Thêm đơn vị Bộ Nông nghiệp xuất bán phi điệp cấy mô

Khẳng định với báo chí dưới góc nhìn thực tiễn khoa học, TS Nguyễn Văn Tiến - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết, đơn vị đang làm đơn hàng Phi điệp nuôi cấy mô do khách hàng đặt nhân giống. Khoảng 2 tháng nữa sẽ đạt tiêu chuẩn để xuất ra thị trường.

"Nếu không sử dụng hóa chất làm thay đổi bản chất di truyền thì lan nuôi cây mô vẫn cho ra 100% giống như cây mẹ" - ông Tiến khẳng định.

Có thể cây Phi điệp đó chỉ đột biến ở điểm thân đã cho mặt hoa, còn những nơi khác trên cây chưa chắc đã là đột biến.

Cùng ngày 13/8/2020, trao đổi với Đất Việt dưới góc nhìn khoa học về cây lan Phi điệp đột biến được giao dịch với giá tiền tỷ trong thời gian qua, PGS.TS Đặng Văn Đông - Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Rau quả (Bộ NN&PTNT) xác nhận, cây lan Phi điệp được cho là đột biến chưa chắc đã là đột biến toàn phần.

Lý giải về điều trên, nhà khoa học này cho biết, trên một cây lan được cho là đột biến, có thể có vị trí trật tự gen bị thay đổi thì được gọi là đột biến.

Phần đột biến này có thể là toàn phần (toàn bộ cây) nhưng cũng có thể là đột biến ở phần lá hoặc phần thận, hoặc một phần nào đó trên thân.

"Để tạo ra nguồn giống đột biến là việc sắp xếp lại nguồn gen. Như việc lấy một cây màu trắng lai với một cây màu hồng thì rất có thể sẽ cho ra một cây lan có mặt hoa có cả màu trắng và màu hồng. Từ cây lai đó có thể cho ra được rất nhiều cây khác giống nhau.

Cách thứ 2 để tạo ra nguồn giống là từ một cây mẹ, dùng hóa chất xử lý đột biến tại một điểm trên cây. Từ đó, điểm đột biến có thể sẽ có trật tự gen thay đổi để cho hoa khác nhau" - ông Đông nói.

Từ những ý kiến trên, PGS.TS Đặng Văn Đông cho hay, lan Phi điệp có thể đột biến ở một điểm nào đó trên thân hoặc đột biến toàn phần.

Kể cả khi cây lan Phi điệp đó được cho là đột biến, đã cho mặt hoa nhưng rất có thể chỉ đột biến ở điểm ra hoa còn những phần khác trên cây chưa chắc đã đột biến.

Có thể hiểu trên thực tế, có những cây lan có thể có đặc điểm về hình dạng, đặc điểm hoa... có sự khác biệt so với cây lan bình thường, nhưng chưa chắc đã phải là lan đột biến từ sự biến dị đột biến, mà còn có thể là do biến dị tái tổ hợp, tức là do quá trình thụ phấn (do con người hoặc do côn trùng, gió...) đã tạo ra những hạt lan lai, để từ đó tạo ra những cây lan mới, khác với đặc tính của cây bố mẹ, khác màu hoa của cây bố, mẹ.

Trong một số cây mà nhiều người tưởng là “đột biến”, có thể có cả những cây thường biến (biến dị không di truyền), tức là cây chỉ khác biệt với cây gốc (hoặc cây mẹ) ở một số thời gian và môi trường nhất định, sau đó nó sẽ trở về trạng thái, với những tính trạng ban đầu. Chính điều này lý giải tại sao, một số cây ban đầu có màu hoa này, sau lại chuyển sang màu hoa khác.

"Để xác minh cây lan Phi điệp đốt có đột biến toàn phần hay không thì cần phải xác minh bằng cách chạy PCR mới có thể khẳng định được" - PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết.

Vị chuyên gia này một lần nữa khẳng định, với việc nhân giống lan Phi điệp đột biến bằng nuôi cấy mô sẽ cho ra mặt hoa giống cây mẹ trong trường hợp nuôi trồng tiêu chuẩn.

"Tôi xin khẳng định việc nhân giống bằng Invitro không làm thay đổi đặc tính của cây con so với cây mẹ ban đầu.

Vì thế, nếu cây lan phi điệp con được nhân từ một đoạn cành hoặc một mô của cây lan phi điệp mẹ đột biến, thì vẫn có thể cho ra hàng vạn cây con giữ nguyên hoàn toàn đặc tính của cây mẹ.

Nếu cây con được nuôi trồng trong điều kiện tương tự như cây mẹ, thì chắc chắn cũng sẽ cho ra hoa như cây mẹ.

Dĩ nhiên, việc nuôi trồng giống lan đó, ở mỗi môi trường khác nhau, ở điều kiện thời tiết khí hậu, điều kiện chăm sóc... khác nhau thì sự phát triển, đặc điểm thân lá, và cả hoa có thể có những sự khác biệt nhất định nào đó.

Điều này cũng giống như cùng một giống cây ăn quả, trồng ở miền Nam thì cho chất lượng, mẫu mã quả khác miền Bắc, trồng ở vườn chăm sóc tốt thì khác ở vườn bỏ bê còi cọc...

"Chúng tôi đã và đang nhân hàng vạn cây giống lan phi điệp đột biến bằng kei - dùng các đoạn đốt thân (kei) để nhân giống Invitro do một khách hàng đặt hàng, với giá chỉ tương đương những cây lan bình thường khác (chưa bao gồm tiền đốt kei đưa vào nhân giống).

Nếu tổ chức, cá nhân muốn phát triển sản xuất lan đột biến thành hàng hóa, với số lượng lớn, chất lượng đồng đều, giá thành hạ, thì hoàn toàn có thể áp dụng công nghệ nhân giống bằng nuôi cấy Invitro" - ông Đông khẳng định.