Ngân hàng Nhà nước, Bộ TT&TT nêu loạt giải pháp ngăn chặn lừa đảo chuyển tiền trực tuyến

Thảo luận ở hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga - Hải Dương cho biết, cử tri rất quan tâm đến vấn nạn lừa đảo trực tuyến đang có chiều hướng gia tăng. Trong thời gian gần đây, số vụ lừa đảo trực tuyến ngày càng nhiều với số nạn nhân và số tiền ngày càng lớn. Có không hiếm vụ nạn nhân đã bị lừa mất tiền tỷ, thậm chí bị lừa mất nhiều tỷ đồng.

“Cử tri ghi nhận và đánh giá rất cao sự nỗ lực của các cơ quan chức năng, đặc biệt là Bộ Công an và Bộ TT&TT trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân để tránh lừa đảo. Thời gian qua, nhiều đường dây lừa đảo trực tuyến với quy mô lớn đã bị công an triệt phá và mang lại niềm tin cho Nhân dân.” – Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga thông tin và cho biết, cử tri đề nghị các cơ quan chức năng quyết liệt hơn nữa trong công tác phối hợp phát hiện, xử lý triệt phá loại tội phạm này, đặc biệt với thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, tội phạm thường sử dụng số tài khoản ngân hàng và số thuê bao điện thoại không chính chủ để liên hệ và nhận tiền.

“Cử tri mong muốn Bộ TT&TT có những giải pháp hữu hiệu hơn nữa và mạnh mẽ hơn nữa trong việc rà soát, xử lý và quản lý sim rác. Cử tri cũng mong muốn ngân hàng rà soát, xử lý những tài khoản ngân hàng không chính chủ vì đây đang là kẽ hở cho loại tội phạm này lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội.” – Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh.

Đại biểu cũng nêu rõ tình trạng hiện nay chưa có quy định về số lượng tài khoản ngân hàng tối đa mỗi cá nhân được mở và khi không sử dụng đến tài khoản ngân hàng nữa có thể do chuyển qua sử dụng dịch vụ của ngân hàng khác, người dân cũng không có thói quen đóng hay hủy tài khoản ngân hàng.

“Một phần trong số các tài khoản ngân hàng không sử dụng đó đã được cho, được bán lại và tạo kẽ hở cho tội phạm hoạt động. Bởi vậy, cử tri cho rằng khi xử lý được sim rác và số tài khoản ngân hàng không chính chủ thì chắc chắn loại tội phạm này cũng sẽ giảm nhiều hơn.” – Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nói.

Giải trình về vấn đề này, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng khẳng định: Đây là một vấn đề NHNN rất quan tâm và trong thời gian vừa qua đã thực hiện một số những giải pháp để ngăn chặn và hạn chế tình trạng này.

Thứ nhất, NHNN thường xuyên rà soát, chỉnh sửa cũng như tham mưu cấp có thẩm quyền để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến vấn đề mở và sử dụng tài khoản thanh toán. Cụ thể, vừa qua NHNN đã chủ trì phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 52, vừa ký ngày 15/5 vừa qua, nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt.

NHNN đang dự thảo Thông tư hướng dẫn về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, trong đó bổ sung một số những quy định rất chặt chẽ. Đó là quy định khi người dân mở tài khoản tại ngân hàng phải sử dụng căn cước công dân có gắn chip để mở tài khoản điện tử.

“Bằng việc sử dụng căn cước công dân có gắn chip này cũng sẽ giúp khắc phục những tình trạng giả mạo. Còn đối với công dân không có căn cước công dân có gắn chip phải đến trực tiếp tại quầy để thực hiện việc xác minh cũng như nhận biết khách hàng chính chủ. Vừa qua, NHNN đã ban hành Quyết định 2345, yêu cầu áp dụng các biện pháp xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trên 10 triệu đồng/giao dịch hoặc giá trị trên 20 triệu đồng/ngày bằng sinh trắc học. Việc này giúp cho việc xác thực đối với khách hàng và cũng hạn chế được việc sử dụng tài khoản không chính chủ để có hành vi vi phạm pháp luật. Quyết định này yêu cầu các tổ chức tín dụng sẽ thực hiện từ ngày 1/7.” – Thống đốc NHNN nêu rõ.

Cũng theo bà Hồng, NHNN trong thời gian vừa qua cũng chỉ đạo toàn ngành về tăng cường công tác phòng, chống, ngăn ngừa hành vi gian lận trong việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán bằng phương thức điện tử định danh (eKYC) và cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng phải triển khai các giải pháp theo dõi việc giao dịch, kiểm soát, đánh giá trong và sau khi khách hàng mở tài khoản để kịp thời phát hiện những tài khoản có dấu hiệu đáng ngờ để có giải pháp phù hợp.

Đặc biệt, trong thời gian vừa qua, NHNN đã phối hợp với Bộ Công an rất chặt chẽ và Bộ Công an cũng đã phối hợp với NHNN trong công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán, như phối hợp đi kiểm tra việc thực hiện mở và sử dụng tài khoản thanh toán, tổ chức hội nghị về an ninh, an toàn, bảo mật trong thanh toán, đặc biệt phối hợp có ký kết giữa NHNN và Bộ Công an để yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện theo Đề án 06 về kết nối dữ liệu của công dân, qua đó giúp khách hàng làm sạch dữ liệu để có thể hạn chế được tình trạng này.

Tích xanh trên trang web chính thống, cắt toàn bộ sim điện thoại không trùng dữ liệu dân cư

Tham gia giải trình vấn đề lừa đảo trực tuyến, Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, lừa đảo trực tuyến hiện nay đang diễn ra trên diện rộng và không chỉ ở Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu, như là một hệ lụy của chuyển đổi số.

Nhấn mạnh tuyên truyền vẫn là một giải pháp quan trọng hàng đầu và có tính lâu dài, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, Bộ TT&TT đã chỉ đạo các báo, đài lớn tổ chức các chuyên mục để cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến. Đặc biệt, sử dụng hệ thống thông tin cơ sở là loa phát thanh phường, xã để thông tin thường xuyên tới bà con.

Thứ hai, Bộ TT&TT đã phối hợp với Bộ Công an để xử lý và triệt phá một số đường dây lừa đảo trực tuyến thời gian qua.

Về lừa đảo trực tuyến thường sử dụng điện thoại và giả danh cơ quan nhà nước, Bộ TT&TT vừa qua đã chỉ đạo các nhà mạng đầu tư công nghệ, nếu cơ quan nhà nước dùng điện thoại liên hệ với người dân sẽ hiện tên của cơ quan nhà nước trên máy điện thoại di động hoặc điện thoại cố định có màn hình, trong trường hợp điện thoại cố định không có màn hình thì người dân có thể yêu cầu gọi điện lại qua số di động để xác nhận tên cơ quan nhà nước, nếu không có tên thì người dân không nên tin.

Về lừa đảo trực tuyến thông qua số điện thoại không chính chủ hoặc sim rác, Bộ trưởng Bộ TT&TT Trần Mạnh Hùng cho biết, gần 5 năm qua, Bộ TT&TT đã chỉ đạo rất mạnh mẽ các nhà mạng xử lý sim rác, nhiều chục triệu sim rác đã được xử lý.

Đặc biệt, từ ngày 15/4/2024 đã cắt toàn bộ những sim thông tin không trùng khớp với cơ sở dữ liệu dân cư cũng như thực hiện xử lý vấn đề sim chính chủ.

“Nếu Bộ TT&TT phát hiện sim rác, sim không chính chủ sẽ yêu cầu nhà mạng ngừng kinh doanh phát triển thuê bao mới. Đây là một hình thức xử lý rất nặng đối với các nhà mạng, thể hiện quyết tâm cao của Bộ TT&TT trong vấn đề xử lý sim rác, sim không chính chủ.” – người đứng đầu Bộ TT&TT nhấn mạnh.

Về lừa đảo trực tuyến hay lập các trang web giả mạo của cơ quan nhà nước, Bộ trưởng Trần Mạnh Hùng cho biết: “Chúng tôi đã có sáng kiến gán nhãn xanh cho các trang web của cơ quan nhà nước và các tổ chức đã được xác thực. Người dân khi vào các trang web không thấy có nhãn xanh phải cẩn trọng hơn.”

Ngoài ra, Bộ TT&TT cũng đã thiết lập một đầu mối để tiếp nhận phản ánh về các lừa đảo trực tuyến để hỗ trợ người dân.