Vàng và khủng hoảng nợ Mỹ: Những tín hiệu quan trọng trong năm 2026

Mỹ từng vay nợ chủ yếu để tăng trưởng. Nhưng quy mô nợ, lợi suất tăng và chi phí trả lãi ngày càng lớn đang buộc thị trường đánh giá lại điều đó. Vì thế, vàng hiện không chỉ phản ứng với lạm phát hay địa chính trị, mà ngày càng phản ánh độ tin cậy của tài khóa Mỹ.

Điểm gãy tài khóa

Nợ liên bang Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD. Con số này chưa phải vấn đề lớn nhất; đáng lo hơn là chi phí phục vụ nợ. Khi lãi suất cực thấp, Mỹ có thể mở rộng nợ mà chi phí lãi vẫn dễ kiểm soát. Nhưng môi trường ấy đã biến mất. Mỗi lần nợ đáo hạn và được tái phát hành ở lợi suất cao hơn, chi phí lãi lại tăng. Ngay cả khi tốc độ tăng nợ chậm lại, gánh nặng lãi vẫn có thể tiếp tục phình to, làm thu hẹp không gian tài khóa và củng cố câu chuyện dài hạn của vàng.

Ba quy tắc cũ của vàng đang bị phá vỡ

Thứ nhất, vàng không còn đơn giản là tài sản trú ẩn khi xung đột xảy ra. Trong một số đợt căng thẳng gần đây, vàng và bạc thậm chí giảm giá. Điều đó cho thấy rủi ro tài khóa có thể đang trở thành động lực lớn hơn địa chính trị.

Thứ hai, lợi suất trái phiếu tăng không còn nhất thiết khiến vàng giảm. Quy tắc cũ cho rằng trái phiếu lợi suất cao làm tăng chi phí cơ hội của vàng. Nhưng nguyên nhân của lợi suất mới là điều quan trọng. Nếu lợi suất cao phản ánh kinh tế khỏe mạnh, đó là tín hiệu tích cực. Nếu nó tăng vì nhà đầu tư đòi hỏi phần bù rủi ro lớn hơn đối với khối nợ khó bền vững, tín hiệu lại là rủi ro tài khóa. Khi đó, vàng và lợi suất có thể cùng tăng.

Thứ ba, tính dự đoán của thị trường trái phiếu Mỹ không còn được xem là hiển nhiên. Sau khi Bộ Tài chính Mỹ tăng mua lại trái phiếu 10 và 30 năm, giá trái phiếu ban đầu tăng nhưng nhanh chóng mất hết mức tăng, trong khi đồng USD rơi xuống mức thấp nhất ba tháng.

Cuộc cạnh tranh vốn mới: AI đối đầu với chính phủ

Các tập đoàn AI lớn đang huy động nợ, cạnh tranh với chính phủ để thu hút cùng một nguồn vốn. Khi nhu cầu vốn tăng từ cả doanh nghiệp lẫn nhà nước, giá vốn và lợi suất trái phiếu chịu áp lực.

Quan điểm lạc quan cho rằng vốn vay cho AI sẽ tạo năng suất cao hơn và giảm áp lực lạm phát; quan điểm thận trọng lo ngại nợ AI sẽ làm lợi suất và gánh nặng tài khóa tăng. Diễn biến của vàng hiện nghiêng về cách nhìn thứ hai.

Vàng: các mốc kỹ thuật đáng chú ý

Vàng từng đạt khoảng 5.600 USD/ounce vào tháng 1/2026 rồi điều chỉnh về 4.450 USD. Vùng hỗ trợ là 4.200 USD; mốc 4.500 USD, gần đường trung bình động 200 ngày, là ngưỡng quan trọng. Nếu giữ trên vùng này và vượt 4.644 USD, mục tiêu khoảng 5.000 USD trước cuối năm sẽ khả thi hơn.

Nghịch lý đồng: tín hiệu về sự thiếu hụt

Khoảng 70% lượng đồng trên ba sàn tương lai lớn đang tập trung tại các kho ở Mỹ, dù Mỹ chỉ chiếm khoảng 6-7% nhu cầu toàn cầu. Dòng kim loại này được đưa vào Mỹ trước kỳ vọng về chính sách thuế quan, phản ánh sự méo mó do chính sách và bất ổn chuỗi cung ứng.

Nguồn cung đồng cũng không thể tăng nhanh. Từ phát hiện mỏ đến xây dựng và vận hành có thể mất một thập niên hoặc hơn. Vì thế, đồng đại diện cho “sự thiếu hụt vật chất”, còn vàng đại diện cho “sự thiếu hụt niềm tin”.

Điều gì có thể phá vỡ xu hướng tăng của vàng?

Luận điểm tăng giá của vàng vẫn có rủi ro. Một kế hoạch củng cố tài khóa đáng tin cậy của Mỹ, giá năng lượng giảm bền vững, USD mạnh lên hoặc niềm tin trở lại với trái phiếu dài hạn đều có thể làm suy yếu câu chuyện này.

Giá dầu thô Brent trên 93 USD/thùng cũng gây thêm áp lực cho Fed. Nếu lạm phát năng lượng kéo dài, Fed sẽ khó cắt giảm lãi suất, khiến lợi suất duy trì cao lâu hơn và tiếp tục gây sức ép lên ngân sách.

Điểm cốt lõi không chỉ là Mỹ nợ bao nhiêu, mà là thị trường còn tin vào khả năng quản lý khoản nợ ấy đến mức nào. Đồng cho thấy căng thẳng vật chất; vàng cho thấy một vấn đề sâu hơn: niềm tin vào tài khóa của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Nếu lợi suất tăng vì tăng trưởng, vàng có thể chịu sức ép. Nhưng nếu lợi suất tăng vì nhà đầu tư yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn đối với nợ chính phủ, vàng có thể tiếp tục được định giá lại. Đây là sự thay đổi khiến “luật chơi” cũ của vàng kém hiệu lực và biến rủi ro chủ quyền thành một trong những động lực quan trọng nhất của thị trường kim loại quý năm 2026.

Nh.Thạch/AFP