giá và tạo khung pháp lý. Bản thân chúng tôi cũng không muốn đàm phán bởi vì nó quá nhiêu khê. Nếu được thì Bộ Công Thương báo cáo Chính phủ ban hành giá cho các loại hình năng lượng.

Các dự án mới chúng tôi làm rất nhanh và phân cấp rất mạnh, dưới 200 MW thì Tổng giám đốc quyết, trên 200 MW mới lên Chủ tịch HĐTV và chúng tôi tiếp tục phân cấp.

Còn các kiến nghị doanh nghiệp về điều khoản PPA thì huy động như thế nào là do đơn vị điều hành hệ thống điện chứ không phải do EVN. Phải định hướng lại việc xây dựng thị trường điện ở nước ta, chúng tôi rất ủng hộ cùng với các doanh nghiệp cùng xây dựng.

"Tinh thần là EVN ủng hộ tối đa, không có chuyện kéo dài thời gian để làm. Mong rằng tất cả dự án nếu tập đoàn tư nhân tham gia càng sớm càng tốt bởi vì nếu không kịp thì sẽ thiếu điện" - ông Đặng Hoàng An nêu.

"Chúng tôi không gây khó khăn cản trở một dự án nào trong lĩnh vực năng lượng"

Về vấn đề điện, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, tháng 5/2023, Chính phủ đã công bố Quy hoạch điện VIII, và ngay sau đó 8 tháng thì công bố kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII. Theo đó, đến năm 2030 chúng ta phải phát triển 150.424 MW, tức là gấp 2 lần công suất hiện nay theo hướng tăng năng lượng tái tạo, phát triển hợp lý điện khí, phát triển tối đa thủy điện, điện sinh khối trong đó có điện rác để tạo nguồn điện nền cho nguồn cung ứng điện đất nước.

Nhưng tất cả các quyền này đều bám sát nhu cầu phụ tải của đất nước, phụ tải của từng vùng, chứ không phải phát huy tối đa tiềm năng. Tiềm năng của chúng ta về năng lượng tái tạo là rất lớn nhưng nếu phát triển một cách tối đa mà không căn cứ vào nhu cầu phụ tải thì hàng loạt các vùng, các địa phương phát triển xong thì đắp chiếu để đấy bởi vì không có nhu cầu.

Đồng thời ban hành Quy hoạch điện VIII thì cũng ban hành một loạt nghị định, thông tư và đã quy định rất rõ ràng về quy trình, thủ tục, thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư. Đến nay, trừ các dự án trọng điểm quốc gia, Bộ Công Thương chỉ làm 3 việc, một là quy hoạch kế hoạch, hai là tham mưu xây dựng cơ chế chính sách, ba là thanh tra kiểm tra, còn lại nhà đầu tư và chính quyền địa phương tự quyết định.

"Chúng tôi không gây khó khăn cản trở một dự án nào trong lĩnh vực năng lượng và cả lĩnh vực khai thác khoáng sản" - Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên khẳng định.

Đồng thời, Bộ trưởng nêu rõ, chủ trương của Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu cho phát triển tối đa năng lượng tái tạo, nhưng phải nhằm vào 3 mục tiêu. Mục tiêu thứ nhất bám sát nhu cầu phụ tải của đất nước, của vùng, mục tiêu thứ hai là cho các hợp đồng mua bán điện trực tiếp DPPA và mục tiêu thứ ba là cho các hợp đồng xuất khẩu điện. Như vậy là bám sát mục tiêu này chứ không phải phát triển tối đa. Phát triển tối đa mà đắp chiếu để đấy là có tội với đất nước, có tội với nhân dân.

Về cơ chế giá theo Bộ trưởng, cơ chế giá theo quy định của Luật Giá và Luật Điện lực. Luật Điện lực quy định Nhà nước ban hành khung giá, việc này Bộ Công Thương đã và đang làm. Không còn loại hình nguồn điện nào là không có giá.

"Việc đàm phán là yêu cầu của Luật Giá, thị trường điện là phải có sự cạnh tranh. Trong khung giá ấy giữa bên mua bên bán phải đàm phán với nhau, nhưng tôi cũng đồng tình là rút ngắn thời gian lại. Nếu chỉ căn cứ vào khung giá để ký hợp đồng thì lại giống như giá FIT mà giá FIT có rất nhiều vấn đề mà cần tiếp tục nghiên cứu.Giá FIT trong giai đoạn ngắn với một loại hình nguồn điện là cần thiết nhưng kéo dài nó và áp dụng cho tất cả các loại hình là sai vì nó không còn là thị trường nữa. Chúng ta muốn cạnh tranh lành mạnh mà giờ lại muốn Nhà nước quy định là không đúng" - lãnh đạo Bộ Công Thương nêu rõ.