Thứ ba, 18/03/2025, 09:14 AM

Mức thu thuế TNCN tăng gần gấp đôi tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người

Từ số liệu giai đoạn 2020 – 2024, chuyên gia, luật sư cho rằng cần tăng mức giảm trừ gia cảnh và tính đến chi phí cần thiết tạo ra thu nhập để người dân được chi tiêu “thoải mái” hơn, đảm bảo tính công bằng, khoa học của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Mức thu thuế TNCN tăng gần gấp đôi tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người
Cần rà soát lại quy định về mức miễn thu và giảm trừ gia cảnh của Luật Thuế TNCN

Hiện nay thuế TNCN của Việt Nam là một trong 9 loại thuế đóng góp hơn 198 nghìn tỷ trong tổng thu hơn 1,9 triệu tỷ đồng (ước tính) năm 2024 chiếm khoảng 10% trên tổng thu ngân sách nhà nước.

PGS.TS Phan Hữu Nghị, Phó Viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài chính (Đại học Kinh tế Quốc dân) so sánh tốc độ tăng thu thuế với tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người và lạm phát giai đoạn 2020 - 2024 cho thấy mức thu thuế tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người.

Tổng thu từ thuế TNCN giai đoạn 2020 - 2024 tăng 72%, từ 115 nghìn tỷ đồng lên 198 nghìn tỷ đồng. Thu nhập bình quân đầu người trong cùng kỳ chỉ tăng 30,2%, từ 3548 USD/năm lên 4622 USD/năm. Lạm phát trung bình hàng năm dao động từ 0,81% - 4,16%, với mức cao nhất vào năm 2023 (4,16%) và thấp nhất vào năm 2021 (0,81%).

“Khi tính đến yếu tố lạm phát, mức tăng thực tế của thu nhập bình quân đầu người có thể thấp hơn so với con số danh nghĩa. Cụ thể: Giai đoạn 2020 - 2024, tổng lạm phát cộng dồn khoảng 12,58% nếu so với kỳ gốc 2020 mức tăng khoảng 28%. Điều này có nghĩa là dù thu nhập bình quân đầu người có tăng tới 30,2% nhưng sức mua thực tế có thể không tăng tương ứng”, PGS.TS Phan Hữu Nghị phân tích.

Đảm bảo người nộp thuế có đủ thu nhập để trang trải cuộc sống

Mức tăng thu nhập bình quân đầu người chỉ bằng gần ½ tổng thu thuế TNCN đặt ra yêu cầu cấp thiết sửa đổi Luật Thuế TNCN cho phù hợp thực tiễn, vừa bảo đảm huy động hợp lý các nguồn lực cho ngân sách nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân. Nhiều ý kiến cho rằng cần nâng mức giảm trừ gia cảnh để chính sách tăng tiền lương phát huy hiệu quả theo kỳ vọng.

Mức thu thuế TNCN tăng gần gấp đôi tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người
Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Thành viên Văn phòng luật sư NHQuang và Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam

Đồng tình với ý kiến trên, Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Thành viên Văn phòng luật sư NHQuang và Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng cần tăng mức này lên để người dân được chi tiêu “thoải mái” hơn.

Theo Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Luật Thuế TNCN từ năm 2020 đến nay quy định mức miễn thu đối với người nộp thuế là 11 triệu đồng/tháng, còn mức giảm trừ gia cảnh đối với những người phụ thuộc như cha, mẹ, con là 4,4 triệu đồng/người/tháng. Có thể nói rằng với giá cả sinh hoạt hiện nay, nhất là ở khu vực đô thị, dư luận đa số đều cho rằng các mức ấn định cho việc miễn thu thuế quá thấp, hay nói cách khác đã trở nên lỗi thời về mặt chính sách thuế, xét từ góc độ bảo đảm đời sống của người dân.

“Lấy mức chi phí sinh hoạt tối thiểu của một cá nhân hay gia đình trong một tháng làm điểm xuất phát. Theo quan sát của tôi, tại các đô thị lớn, chi phí cơ bản của một cá nhân sẽ bao gồm 2 triệu đồng thuê nhà, 1 triệu đồng xăng xe và đi lại, 4,5 triệu đồng tiền ăn và 0,5 triệu đồng cho liên lạc và internet. Vậy là chỉ còn lại 3 triệu đồng cho tất cả các nhu cầu còn lại như chăm sóc sức khoẻ, thăm hỏi, giao tiếp xã hội, học tập, sinh hoạt văn hoá và giải trí. Tính toán đơn giản như thế. mức thu nhập 11 triệu đồng/tháng chắc chắn sẽ không đủ, hay chỉ để tồn tại mà không phải sống theo đúng nghĩa gọi là tử tế. Vậy, với một gia đình tiêu chuẩn gồm 4 người, nếu mỗi bố, mẹ chỉ có thu nhập đủ nuôi mình, cộng khoản có thêm 4,4 triệu đồng cho mỗi trẻ em đi học, trong điều kiện phải trả học phí và tiền học thêm nữa, thì liệu có đủ không”, ông Lập đặt câu hỏi tính toán.

Trong khi đó, từ khi đánh thuế TNCN, pháp luật buộc người có thu nhập chỉ cần trên các mức quy định thì đã phải nộp thuế, nói cách khác là họ phải thực hiện nghĩa vụ đóng góp cho ngân sách nhà nước để phục vụ các mục tiêu công ích. Trong điều kiện người lao động chưa tự nuôi đủ cho mình, hay cho gia đình, tức chưa bảo đảm khả năng tồn tại một cách chắc chắn, thì liệu có thật sự chính đáng khi yêu cầu người đó phải chăm lo cho người khác.

Cho nên, Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng đã đến lúc và không thể muộn hơn, các đại biểu Quốc hội cần rà soát lại quy định về mức miễn thu và giảm trừ gia cảnh của Luật Thuế TNCN, theo hướng nâng cao một cách cơ bản các mức này. Chúng ta cần thiết kế các định mức, tiêu chuẩn khác nhau cho các vùng miền khác nhau một cách khoa học, hợp lý và công bằng.

Tương tự, PGS.TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính) cũng cho rằng, giảm trừ gia cảnh là số tiền trừ vào thu nhập chịu thuế TNCN khi xác định thu nhập tính thuế dựa trên hoàn cảnh gia đình của người nộp thuế. Quy định giảm trừ xuất phát từ quan điểm đánh thuế TNCN phải đảm bảo sau khi nộp thuế, người nộp thuế có thu nhập để trang trải cuộc sống ở mức trung bình của xã hội. Đồng nghĩa việc xác định mức giảm trừ sao cho sau khi nộp thuế cho nhà nước thì người nộp thuế đảm bảo cuộc sống ở mức cần thiết trung bình xã hội.

Mức thu thuế TNCN tăng gần gấp đôi tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người
PGS.TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính)

Mức này đảm bảo công bằng trong điều tiết thu nhập của dân cư và đảm bảo đời sống cho người nộp thuế. Phần thu nhập còn lại để đảm bảo cuộc sống của người nộp thuế là phần giảm trừ gia cảnh cộng với phần thu nhập còn lại sau khi nộp thuế của phần vượt trên mức giảm trừ gia cảnh.

PGS.TS Lê Xuân Trường lấy ví dụ, một người độc thân, có mức thu nhập một tháng là 16 triệu đồng. Sau khi giảm trừ gia cảnh 11 triệu đồng thì thu nhập tính thuế là 5 triệu đồng. Với mức thu nhập này, số thuế thu nhập cá nhân người này phải nộp là 250.000 đồng. Như vậy, thu nhập sau khi nộp thuế của cá nhân này là 15.750.000 đồng.

Theo biểu thuế lũy tiến từng phần hiện hành của Việt Nam, do giảm trừ gia cảnh mà cá nhân đó được giảm thuế phải nộp so với trường hợp không có giảm trừ gia cảnh là: (16 - 10) x 15% + (10 - 5) x 10% + 5 x 5% - 250.000 = 1.400.000 đồng. Nếu không được giảm trừ gia cảnh thì cá nhân này phải nộp 1.650.000 đồng và như vậy, thu nhập còn lại sau khi nộp thuế là 14.350.000 đồng. Do được giảm trừ gia cảnh mà thu nhập còn lại sau thuế là 15.750.000 đồng.

PGS.TS Phan Hữu Nghị cho rằng, khấu trừ thuế là một vấn đề quan trọng trong hệ thống thuế TNCN, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến số đối tượng nộp thuế và số thuế phải nộp. Hiện nay, khi xem xét thu nhập chịu thuế, cần tính đến chi phí cần thiết để tạo ra thu nhập, bao gồm cả chi phí sinh hoạt hàng ngày (đi lại, ăn uống, tái sản xuất sức lao động) và chi phí từ quá khứ như chi phí học hành, đào tạo..., để có công việc và thu nhập ngày hôm nay. Tuy nhiên, hệ thống thuế hiện hành có thể chưa phản ánh đầy đủ những yếu tố này, cần nghiên cứu để có quy định phù hợp.

Vậy xác định mức khấu trừ bao nhiêu? Căn cứ nào để xác định? PGS.TS Phan Hữu Nghị góp ý, nên giảm số bậc thuế từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, đồng thời mở rộng khoảng cách giữa các bậc. Ngoài ra, thuế suất cao nhất có thể điều chỉnh về mức hợp lý hơn, khoảng 25%, thay vì 35% như hiện nay.


NCB lọt Top 6 Nơi làm việc tốt nhất ngành Ngân hàng năm 2026
NCB lọt Top 6 Nơi làm việc tốt nhất ngành Ngân hàng năm 2026

Tại Hội nghị Nơi Làm Việc Tốt Nhất Việt Nam® 2026 do Anphabe tổ chức ngày 18/11/2026, Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) gây ấn tượng khi được vinh danh trong Top 100...

Vì sao cổ phiếu công nghệ lao dốc, vàng bạc cũng bị bán tháo?
Vì sao cổ phiếu công nghệ lao dốc, vàng bạc cũng bị bán tháo?

Một biến cố tại tập đoàn công nghệ Nvidia khiến thị trường chứng khoán chao đảo và vàng, bạc - những tài sản thường được tìm đến khi bất ổn gia tăng - cũng giảm giá mạnh.

Bẫy chốt đơn nhận hoa hồng và những giao dịch chỉ có trên màn hình
Bẫy chốt đơn nhận hoa hồng và những giao dịch chỉ có trên màn hình

Từ lời hứa chốt đơn để nhận hoa hồng, một đường dây đã dựng lên các nền tảng thương mại điện tử giả nhằm dẫn dụ người tham gia…

Phát hành gần 193 triệu cổ phiếu thưởng, vốn điều lệ tại ABBank sắp cán mốc 18.000 tỷ đồng
Phát hành gần 193 triệu cổ phiếu thưởng, vốn điều lệ tại ABBank sắp cán mốc 18.000 tỷ đồng

Lợi nhuận 9 tháng bứt tốc, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) vừa thông báo kế hoạch phát hành gần 193 triệu cổ phiếu từ nguồn vốn chủ sở hữu,…

UBCKNN thông báo đã nhận đầy đủ hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu riêng lẻ của PVcomBank
UBCKNN thông báo đã nhận đầy đủ hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu riêng lẻ của PVcomBank

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa thông báo đã nhận được đầy đủ hồ sơ chào bán cổ phiếu riêng lẻ của Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank, mã chứng khoán: PCB, giao dịch tại hệ thống UPCoM).

Cơ cấu cổ đông của ngân hàng ACB tiếp tục có diễn biến mới
Cơ cấu cổ đông của ngân hàng ACB tiếp tục có diễn biến mới

Tổ chức quản lý đầu tư Principal Global Investors đến từ Mỹ vừa thoái toàn bộ vốn tại Ngân hàng ACB, giảm tỷ lệ sở hữu từ 1% về 0% sau 5 tháng…

BVBank chào bán trái phiếu ra công chúng quy mô 1.300 tỷ đồng
BVBank chào bán trái phiếu ra công chúng quy mô 1.300 tỷ đồng

Ngày 19/11/2026, Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank, mã chứng khoán: BVB) chính thức phát hành 13 triệu trái phiếu ra công chúng với tổng mệnh giá 1.300 tỷ đồng,…

Lãi suất tiết kiệm online tại một ngân hàng về 0%/năm
Lãi suất tiết kiệm online tại một ngân hàng về 0%/năm

Từ ngày 16/11, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) áp dụng mức lãi suất 0%/năm đối với tiền gửi tiết kiệm online ở tất cả kỳ hạn.

MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu
MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu

Ngân hàng MB dự kiến phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu MBB với giá 15.090 đồng/cổ phiếu cho 6 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, thu về 3.018 tỷ đồng...

Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con
Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con

Ngân hàng VIB chuẩn bị nâng vốn điều lệ cho công ty con VIBAMC từ 3.500 tỷ đồng lên 4.500 tỷ đồng từ nguồn vốn chủ sở hữu.

VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa 
VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa 

Khi nhu cầu chuyển tiền quốc tế ngày càng đa dạng, khách hàng không chỉ quan tâm đến chi phí giao dịch, tỷ giá… mà còn cần sự thuận tiện…

Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn 
Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn 

ACBS Research cập nhật triển vọng “ông lớn” Vietcombank với kết quả kinh doanh năm 2026 và năm 2027 tăng trưởng mạnh, chất lượng tài sản được kiểm soát…

Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?
Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?

Gửi 100 triệu đồng tại quầy trong 365 ngày, khách hàng nhận khoảng 5,4 triệu đồng tiền lãi theo mức niêm yết 12 tháng của Vietcombank, BIDV, VietinBank...

Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%
Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%

Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về tỷ lệ bao phủ nợ xấu với 243% trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, ngân hàng ACB và VietABank chính thức…

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt
SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

Ngày 23/10/2026 - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức ra mắt thẻ tín dụng SeABank VISA FlexCard với thông điệp…

Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng
Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng

Tại Vietcombank, bất động sản vẫn tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc tài sản đảm bảo của ngân hàng với hơn 2,021 triệu tỷ đồng tính đến 30/9/2026.

SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng
SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng

Nhân dịp kỷ niệm 33 năm thành lập, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) triển khai chuỗi chương trình ưu đãi dành cho khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Điểm nhấn là chương trình “33 năm cùng tỏa sáng – Trúng quà sang” với 333 giải thưởng công nghệ, tổng trị giá hơn 1,5 tỷ đồng.

Vàng, bạc đang ở đâu trên bản đồ tài sản toàn cầu?
Vàng, bạc đang ở đâu trên bản đồ tài sản toàn cầu?

Thế giới đang sở hữu những thị trường tài sản có quy mô hàng trăm nghìn tỷ USD, từ bất động sản, chứng khoán, trái phiếu đến vàng, bạc và Bitcoin.

LPBank sắp chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trái phiếu trước hạn, hoàn tất huy động gần 3.000 tỷ đồng
LPBank sắp chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trái phiếu trước hạn, hoàn tất huy động gần 3.000 tỷ đồng

Vừa huy động mới gần 3.000 tỷ đồng qua 3 lô trái phiếu, LPBank lên kế hoạch chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trước hạn hơn 1,73 triệu trái phiếu được phát hành năm…