Siêu thi điện máy thu hẹp: Điều tất yếu

Có sự cạnh tranh không lành mạnh

Sau hàng loạt những thương vụ mua bán, sáp nhập các siêu thị bán lẻ, sàn thương mại điện tử, thị trường điện máy cũng bước vào thời kỳ không mấy tươi sáng. Đã có nhiều hệ thống siêu thị điện máy thu hẹp diện tích kinh doanh hoặc biến mất khỏi thị trường.

Bình luận thêm về thực tế trên, chuyên gia bán lẻ Vũ Vinh Phú khẳng định đó là xu hướng tất yếu do nhiều yếu tố từ đặc điểm ngành cho tới các vấn đề liên quan tới chất lượng sản phẩm, thị trường cạnh tranh đến thuế phí.

Về đặc điểm của ngành hàng điện máy, ông Phú cho biết, hàng điện máy có chu kỳ vòng đời sử dụng rất dài. Ví dụ, ti vi, tủ lạnh... vòng đời sử dụng kéo dài từ 7-10 năm mới hỏng.

Chính vì có tuổi đời sử dụng dài như vậy nên tốc độ bán hàng giai đoạn này bị chậm lại, doanh số bán hàng ngành điện máy suy giảm rất mạnh.

Tiếp theo, ông Phú cũng cho rằng sự cạnh tranh của thị trường điện máy rất mạnh. Sự cạnh tranh đến từ cả thị trường trong nước và nước ngoài. Ngay ở trong nước, sự cạnh tranh của các ông lớn điện máy cũng rất khốc liệt. Theo thống kê, trên thị trường hiện có rất nhiều các siêu thị điện máy lớn đang cạnh tranh với nhau như Nguyễn Kim, Pico, Điện máy Xanh, Thế giới di động...

Đáng nói hơn, bên cạnh sự cạnh tranh lành mạnh đã xuất hiện những chiêu trò, cạnh tranh không lành mạnh giữa các ông lớn kinh doanh trong ngành điện máy với nhau, khiến các doanh nghiệp khó khăn lại càng khó khăn hơn.

Có thể nhìn thấy từ việc Big C chấm dứt hợp đồng bày bán hàng tại siêu thị với Thế giới di động thay vào đó đã đưa hàng của siêu thị điện máy Nguyễn Kim vào do có cổ phần tại siêu thị này. Đây là hiện tượng tập trung kinh tế lớn dần, các cơ qua quản lý, cục quản lý cạnh tranh phải kiểm soát. Đây là xu hướng cần phải đưa ra những cảnh báo nếu không ngành điện máy sẽ bị thua trên chính sân nhà.

Cơ quan quản lý phải cầm trịch

Một vấn đề tiếp cũng được ông Phú nhắc tới là tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng trốn thuế vẫn được bày bán tràn lan, khó kiểm soát. Nhất là nhóm hàng điện máy.

Ngoài ra, vấn đề thuế phí cũng được ông Phú quan tâm. Theo ông Phú, các siêu thị điện máy rất ít quan tâm tới việc xuất hóa đơn bán hàng, hoặc chỉ thực hiện xuất hóa đơn khi được khách hàng yêu cầu. Việc này dẫn tới nhập nhèm trong thu thuế.

Bên cạnh những yếu tố tác động về thị trường, dịch bệnh, thì vấn đề quản trị doanh nghiệp yếu kém, chi phí văn phòng quá cao cũng là một nguyên nhân khiến các siêu thị điện máy phải co cụm lại. 

Từ tất cả những yếu tố nói trên, ông Phú cho rằng xu hướng co lại của ngành điện máy là tất yếu. Có người ra, có người vào, có người lên, có người xuống, việc này cũng giống Big C bán cho người Thái, Lan Chi bán cho Nhật, Fivimart bán cho Vinmart... đó là quy luật thị trường.

Tuy nhiên, vấn đề ông nhấn mạnh chính là vai trò cầm trịch của cơ quan quản lý nhà nước, phải làm thế nào để ngành điện máy phát triển lành mạnh, không trốn thuế, không sử dụng những chiêu trò không đàng hoàng, sử dụng nguồn tiền không “sạch sẽ” chèn ép, hạ giá sản phẩm dưới giá thành để hạ bệ đối thủ.

Lấy ví dụ từ các chương trình khuyến mại trúng thưởng, vị chuyên gia cho rằng phải kiểm soát chặt cách thức thực hiện cũng như giám sát tới khi kết thúc chương trình.

"Nguyên tắc trong trò chơi trúng thưởng là khuyến mại lớn, rủi ro lớn. Do đó, tiền tổ chức chương trình phải được nộp về kho bạc. Bộ Công thương, Sở Công thương là đơn vị cấp phép cho doanh nghiệp thực hiện chương trình khuyến mại. Trong quá trình thực hiện phải giám sát, có hội đồng giám sát chương trình.

Không thể có chuyện tổ chức rình rang nhưng rút đi nhẹ nhàng, êm ái, khách hàng có được nhận thưởng hay không cũng không ai hay biết. Khuyến mại giá trị lớn, xe máy ô tô phải nộp giá trị trước khuyến mại vào kho bạc. Nếu có người trúng thưởng phải công khai danh tính, ngược lại còn hàng tồn không có người trúng thưởng, doanh nghiệp tổ chức chỉ được nhận lại 50% giá trị, 50% còn lại nộp cho Nhà nước. Điều này trong các báo cáo tổng kết không thấy Bộ Công thương và Cở Công thương các tỉnh báo cáo công khai trước dư luận. Đây là một thiếu sót cần làm rõ và chấn chỉnh", ông Phú nêu.

Một vấn đề nữa theo ông Phú là vấn đề quản lý chất lượng hàng hóa, thu thuế khi bán hàng online. Ông Phú cho biết, việc quản lý, thu thuế với hình thức bán hàng online đang gặp rất nhiều khó khăn, hàng nhái, hàng giả bán tràn lan nhưng không kiểm soát được khiến các doanh nghiệp làm ăn lành mạnh không thể cạnh tranh được.

Cuối cùng là tình trạng trốn thuế, chuyển giá đang xảy ra phổ biến không chỉ với các doanh nghiệp nước ngoài, ngay cả các doanh nghiệp trong nước tình trạng thành lập công ty con để chuyển lợi nhuận cũng xảy ra phổ biến.  Những vấn đề này ông Phú cho rằng phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm cho thị trường hoạt động thông suốt, minh bạch, bình đẳng, công bằng.

Về phía doanh nghiệp, vị chuyên gia vẫn nhấn mạnh vai trò tự thân, không nên trông chờ vào các sự hỗ trợ từ nhà nước. Theo đó, bản thân các doanh nghiệp phải có đánh giá cụ thể về thị trường, trên cơ sở đó tìm ra những giải pháp chuyển đổi cho phù hợp.

Tuy nhiên, ông Phú vẫn nhắc lại vai trò của Nhà nước ở đây không phải là các chính sách hỗ trợ tiền bạc, tài khóa mà phải hỗ trợ cho doanh nghiệp một chính sách công bằng, thuế phí phải công khai minh bạch, không để tồn tại những tiêu cực, nhũng nhiễu bức tử doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cũng cần có những chính sách khuyến khích các doanh nghiệp điện máy chân chính phát triển.