Nhiều ngân hàng báo lãi: Nợ xấu được "ghìm cương" tạm thời?

Báo cáo lợi nhuận quý II/2020 cho thấy bức tranh khá tích cực của hệ thống ngân hàng. VPBank đã công bố báo cáo tài chính trong quý II/2020, theo đó, ngân hàng này đạt 3.673 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng tới 43,5% so với quý II/2019.

Lũy kế sáu tháng đầu năm 2020, lợi nhuận trước thuế của VPBank đạt 6.584 tỷ đồng, tăng tới 51,6% so với con số của cùng kỳ năm 2019 và hoàn thành 64% kế hoạch kinh doanh của cả năm 2020.

Lợi nhuận trước thuế riêng lẻ của Ngân hàng SeABank đạt 753,8 tỷ đồng, tăng 72% so với cùng kỳ 2019, đáng chú ý là tỷ lệ thu nhập thuần ngoài lợi nhuận cũng tăng gấp đôi so với cùng kỳ, ở mức 34%.

Ở Ngân hàng Quốc Tế (VIB), lợi nhuận trước thuế trong sáu tháng đầu năm đạt 2.356 tỷ đồng, đạt trên 52% kế hoạch năm, ghi nhận mảng dịch vụ vẫn đóng góp quan trọng vào kết quả chung, còn dư nợ tín dụng tăng 6%, trong đó cho vay bán lẻ tăng 8%.

Thống kê chung của FiinGroup cho thấy có nhiều ngân hàng đạt tăng trưởng lợi nhuận trước thuế ở mức cao trong quý II vừa qua , ngoài VIB còn có HDBank (39,7%), Vietinbank (38,9%), TPBank (30,4%) và VPBank (20,6%).

Theo FiinGroup, hầu hết các ngân hàng trên "có mảng kinh doanh tín dụng bán lẻ hoặc tín dụng tiêu dùng khá lớn trong cơ cấu dư nợ tín dụng. Riêng TPBank thì gần đây nổi lên là “ngôi sao” trong việc phát hành và kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp”, báo cáo lý giải.

Thế nhưng không phải báo cáo nào cũng đẹp như vậy. Lợi nhuận sáu tháng hợp nhất trước thuế của Vietcombank đạt 10.981 tỷ đồng, giảm gần 3% so với cùng kỳ.

Sacombank dù thu nhập vẫn đạt mức tích cực nhưng lợi nhuận trước thuế cũng giảm nhẹ 2,2% vì vẫn phải tăng trích lập dự phòng trong kỳ.

Sự khác biệt về mặt con số lợi nhuận tiếp tục phụ thuộc vào mức độ trích lập dự phòng của các ngân hàng, hay nói cách khác là thái độ ứng xử của các nhà băng với các khoản nợ xấu tiềm tàng. Khác với các doanh nghiệp kinh doanh trực tiếp ảnh hưởng, hậu quả của Covid-19 để lại có độ trễ với các ngân hàng.

Bên cạnh đó, mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng các ngân hàng cũng có được những thuận lợi đáng kể để đạt được kết quả như trên. Trong đó, phải kể đến sự trợ giúp từ Thông tư số 01/2020 của NHNN cho phép trì hoãn các khoản nợ xấu mà lẽ ra phải được ghi nhận ở thời điểm hiện tại đến một thời điểm khác trong tương lai.

Cụ thể, Thông tư 01/2020 của NHNN cho phép các ngân hàng giữ nguyên nhóm nợ nếu các khách hàng không trả được nợ gốc đúng hạn do bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19.

Hiểu một cách đơn giản, nếu trong điều kiện bình thường khi khách không trả được nợ gốc đúng hạn thì ngân hàng sẽ tiến hành điều chỉnh nhóm nợ theo số ngày thực tế chưa trả và dừng hạch toán tiền lãi phải thu.

Bởi vậy, theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn, các ngân hàng đang được hỗ trợ "kìm cương" để nợ xấu không bùng lên trong thời điểm này. Tờ này cũng dẫn báo cáo của Công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận xét: "Mức nợ xấu được công bố của các ngân hàng không phản ánh đầy đủ về chất lượng tài sản, đặc biệt với chính sách hỗ trợ từ phía NHNN cho các đối tượng vay bị ảnh hưởng bởi Covid-19”.

Ở góc độ chuyên gia, TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho hay, việc một số ngân hàng có kết quả kinh doanh 6 tháng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái, về cơ bản là do chưa trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.

Số liệu về lợi nhuận của các ngân hàng trong 6 tháng đầu năm không hẳn là ảo mà chủ yếu là do chu kỳ hạch toán thông thường.

Mặt khác, theo ông Lực, tác động bất lợi của dịch Covid có độ trễ với lợi nhuận các ngân hàng, bức tranh lợi nhuận của các ngân hàng ở những quý sau sẽ xấu hơn nhiều.