Washington đang ‘sống mòn’ với vị thế thống trị xa xưa?

Ngoại trưởng Mỹ tin chắc rằng các nước khác đều đang trông cậy vào vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ và cam đoan rằng Washington sẽ đảm đương tốt trọng trách này. Tuyên bố do ông Blinken đưa ra trong ngày đầu tiên ở cương vị Ngoại trưởng.

Các kênh truyền hình Mỹ truyền hình trực tiếp bài phát biểu của ông trước các thuộc cấp; trong đó, tân Ngoại trưởng khẳng định rằng: “Thế giới cần đến vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ”.

Ông lưu ý rằng, thế giới hiện nay đang chăm chú theo dõi những động thái của chính quyền Washington. Mọi người muốn biết rằng, Mỹ có thể chữa lành vết thương của đất nước hay không, họ muốn xem liệu Hoa Kỳ có còn giữ được vị thế đứng đầu hay không, có còn là một hình ảnh tiêu biểu để cả thế giới phải ngước nhìn và noi theo hay không.

Người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ ra, cộng đồng quốc tế đang chú ý xem liệu chính quyền mới của ông Joe Biden có sửa chữa những sai lầm của người tiền nhiệm Donald Trump, dành sự quan tâm thích đáng đến công tác ngoại giao với các đồng minh và đối tác của Hoa Kỳ hay không,

Ông cho biết, họ cần Hoa Kỳ lãnh đạo để đứng vững trước những thách thức mới của thời đại ngày nay như đại dịch COVID-19, biến đổi khí hậu, khủng hoảng kinh tế, mối đe dọa đối với nền dân chủ, cuộc đấu tranh vì bình đẳng chủng tộc và mối đe dọa với an ninh và sự ổn định trên thế giới từ phía các đối thủ và kẻ thù của nền Dân chủ phương Tây.

Đồng thời, Ngoại trưởng Hoa Kỳ nhấn mạnh, “người dân Mỹ cũng đang theo dõi chúng ta, họ muốn xem liệu chúng ta có bảo vệ sự thịnh vượng hạnh phúc của dân, có quan tâm đến lợi ích của người Mỹ hay không, và biết rằng chính sách đối ngoại của chúng ta được tiến hành vì cả cuộc sống của người Mỹ…Chúng ta còn nhiều việc phải làm, nhưng tôi tin chắc rằng chúng ta sẽ thành công”.

Tuy nhiên, trước đó, nhà bình luận của National Interest Wallace Gregson viết rằng, thành công quốc tế của Hoa Kỳ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh trước Liên Xô đã khiến Washington quá tự tin vào sự bất khả xâm phạm của chính mình, dẫn đến mất phương hướng.

Sau sự tan rã của Liên bang Xô viết và khối xã hội Chủ nghĩa Đông Âu những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, Mỹ đã đánh mất nguyên tắc tổ chức xác định chính sách đối nội và đối ngoại của đất nước, dẫn đến việc sự mất tính định hướng trong việc hoạch định chính sách đối ngoại của Mỹ.

Chuyên gia quốc phòng và an ninh Wallace Gregson nhắc lại trên trang báo National Interest rằng, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ là ông Colin Powell đã thốt lên sau sự sụp đổ của Liên Xô rằng: "Chúng ta phải làm gì bây giờ khi đã mất kẻ thù lớn nhất của mình?".

Thật vậy, mối đe dọa từ Liên Xô đã đặt ra khuôn khổ và phạm vi tổ chức, hoạch định, không chỉ đối với kế hoạch quân sự, mà cả chính sách đối ngoại, cũng như một phần không nhỏ trong chính sách đối nội của Hoa Kỳ trong thời gian chiến tranh, với mọi chính quyền khác nhau.

Xét theo tình trạng lộn xộn chiếm ưu thế trong các lĩnh vực này ngày nay, câu hỏi của ông Powell vẫn chưa được trả lời. Sự trỗi dậy của Trung Quốc về kinh tế, sự hồi sinh của nước Nga về chính trị và quân sự đã khiến Mỹ mất tất cả những gì đã giành được trong cuộc chiến đơn cực.