Vụ án Gang thép Thái Nguyên: Bãi rác giá... ngàn tỷ?

Ngày 20/12, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên (TISCO) và một số đơn vị có liên quan.

Cùng với đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an chuyển hồ sơ tới VKSND Tối cao đề nghị truy tố 19 bị can trong gồm: Mai Văn Tinh, nguyên chủ tịch HĐQT tổng công ty Thép Việt Nam (VNS); Nguyễn Trọng Khôi, nguyên phó tổng giám đốc VNS; Đậu Văn Hùng, nguyên tổng giám đốc VNS; Trần Trọng Mừng, nguyên tổng giám đốc TISCO; Trần Văn Khâm, nguyên chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc TISCO; Ngô Sỹ Hán nguyên phó tổng giám đốc, trưởng Ban Quản lý dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - TISCO cùng 13 bị can khác.

Dự án ban đầu có tổng mức đầu tư được phê duyệt là hơn 3.800 tỷ đồng. Đơn vị trúng thầu xây dựng là Tập đoàn Khoa học Công nghệ và Thương mại luyện kim Trung Quốc (MCC) năm 2007 với giá trị hợp đồng trọn gói hơn 160 triệu USD (hơn 3.500 tỷ đồng). Năm 2012, ông Trần Văn Khâm, chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc TISCO, người đại diện vốn chính của VNS tại TISCO ký văn bản gửi VNS xin ý kiến chấp thuận điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án lên 8.100 tỷ đồng.

Ông Mai Văn Tinh, Chủ tịch HĐQT VNS, bị cáo buộc nhận thức rõ hợp đồng trọn gói này không được điều chỉnh giá, không thuộc trường hợp điều chỉnh theo thông tư của Bộ Xây dựng, việc điều chỉnh là vi phạm pháp luật....

Tuy nhiên, ông đề nghị kéo dài thời gian và tăng giá hợp đồng ETC thêm trên 138 triệu USD mà không có cơ sở. Ông chỉ đạo các bộ phận, phòng ban tại VNS, TISCO tổ chức đàm phán với nhà thầu và chỉ đạo cán bộ cấp dưới soạn thảo để ký các văn bản điều chỉnh báo cáo, đề nghị Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng cho điều chỉnh chi phí dự toán phần C, điều chỉnh hợp đồng ETC tăng thêm 15.57 triệu USD (hơn 340 tỷ đồng).

"Đây là nguyên nhân dẫn đến TISCO không kiểm soát được chi phí đầu tư vào dự án, không ràng buộc trách nhiệm của nhà thầu về tiến độ, giá trị hợp đồng, làm dự án phải dừng thi công, gây thất thoát, lãng phí trên 830 tỷ đồng" kết luận điều tra nêu rõ.

Cứ nhắc đến dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên nhiều người trong chúng ta lại thấy chua chát, xót xa cho tiền ngân sách lãng phí vì công trình này đến nay thực sự đang tồn tại dưới dạng một “bãi rác ngàn tỷ”. Các thiết bị đắp chiếu nằm phơi mưa phơi nắng, không thể đưa vào sử dụng và đã trở thành một đống sắt vụn.

Về phía Ban quản lý dự án, trách nhiệm của họ là hầu như… không có trách nhiệm gì và hơn nữa, họ còn điều hành kỳ cục, khó hiểu ở chỗ: sẵn sàng thanh toán cho MCC- tổng thầu Trung Quốc trên 92% giá trị hợp đồng nhưng các hạng mục của dự án đều chưa hoàn thành. Nói nôm na, họ quản lý theo kiểu dễ dãi đem tiền ngân sách ra trao cho phía tổng thầu để đổi về một công trình dở dang, không thể hoàn thành. Ở vào thời điểm năm 2019, sau 6 năm công trình tạm dừng để phơi thiết bị ngoài mưa nắng tới mức hoen gỉ, các lãnh đạo của Ban quản lý dự án ước tính phải cần thêm hơn 2000 tỷ đồng mới có thể tái khởi động dự án này. Đó là những con số ai nghe cũng thấy choáng váng, và xót xa.

Còn biết bao nhiêu người nghèo cần giúp đỡ, còn biết bao nhiêu công trình cấp thiết phục vụ dân sinh như phát triển giao thông, trường học, bệnh viện cần đầu tư, ấy thế nhưng chỉ một dự án như Gang thép Thái Nguyên, bao nhiêu ngàn tỷ đồng đã bị chôn vùi trong đống sắt hoen gỉ phơi mưa nắng. Đó là một tội ác của những kẻ điều hành dự án, mà đến nay đã chính thức bị khởi tố.

Những kẻ có tội phải trả giá cho sai lầm của họ, nhưng còn tiền vốn, nguồn lực của đất nước thì sẽ không thể lấy lại từ những bãi rác ngàn tỷ này.