FiinRatings: Kỳ hạn phát hành trái phiếu ngân hàng có thể dài hơn từ năm 2027

Chi phí vốn cao gây áp lực lên kế hoạch phát hành trái phiếu

Theo FiinRatings, tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động gây sức ép lên cân đối nguồn vốn và các tỷ lệ an toàn của ngân hàng. Đây là nguyên nhân chính khiến lãi suất huy động tăng liên tục từ cuối năm 2025.

Khi nhu cầu cho vay tăng nhanh hơn tiền gửi, ngân hàng phải nâng lãi suất huy động có kỳ hạn và chuyển phần chi phí tăng thêm sang lãi suất cho vay, lãi suất trái phiếu. Với trái phiếu áp dụng lãi suất thả nổi theo lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng, mức tham chiếu tăng cũng kéo chi phí trả lãi lên.

Theo dữ liệu FiinRatings cập nhật đến ngày 24/9, ngân hàng chiếm 49,2% giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp nội tệ, bất động sản chiếm 41,5%. Hai nhóm đóng góp hơn 90% nguồn cung, trong khi các ngành còn lại chưa đến 10%.

Cũng theo dữ liệu quý III/2026, cập nhật đến ngày 14/9, lãi suất phát hành bình quân gia quyền của các tổ chức tín dụng đạt 8,80%, so với 6,11% cùng kỳ năm trước. Nhóm chứng khoán tăng từ 7,72% lên 9,68%; nhóm bất động sản tăng từ 10,34% lên 10,75%.

FiinRatings đánh giá chi phí vốn trái phiếu nội tệ tăng trên diện rộng, chịu tác động từ lãi suất huy động và việc định giá lại rủi ro. Chi phí cao hơn hạn chế khả năng vay mới, tái tài trợ và khiến doanh nghiệp thận trọng với kế hoạch phát hành.

Các tổ chức phát hành vì vậy đang điều chỉnh kế hoạch thay vì rời bỏ thị trường. Trong bối cảnh chưa có đường cong lợi suất chuẩn, lãi suất trái phiếu được định giá dựa trên lãi suất huy động, khiến một số đợt phát hành phải thu hẹp quy mô hoặc lùi thời điểm.

Mặt bằng chi phí vốn cao cũng làm rõ sự phân hóa giữa các tổ chức phát hành. Theo FiinRatings, doanh nghiệp có chất lượng tín nhiệm tốt có lợi thế tương đối, trong khi những tổ chức yếu hơn nhiều khả năng phải trì hoãn hoặc giảm quy mô huy động.

Bối cảnh vĩ mô chưa tạo dư địa thuận lợi để đảo chiều chi phí vốn. FiinRatings nhận định dòng vốn FDI và hoạt động sản xuất hỗ trợ tăng trưởng, nhưng nhu cầu nhập khẩu máy móc, nguyên liệu gây sức ép lên cán cân thương mại và nguồn ngoại tệ, trong khi lạm phát tiệm cận mục tiêu.

Tổ chức này dự báo NHNN nhiều khả năng giữ nguyên lãi suất điều hành thay vì cắt giảm, ưu tiên điều tiết qua các công cụ thanh khoản và an toàn vĩ mô. Các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng vì vậy được kỳ vọng làm chậm đà tăng lãi suất, trong khi chi phí vốn chưa có xu hướng giảm rõ rệt.

Các biện pháp nới lỏng củng cố vai trò kênh dẫn vốn chủ đạo của tín dụng ngân hàng. Việc khôi phục trần SMLR ở mức 40%, nới lỏng quy định về LDR (tỷ lệ an toàn vốn) và loại trừ các dự án quy mô lớn khỏi hạn mức tín dụng đã giải phóng đáng kể năng lực cho vay trung và dài hạn, với nhóm hưởng lợi lớn nhất là ngân hàng thương mại nhà nước và các ngân hàng thương mại cổ phần đang tiệm cận ngưỡng trần.

Trái phiếu ngân hàng có thể chuyển dịch sang kỳ hạn dài hơn từ năm 2027

Các nhà phân tích từ FiinRatings cho rằng, việc nới các quy định an toàn và hạn mức tín dụng đã giải phóng đáng kể năng lực cho vay trung và dài hạn, củng cố vai trò kênh dẫn vốn chủ đạo của ngân hàng.

Theo FiinRatings, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn (SMLR) được khôi phục lên 40%; quy định về tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (LDR) cũng được nới và khoảng 750.000 tỷ đồng cho vay 18 dự án lớn, tương đương 27% mục tiêu tín dụng năm 2026 được tính ngoài hạn mức tăng trưởng tín dụng. Các chính sách này đã giải phóng đáng kể năng lực cho vay trung và dài hạn, với nhóm hưởng lợi lớn nhất là ngân hàng thương mại nhà nước và các ngân hàng thương mại cổ phần đang tiệm cận ngưỡng trần.

Tuy nhiên, chính sách này cũng làm suy giảm một động lực phát hành trái phiếu trung và dài hạn để đáp ứng tỷ lệ an toàn của khối ngân hàng, vốn là nguồn cung chủ yếu của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Đáng chú ý, kế hoạch phát hành của các ngân hàng báo hiệu sự thay đổi về cơ cấu nguồn cung từ đầu năm 2027. Báo cáo ghi nhận, ngân hàng chiếm khoảng 95% trong tổng số khoảng 203.000 tỷ đồng đã đăng ký chào bán, chủ yếu từ ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần lớn, với kỳ hạn từ 5 năm trở lên. Nếu được triển khai, các kế hoạch này sẽ kéo dài đáng kể kỳ hạn bình quân của thị trường từ đầu năm 2027.

Kênh huy đông vốn ngoại tệ có chi phí danh nghĩa thấp hơn, nhưng không rẻ hơn

Khi huy động trong nước chịu sức ép, thị trường quốc tế có thể mở thêm lựa chọn nhưng kênh huy động vốn này vẫn đang ở giai đoạn đầu và mới có một số doanh nghiệp tiếp cận được. Bên cạnh đó, FiinRatings cho rằng vốn ngoại tệ có chi phí danh nghĩa thấp hơn, song không phải lúc nào cũng rẻ hơn trên thực tế.

Theo ước tính tham khảo trong báo cáo, trái phiếu USD kỳ hạn 5 năm của doanh nghiệp hàng đầu có chi phí khoảng 8,45%, so với coupon 10,8% của trái phiếu VND ngành bất động sản trong nước. Lợi thế này chủ yếu phù hợp với doanh nghiệp có nguồn thu USD. Còn với doanh nghiệp có nguồn thu nội tệ, chi phí hoán đổi sang VND tới 3,34% có thể đẩy tổng chi phí sau phòng ngừa rủi ro tỷ giá lên khoảng 11,8% do thanh khoản hoán đổi VND ở các kỳ hạn dài còn mỏng.

Ngoài ra, FiinRatings nhận định mặt bằng lãi suất cao tại Mỹ có thể khiến cơ hội vay vốn chi phí thấp tiếp tục hạn chế đến hết năm 2027. Fed đã quay lại tăng lãi suất, đưa biên độ mục tiêu lên 3,75–4,00% và phát tín hiệu tăng thêm một lần trong năm 2026, khiến phát hành ra nước ngoài kém hấp dẫn trong ngắn hạn, trong khi khoản nợ không phòng ngừa chịu rủi ro tỷ giá sau bốn năm VND mất giá.

FiinRatings cho rằng những tổ chức chủ động xây dựng xếp hạng tín nhiệm, cơ chế tăng cường tín dụng và năng lực phòng ngừa rủi ro từ sớm sẽ có lợi thế khi chu kỳ lãi suất Mỹ đảo chiều.