Vì sao giá dầu chưa tăng lên 150 USD/thùng?

Ông cho biết hiện nguồn cung dầu thô trên thị trường vẫn đủ, khiến tồn kho dầu chưa giảm mạnh và giá dầu Brent chưa thể tăng cao hơn. Theo các tính toán sơ bộ, nếu eo biển Hormuz bị đóng hoàn toàn, thị trường có thể mất khoảng 14 triệu thùng dầu/ngày.

Tuy nhiên, lượng thiếu hụt này đang được bù đắp bởi nhiều yếu tố: Khoảng 5 triệu thùng/ngày vẫn tìm cách đi qua Hormuz; Xuất khẩu dầu qua Yanbu tăng 3 triệu thùng/ngày; Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu 3 triệu thùng/ngày; Các nước OECD xả dự trữ dầu chiến lược (SPR) khoảng 1 triệu thùng/ngày; Nga giảm hoạt động lọc dầu khoảng 1,5 triệu thùng/ngày; Đường ống Abu Dhabi tăng thêm khoảng 0,6 triệu thùng/ngày; Tổng hợp lại, cán cân cung-cầu vẫn dư khoảng 100.000 thùng/ngày.

Ông Schieldrop cho rằng điều này giải thích tại sao tồn kho dầu toàn cầu chưa giảm nhanh và giá dầu Brent chưa tăng theo cấp số nhân.

Hai yếu tố quan trọng nhất là: Khoảng 5 triệu thùng/ngày vẫn thoát được qua eo biển Hormuz; Ả Rập Xê-út chuyển hướng 3 triệu thùng/ngày sang Biển Đỏ.

Ông cảnh báo: nếu hai nguồn bù đắp này bị chặn, thị trường sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Iran nắm trong tay hai “van dầu” quan trọng

Ông Schieldrop cho rằng Iran đang kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp cả hai yếu tố trên, tạo ra một mối đe dọa lớn đối với ông Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Theo ông, Iran có thể đang cho phép khoảng 5 triệu thùng dầu/ngày đi qua Hormuz, nhưng cũng có khả năng nhanh chóng siết chặt hoặc ngừng hoàn toàn dòng dầu vào ban đêm.

Ông nhận định Iran có thể: Đóng hoàn toàn eo biển Hormuz. Đồng thời kích hoạt việc đóng eo biển Bab el-Mandeb. Sử dụng việc đóng/mở các tuyến hàng hải này như một công cụ gây sức ép trong 2-3 tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11.

Ông Schieldrop cho rằng Iran sẽ không để ông Trump dễ dàng thoát khỏi cuộc chiến này và tình hình sẽ không “êm xuôi” đối với ông.

Giá dầu đang bị kéo theo hai hướng

Naeem Aslam, Giám đốc đầu tư tại Zaye Capital Markets, cho rằng giá dầu hiện chịu ảnh hưởng trái chiều: Rủi ro nguồn cung do địa chính trị đang đẩy giá dầu lên; Nhưng tín hiệu nhu cầu toàn cầu yếu đang hạn chế đà tăng.

Lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz đã giảm mạnh trong khi đàm phán Mỹ–Iran đình trệ, khiến giá dầu vẫn có một “phần bù rủi ro địa chính trị” đáng kể.

Những phát biểu gần đây của ông Trump rằng người Mỹ có thể phải chấp nhận giá nhiên liệu cao hơn trong khi tiếp tục gây sức ép lên Iran, cùng với những thay đổi về triển khai tàu sân bay Mỹ trong khu vực, khiến thị trường cho rằng dòng năng lượng từ vùng Vịnh khó có thể nhanh chóng trở lại bình thường.

Theo ông Aslam, cơ chế giá khá đơn giản: càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Hormuz bị hạn chế lâu hơn, giá dầu giao ngay càng tăng; ngược lại, nếu có tiến triển ngoại giao đáng tin cậy hoặc hoạt động vận chuyển được khôi phục, phần bù rủi ro sẽ nhanh chóng biến mất.

Tuy nhiên, các số liệu mới nhất về nhu cầu cũng đang kìm hãm giá dầu. Doanh số bán lẻ Mỹ tháng 7 giảm 0,6% so với tháng trước, mức giảm đầu tiên trong 9 tháng; nhóm doanh số bán lẻ kiểm soát giảm 0,4%. Niềm tin người tiêu dùng giảm từ 55,2 xuống 51,0, trong khi kỳ vọng lạm phát 1 năm tăng lên 4,3% và kỳ vọng dài hạn giữ ở 3,3%.

Những số liệu này cho thấy đà tiêu dùng của hộ gia đình đang yếu đi, làm dấy lên lo ngại về nhu cầu nhiên liệu trong tương lai. Tuy nhiên, chúng cũng làm giảm kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục thắt chặt tiền tệ, qua đó có thể hỗ trợ giá dầu nhờ đồng USD yếu hơn và điều kiện tài chính dễ chịu hơn. “Đồng thời, báo cáo tồn kho dầu thô mới nhất của Mỹ cho thấy tồn kho tăng tới 17,4 triệu thùng, trái ngược với dự báo giảm 1,7 triệu thùng. Điều này tạo ra một lực cản giảm giá rất lớn từ phía nhu cầu thực tế”, ông Aslam nói.

Ông lưu ý rằng không có số liệu kinh tế quan trọng nào của Mỹ đủ sức trực tiếp làm thay đổi kỳ vọng về giá dầu. Tuy nhiên, các số liệu của Trung Quốc như khai thác công nghiệp, đầu tư tài sản cố định, doanh số bán lẻ và tỷ lệ thất nghiệp rất đáng chú ý vì Trung Quốc vẫn là nguồn đóng góp lớn vào nhu cầu dầu toàn cầu. “Nếu hoạt động kinh tế mạnh hơn, triển vọng tiêu thụ dầu sẽ được củng cố. Ngược lại, số liệu công nghiệp và đầu tư yếu sẽ làm gia tăng lo ngại rằng giá nhiên liệu cao đang làm suy giảm nhu cầu”, ông nói.

Cung - cầu toàn cầu

Ông Aslam cho rằng bức tranh cung-cầu dầu toàn cầu hiện mâu thuẫn bất thường. Theo ông, đánh giá mới nhất của nhóm các nước khai thác dầu dự báo nhu cầu dầu thế giới năm 2026 tăng khoảng 600.000 thùng/ngày, gần như toàn bộ mức tăng đến từ các nền kinh tế ngoài OECD. Trong khi đó, nhu cầu đối với dầu của các nước khai thác tham gia nhóm đã được điều chỉnh giảm xuống 42,1 triệu thùng/ngày.

Ngược lại, một đánh giá mới nhất của cơ quan năng lượng quốc tế dự báo nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 giảm 1,6 triệu thùng/ngày, trong khi nguồn cung giảm mạnh hơn, tới 4,3 triệu thùng/ngày, xuống còn 102 triệu thùng/ngày.

Đánh giá này dự báo thị trường sẽ thiếu hụt 1,8 triệu thùng/ngày trong quý III, trong khi tồn kho thực tế đã giảm 69 triệu thùng trong tháng 7 và giảm tổng cộng 410 triệu thùng kể từ cuối tháng 2. Thị trường lọc dầu cũng đang căng thẳng, với sản lượng các nhà máy lọc dầu tháng 7 vẫn thấp hơn gần 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước.

Ông Aslam cảnh báo rằng sự bất đồng về triển vọng cung-cầu này là yếu tố then chốt quyết định giá dầu. “Nhu cầu suy giảm khiến giá dầu khó tăng vô hạn, nhưng lượng tồn kho dự phòng đang nhanh chóng cạn kiệt và nguồn cung từ Trung Đông bị hạn chế khiến thị trường cực kỳ dễ tổn thương trước bất kỳ gián đoạn bổ sung nào”, ông nói.

Điều gì sẽ quyết định hướng đi của giá dầu?

Theo Zaye Capital Markets, câu hỏi quan trọng nhất là: thiệt hại nguồn cung do địa chính trị có tiếp tục lớn hơn mức suy giảm nhu cầu hay không. “Mức giá dầu hiện tại cho thấy các nhà giao dịch đang trả một khoản phí bảo hiểm rủi ro an ninh đáng kể, nhưng vẫn chưa định giá kịch bản xuất khẩu dầu vùng Vịnh bị tê liệt hoàn toàn”, ông Aslam nhận định.

Nếu tàu chở dầu qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế, tồn kho tiếp tục giảm và hoạt động công nghiệp Trung Quốc vẫn ổn định, giá dầu có thể tiếp tục chịu áp lực tăng vì các nhà máy lọc dầu sẽ phải cạnh tranh để mua một lượng dầu có thể tiếp cận ngày càng nhỏ.

Ngược lại, nếu đàm phán ngoại giao giúp khôi phục vận tải qua Hormuz, hoạt động kinh tế Trung Quốc yếu đi và tồn kho dầu Mỹ tiếp tục ở mức cao, phần bù rủi ro hiện tại có thể nhanh chóng biến mất và kéo giá dầu xuống.

Ông Aslam kết luận rằng những chỉ báo quan trọng nhất đối với triển vọng giá dầu là: Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz; Tồn kho dầu thương mại của Mỹ; Nhu cầu công nghiệp Trung Quốc; Biên lợi nhuận lọc dầu; Đồng USD; Bất kỳ thay đổi nào trong chính sách nguồn cung của nhóm các nước khai thác dầu.

“Thị trường hiện tại không đơn thuần là một đợt tăng giá dầu do nhu cầu. Đây là một thị trường nguồn cung thắt chặt, trong đó rủi ro địa chính trị đang tạm thời lấn át bằng chứng cho thấy giá năng lượng cao đã bắt đầu làm suy yếu tiêu thụ”, ông nhận định.

AFP cho biết Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Iran chưa bình luận gì về những nhận định của ông Schieldrop và ông Aslam.

Nh.Thạch/AFP