VnFinance
Thứ sáu, 29/12/2023, 21:11 PM

“Ngàn chiêu vạn mánh” lừa đảo trực tuyến Bài 3: Cẩn trọng “mã độc" QR code

Thời gian gần đây, việc quét mã QR code để thanh toán trực tuyến, để tải ứng dụng, để kết bạn, đăng nhập vào các tài khoản mạng xã hội… trở nên hết sức phổ biến bởi sự tiện dụng của nó. Tuy nhiên chỉ cần một phút sơ hở các cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức… sẽ mắc bẫy hacker khi bị dán đè mã QR, tải nhầm app có chứa mã độc có thể sẽ bị mất tiền, bị chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội...

Bài 3: Cẩn trọng “mã độc
Chủ một hộ kinh doanh phát hiện miếng dán mã QR khác được dán đè lên mã tại cửa hàng.
 

Hàng đã trao song tiền vào túi... người khác

Sau đại dịch COVID-19 việc thanh toán online ngày một phổ biến. Từ đó cũng xuất hiện thủ đoạn lừa đảo mới, cả trên mạng xã hội lẫn tại các cửa hàng cửa hiệu. Đó là việc đối tượng xấu dán đè mã QRcode lên các vị trí thanh toán của chủ của hàng.

Chị Phương Thảo, chủ hộ kinh doanh đồ điện trên quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) kể lại. Từ khi việc thanh toán qua app ngân hàng trên điện thoại di động trở nên phổ biến chị cũng đã in mã QRcode của số tài khoản ngân hàng dán lên tủ kính để khách hàng thanh toán tiền. Buổi chiều cách đây mấy hôm một khách quen đến mua hàng của chị nhưng chị Thảo không có nhà. Theo thói quen mọi lần, khách lựa xong hàng thì sẽ thanh toán theo mã QR trên tủ kính. Buổi tối chị Thảo về kiểm lại hàng thì thấy tài khoản chưa báo có tiền nên mới gọi điện cho khách hỏi. Khách khẳng định đã chuyển tiền ngay từ chiều, và còn gửi bill cho chị xem.

Vừa liếc bill chị Thảo đã phát hiện ngay ra tài khoản mà khách chuyển không phải là của mình. Vì của chị là ngân hàng VCB, còn khách lại chuyển vào ngân hàng ACB, chỉ có tên chủ tài khoản là giống nhau. Sau đó, vị khách cũng check lại những giao dịch trước thì xác nhận đúng là đã chuyển nhầm. Khi kiểm tra lại chỗ dán mã QR trên tủ chị Thảo giật mình khi phát hiện ra đã bị kẻ xấu dán đè mã QRcode lên khiến cho khách hàng bị nhầm lẫn. Cuối cùng, giải pháp của chị Thảo là xé tờ QRcode đi, và mỗi lần khách hàng chuyển khoản thì chị sẽ nhắn số tài khoản ngân hàng hoặc đưa trực tiếp mã QRcode cho họ.

Chị Lan Anh - chủ một cửa hàng tạp hóa trên địa bàn quận Đống Đa (Hà Nội) kể lại cú lừa xảy ra cuối tháng 11/2023. Thời điểm đó anh khách hàng thanh toán số tiền 300 ngàn đồng bằng cách quét mã QR. Thông thường, ngay sau đó điện thoại của chị sẽ hiện thông báo đã nhận.

Tuy nhiên sau vài phút vẫn chưa nhận được, chị đề nghị khách cho xem lịch sử giao dịch và thấy tiền đã được chuyển đến một tài khoản đứng tên người khác, trong khi khách khẳng định quét mã QR dán trên tường tại cửa hàng. "Kiểm tra thấy có một miếng dán QR khác được dán đè lên mã của mình. Trước đó tôi cũng từng nghe về chiêu trò này rồi, không ngờ cửa hàng mình cũng gặp" - chị Lan Anh tỏ ra bức xúc.

Do số tiền không qua lớn, chị chấp nhận chịu thiệt. Sau đó, Lan Anh cũng bóc hết những QR dán bên ngoài, chỉ để lại duy nhất một mã ở ngay bàn tính tiền.

Theo một chuyên gia thuộc Ngân hàng Nhà nước việc thanh toán, chuyển trả bằng mã QR Code có rất nhiều ưu thế so với việc thanh toán bằng tiền mặt hoặc thanh toán bằng Internet banking truyền thống. Thanh toán bằng QR Code không những đơn giản hóa quy trình, dễ dàng cho người chuyển tiền, gia tăng tốc độ giao dịch mà còn tránh nhầm lẫn khi phải nhập dãy số tài khoản khá dài. Người nhận tiền hay người bán hàng có thể nhận biết được giao dịch chuyển tiền thực hiện gần như tức thì, nhanh chóng mọi lúc mọi nơi có kết nối Internet. Do đó, thanh toán hình thức QR Code được xem là một trong những phương pháp thanh toán hiện đại không sử dụng tiền mặt và thẻ ngân hàng.

Nhờ tính tiện lợi và không tiếp xúc, QR Code dần trở thành phương thức thanh toán chính của nhiều người dân. Từ các quán tạp hóa, cửa hàng dịch vụ đến nhà hàng, quán ăn đều dán mã QR Code thông tin tài khoản ngân hàng để tiện cho khách hàng thanh toán tiền.

Theo đại diện Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước, mã QR có tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ cả về số lượng và giá trị. Trong năm 2022, thanh toán qua mã QR tăng tới 225,36% về số lượng và 243,92% về giá trị so với năm 2021. Riêng 3 tháng đầu năm 2023, thanh toán qua phương thức mã QR tăng mạnh mẽ nhất, tăng tới 160,7% về số lượng và 43,8% về giá trị; qua POS tăng 37,5% về số lượng và 32% về giá trị. Điều này cho thấy, phương thức thanh toán sử dụng mã QR đang ngày càng quen thuộc với người tiêu dùng.

Với tiện ích và mức độ phổ biến ngày càng rộng rãi của mã QR, công nghệ này đang bị khai thác bởi các nhóm tội phạm mạng. Đơn cử là thủ đoạn dán đè mã QR code tài khoản ngân hàng lên mã của chủ cửa hàng nhằm chiếm đoạt tài sản. Nghiêm trọng hơn, các đối tượng còn tạo ra mã QR độc hại để lừa chiếm đoạt tài khoản ngân hàng hoặc thông tin cá nhân người dùng...

Bài 3: Cẩn trọng “mã độc
Cơ quan điều tra làm việc với đối tượng thực hiện việc phát tán tờ rơi có hình ảnh nhạy cảm kèm qrcode để truy cập tại Lâm Đồng.
 

Phát tờ rơi kèm mã độc lừa đảo

Gần đây Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Công an TP Đà Lạt đã bắt quả tang, ngăn chặn kịp thời một nhóm đối tượng có hành vi phát tán tờ rơi nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.

Qua đấu tranh, các đối tượng khai nhận được một người thuê phát card visit ở khắp các tỉnh phía Nam như TP HCM, Vũng Tàu, Đồng Nai, Lâm Đồng… với giá 1000 đồng/tờ. Trung bình mỗi ngày các đối tượng thực hiện khoảng 3.000 - 5.000 tờ, khi đến Đà Lạt thực hiện thì bị người dân tố giác và lực lượng Công an bắt quả tang.

Trước đó, nhận được tin báo từ quần chúng nhân dân, trên địa bàn TP Đà Lạt, có nhiều tài xế và chủ xe ô tô nhận được danh thiếp lạ dưới dạng card visit cài hoặc kẹp trên xe của mình. Card có nội dung khiêu dâm với hình ảnh các cô gái ăn mặc hở hang; hướng dẫn cách sử dụng dịch vụ “massage thư giãn tận nơi, hẹn hò tình cảm” bằng cách truy cập vào đường link website, quét mã QR Code... và tải ứng dụng trên website.

Qua kiểm tra mã QR, đường link dẫn đến website trên các card visit, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao xác định các nội dung trên đều chứa nhiều loại mã độc chuyên dùng để đánh cắp các thông tin, dữ liệu của người dùng. Mục tiêu của số đối tượng này nhằm đánh lừa người dùng cài đặt các ứng dụng chứa mã độc vào điện thoại cá nhân.

Khi cài đặt các ứng dụng này vào máy điện thoại cá nhân, mã độc sẽ đọc được nội dung và tương tác được trên các ứng dụng khác, từ đó có thể “nằm vùng” như một gián điệp, thu thập thông tin, điều khiển các ứng dụng ngân hàng, đánh cắp tài khoản, mật khẩu và mã OTP của nạn nhân để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Hiện vụ việc đang được các đơn vị Công an tỉnh Lâm Đồng tiếp tục điều tra, làm rõ.

Theo một điều tra viên thuộc Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Hà Nội thời gian qua thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc quét mã QR code ngày một phổ biến. Đối tượng mạo danh là nhân viên ngân hàng, gọi điện từ số máy bàn có dãy số gần giống với số tổng đài của ngân hàng mời chào khách hàng nâng hạn mức thẻ tín dụng hoặc rút tiền mặt từ thẻ tín dụng hoặc một số dịch vụ tài chính khác. Tiếp đến, kẻ gian sẽ gửi và yêu cầu khách hàng quét mã QR.

Sau khi khách hàng quét mã QR mà kẻ gian gửi tới, khách hàng sẽ được chuyển đến đường link website giả mạo. Tại đây, khách hàng được yêu cầu nhập các thông tin như: Họ và tên, CMND/CCCD, chụp ảnh CMND, CCCD 2 mặt, số thẻ, mã bí mật CVV, ngày hết hạn thẻ và OTP gửi về số điện thoại khách hàng, thông tin đăng nhập user và password tài khoản ngân hàng… Ngay sau khi khách hàng cung cấp thông tin, đối tượng lừa đảo sẽ chiếm được quyền sử dụng tài khoản Internet Banking hoặc thẻ tín dụng và thực hiện giao dịch chiếm đoạt tiền.

Ngoài ra mã QR độc hại còn được phát tán dễ dàng trong các bài viết, hình ảnh thông qua các ứng dụng nhắn tin, diễn đàn, hội nhóm trên mạng xã hội. Tại một hội nhóm trên Facebook chuyên về tình hình giao thông, một bài viết với tiêu đề "live (tường thuật trực tiếp) tai nạn giao thông thảm khốc... không một ai sống sót" đã thu hút rất đông thành viên quan tâm và tò mò. Kèm theo tựa đề câu khách này là một mã QR với lời chào mời quét mã để xem video. Tuy nhiên khi quét mã thì kết quả lại là một trang quảng cáo cờ bạc kèm cảnh báo mã độc có thể bị cài đặt vào điện thoại. Dù bài viết đã nhanh chóng bị xóa nhưng lượng tương tác lên đến hàng nghìn người.

Một phương thức khác là dạng tin nhắn gửi cho mọi thành viên trong các hội nhóm hoặc gửi từ các tài khoản đã bị hack với nội dung video lộ hàng nóng bỏng của ca sĩ M.T, người mẫu P.U... kèm hình ảnh minh họa có mã QR. Những người dùng tò mò quét mã truy cập sẽ bị nhiễm mã độc.

Theo ông Vũ Ngọc Sơn, Giám đốc công nghệ tại Công ty An ninh mạng NSC, QR code chỉ có thể được giải mã và hiển thị nội dung thông qua các máy quét chuyên dụng, hoặc phổ thông hơn là qua camera điện thoại. Mắt người không thể đọc được nội dung của mã và khó phân biệt được các QR khác nhau. Mã cũng giúp việc truy cập một đường link dễ dàng hơn việc phải gõ lại địa chỉ.

"Lợi dụng yếu tố về mặt hiển thị nói trên, cùng sự phổ biến của QR code, kẻ lừa đảo có thể mã hóa các đường link hoặc số tài khoản giả mạo thành mã QR để qua mặt người dùng", ông Sơn nói. Nếu không để ý, người dùng có thể quét và truy cập link xấu, hoặc chuyển tiền tới số tài khoản giả mạo mà không hay biết.

Để tránh bị dính bẫy lừa đảo tinh vi này, các ngân hàng khuyến cáo khách hàng cần hết sức cảnh giác với các yêu cầu quét mã QR hoặc truy cập đường link lạ. Các ngân hàng cũng cho biết tuyệt đối không yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin số thẻ, số CVV2/CVC2 (3 số bảo mật ở mặt sau của thẻ tín dụng) hoặc bất kỳ thông tin bảo mật cá nhân nào khác của khách hàng qua zalo/số điện thoại không định danh.

Đồng thời, các ngân hàng cũng khuyến cáo khách hàng tuyệt đối không cung cấp mã xác thực OTP/ Smart OTP cho bất kỳ ai kể cả nhân viên ngân hàng. Nếu lỡ quét mã QR, cần kiểm tra lại đường link để nhận diện link URL an toàn…

Cơ quan Công an khuyến cáo người dân thường xuyên kiểm tra, rà soát những mã QR Code thanh toán tại cơ sở kinh doanh của mình và cần thông báo ngay lên cơ quan chức năng khi nhận thấy có bất kỳ dấu hiệu giả mạo, lừa đảo. Đồng thời, khách hàng sau khi quét mã thanh toán không nên chủ quan mà cần kiểm chứng lại thông tin số tài khoản, tên chủ tài khoản với chủ cửa hàng để kịp thời ngăn chặn những hình thức phạm tội đang ngày một tinh vi hơn hiện nay.


Trung Quốc bất ngờ hạ lãi suất
Trung Quốc bất ngờ hạ lãi suất

Trung Quốc đã khiến thị trường bất ngờ khi hạ lãi suất chính sách ngắn hạn và lãi suất cho vay chuẩn vào thứ Hai (22/7), trong nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Giá vàng hôm nay (22/7): Tăng nhẹ trong phiên giao dịch đầu tuần
Giá vàng hôm nay (22/7): Tăng nhẹ trong phiên giao dịch đầu tuần

Giá vàng hôm nay (22/7) tăng trong phiên giao dịch đầu tuần. Khảo sát vàng hàng tuần mới nhất của Kitco News cho thấy các chuyên gia trong ngành...

Điểm tin ngân hàng ngày 22/7: Lãi suất vay mua bất động sản giảm
Điểm tin ngân hàng ngày 22/7: Lãi suất vay mua bất động sản giảm

SCB đóng cửa hơn 90 phòng giao dịch sau khi bị kiểm soát đặc biệt;Lãi suất vay mua bất động sản giảm;Gửi tiết kiệm online tiện lợi và an toàn cao;...

Điểm tin ngân hàng tuần qua: Hàng loạt cổ phiếu ngân hàng tăng giá mạnh
Điểm tin ngân hàng tuần qua: Hàng loạt cổ phiếu ngân hàng tăng giá mạnh

Giám sát chặt chẽ các hệ thống thanh toán quan trọng lĩnh vực ngân hàng;Nam A Bank triển khai dự án ESG hướng tới mục tiêu ngân hàng xanh;...

Giá vàng trong tuần (15/7-21/7): Kết thúc tuần giảm giá
Giá vàng trong tuần (15/7-21/7): Kết thúc tuần giảm giá

Giá vàng thế giới trong tuần (15/7-21/7) tăng mạnh trong phiên giao dịch dầu tuần. Tại phiên giao dịch giữa tuần, giá vàng tăng ở đầu phiên sau đó quay đầu giảm ở cuối phiên...

Giá vàng hôm nay (20/7): Tiếp tục giảm sâu
Giá vàng hôm nay (20/7): Tiếp tục giảm sâu

Giá vàng thế giới hôm nay (20/7) tiếp tục giảm mạnh khi chịu áp lực bán tháo và sự phục hồi của đồng USD trong bối cảnh những căng thẳng địa chính trị...

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Khơi thông tín dụng xanh, cần chính sách mạnh mẽ từ chính phủ
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Khơi thông tín dụng xanh, cần chính sách mạnh mẽ từ chính phủ

Để khơi thông dòng vốn tín dụng xanh, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ thông qua việc bảo lãnh tín dụng, bao gồm cả trái phiếu xanh...

BIDV nhận 02 giải thưởng quốc tế uy tín dành cho sản phẩm, dịch vụ doanh nghiệp
BIDV nhận 02 giải thưởng quốc tế uy tín dành cho sản phẩm, dịch vụ doanh nghiệp

Ngày 18/07/2024, tại Hà Nội, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) được tạp chí The Asian Banker trao tặng giải thưởng “Ngân hàng ứng dụng API...

Điểm tin ngân hàng ngày 20/7: Cho vay tiêu dùng có thể đạt tới 15.000 tỷ USD
Điểm tin ngân hàng ngày 20/7: Cho vay tiêu dùng có thể đạt tới 15.000 tỷ USD

Kiểm toán Nhà nước kiến nghị giảm chi hơn 4.600 tỷ đồng; Sacombank tăng mạnh lãi suất tiết kiệm ở nhiều kỳ hạn; Phê duyệt Đề án cơ cấu lại SCIC đến hết năm 2025...

Nguyên tắc, thủ tục cấp đổi Giấy phép của tổ chức tín dụng phi ngân hàng
Nguyên tắc, thủ tục cấp đổi Giấy phép của tổ chức tín dụng phi ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 35/2024/TT-NHNN quy định về cấp đổi Giấy phép, cấp bổ sung nội dung hoạt động vào Giấy phép và tổ chức...

Giá vàng hôm nay (19/7): Bất ngờ giảm sâu
Giá vàng hôm nay (19/7): Bất ngờ giảm sâu

Giá vàng thế giới hôm nay (19/7) bất ngờ giảm mạnh khi chịu áp lực từ hoạt động bán chốt lời đi kèm với những lo ngại về sự suy thoái kinh tế...

Điểm tin ngân hàng ngày 19/7: AIIB cho Việt Nam vay 5 tỷ USD với lãi suất ưu đãi
Điểm tin ngân hàng ngày 19/7: AIIB cho Việt Nam vay 5 tỷ USD với lãi suất ưu đãi

Kiều hối về Tp.HCM đạt gần 5,2 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm;Đã có 13 ngân hàng tăng lãi suất huy động từ đầu tháng 7;Công an Quảng Bình...

ACB huy động thành công gần 13.000 tỷ đồng từ trái phiếu
ACB huy động thành công gần 13.000 tỷ đồng từ trái phiếu

Ngân hàng ACB đã phát hành tổng cộng 4 lô trái phiếu trong hai tháng với tổng giá trị gần 13.000 tỷ đồng trái phiếu.

VietinBank thúc đẩy dòng vốn bền vững với sản phẩm Tiền gửi xanh
VietinBank thúc đẩy dòng vốn bền vững với sản phẩm Tiền gửi xanh

Sản phẩm “Tiền gửi xanh” mới được VietinBank ra mắt, bổ sung thêm một sản phẩm mang tính đột phá trong danh mục các sản phẩm, dịch vụ tài chính bền vững Ngân hàng đang cung cấp cho khách hàng doanh nghiệp.

Trình tự cấp Giấy phép, hoạt động của tổ chức tài chính vi mô
Trình tự cấp Giấy phép, hoạt động của tổ chức tài chính vi mô

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư 33/2024/TT-NHNN quy định về hồ sơ, trình tự cấp Giấy phép, tổ chức và hoạt động của tổ chức tài chính vi mô.

Giá vàng hôm nay (18/7): Thị trường trong nước và thế giới trái chiều
Giá vàng hôm nay (18/7): Thị trường trong nước và thế giới trái chiều

Giá vàng thế giới hôm nay (18/7) giảm khi các nhà đầu tư bán chốt lời sau thời thời điểm vàng tăng mạnh trong phiên giao dịch trước đó...

Điểm tin ngân hàng ngày 18/7: Vingroup, Techcombank đề xuất gói cho vay mua nhà xã hội lãi suất 4,8%/năm
Điểm tin ngân hàng ngày 18/7: Vingroup, Techcombank đề xuất gói cho vay mua nhà xã hội lãi suất 4,8%/năm

Agribank bán 28 căn hộ chung cư dự án Cherry Apartment để thu hồi nợ xấu; VPBank vừa tăng lãi suất tiết kiệm tại nhiều kỳ hạn; LPBank công bố Hoàng Đức...

Bac A Bank ưu tiên tín dụng lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp
Bac A Bank ưu tiên tín dụng lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp

Trong giai đoạn tới, Ngân hàng TMCP Bắc Á (Bac A Bank) thực hiện kế hoạch phát triển bền vững, ổn định, hiệu quả. Đặc biệt, chú trọng hoạt động tư vấn đầu tư...

Giao dịch tiền điện tử toàn cầu tăng mạnh
Giao dịch tiền điện tử toàn cầu tăng mạnh

Theo một nghiên cứu gần đây do CoinWire - trang thông tin hàng đầu về tiền mã hóa, công bố, khối lượng giao dịch tiền điện tử toàn cầu vào năm 2024...

VnFinance
VnFinance
VnFinance
VnFinance
VnFinance