An ninh năng lượng nóng lên, cổ phiếu dầu khí bước vào chu kỳ phân hóa

Cảnh báo mới nhất từ International Energy Agency (IEA) về nguy cơ lượng dự trữ dầu toàn cầu giảm xuống mức nguy hiểm trước mùa tiêu thụ cao điểm đã một lần nữa cho thấy an ninh năng lượng đang trở thành vấn đề chiến lược của nhiều quốc gia. Xung đột kéo dài tại Trung Đông không chỉ đẩy giá dầu biến động mạnh mà còn làm gia tăng lo ngại về đứt gãy nguồn cung, buộc các nền kinh tế phải đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa nguồn năng lượng và nâng cao khả năng tự chủ.

Tại Việt Nam, việc chính thức triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 được xem là một bước đi trong lộ trình giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Theo nhiều chuyên gia năng lượng, cứ tăng thêm 10% tỷ trọng nhiên liệu sinh học đồng nghĩa giảm thêm khoảng 10% mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, qua đó góp phần củng cố an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thị trường thế giới ngày càng khó lường.

Theo phân tích của Chứng khoán ACBS, giá dầu duy trì ở vùng cao do các rủi ro địa chính trị khó sớm được giải quyết đang tạo môi trường thuận lợi cho nhóm doanh nghiệp thượng nguồn.

Năm 2026 được xem là giai đoạn tăng tốc của các dự án thăm dò, khai thác trong nước nhằm bù đắp sự suy giảm trữ lượng tại các mỏ hiện hữu. Các dự án trọng điểm như Lô B - Ô Môn hay Lạc Đà Vàng được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới cho toàn ngành.

Bên cạnh đó, hiệu suất sử dụng giàn khoan tự nâng tại khu vực Đông Nam Á tiếp tục duy trì ở mức khoảng 90%, trong khi giá thuê giàn khoan vẫn neo trên 100.000 USD/ngày. Đây là những yếu tố hỗ trợ tích cực đối với các doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật dầu khí và khoan khai thác.

Ở khâu trung nguồn, giá dầu tăng cũng giúp cải thiện triển vọng của các doanh nghiệp kinh doanh và phân phối khí.

ACBS đánh giá triển vọng tăng trưởng của PV GAS được hỗ trợ bởi nhu cầu huy động điện khí gia tăng. Song song với đó, doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng LNG nhằm thay thế nguồn khí từ các mỏ đang suy giảm và chuẩn bị đón dòng khí từ Dự án Lô B trong các năm tới.

Xu hướng chuyển dịch năng lượng và bảo đảm nguồn cung dài hạn đang mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho nhóm doanh nghiệp khí, đặc biệt khi Quy hoạch điện VIII xác định LNG là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai.

Ngược lại, nhóm hạ nguồn đang đứng trước bức tranh nhiều gam màu hơn. Theo ACBS, nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước vẫn được dự báo tăng trên 8% mỗi năm nhờ tăng trưởng kinh tế. Đây là nền tảng tích cực cho các doanh nghiệp lọc hóa dầu và phân phối nhiên liệu.

Trong đó, BSR tiếp tục được đánh giá là điểm sáng của ngành. Kết quả sản xuất kinh doanh sẽ được hỗ trợ bởi biên lợi nhuận lọc dầu duy trì ở mức cao cùng hoạt động sản xuất ổn định.

BSR cũng đã chủ động nguồn dầu thô để vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất ở công suất cao. đồng thời đẩy nhanh Dự án nâng cấp mở rộng nhà máy nhằm nâng công suất vào cuối năm 2028.

Ở mảng bán lẻ, triển vọng của Petrolimex và PVOIL vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu tiêu thụ tăng trưởng ổn định, cùng chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, phát triển nhiên liệu sinh học và mở rộng hệ sinh thái dịch vụ trên các tuyến cao tốc.

Tuy nhiên, đây cũng là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất từ biến động giá dầu thế giới. Khi giá dầu tăng đột biến, chi phí nhập khẩu gia tăng có thể làm thu hẹp biên lợi nhuận. Ngược lại, nếu giá dầu giảm mạnh sau khi doanh nghiệp đã tích trữ hàng tồn kho ở vùng giá cao, rủi ro trích lập dự phòng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến kết quả kinh doanh.

ACBS dự báo giá dầu Brent có thể hạ nhiệt dần vào cuối năm 2026 khi căng thẳng địa chính trị giảm bớt, nhưng nhiều khả năng vẫn duy trì dưới ngưỡng 90 USD/thùng - cao hơn mặt bằng bình quân năm 2025.

Điều này đồng nghĩa nhóm dầu khí sẽ tiếp tục hưởng lợi từ mặt bằng giá năng lượng cao, song mức độ hưởng lợi sẽ không đồng đều. Trong khi doanh nghiệp thượng nguồn và khí được hưởng lợi trực tiếp từ giá dầu tăng, các doanh nghiệp hạ nguồn phải đối mặt với áp lực chi phí và rủi ro tồn kho lớn hơn.

Sự phân hóa này cho thấy bài toán an ninh năng lượng không chỉ tác động đến chiến lược phát triển của các quốc gia mà còn đang trở thành yếu tố quyết định triển vọng lợi nhuận của từng nhóm doanh nghiệp dầu khí trên thị trường chứng khoán. Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp chủ động nguồn cung, mở rộng sang LNG hoặc nhiên liệu sinh học sẽ có nhiều lợi thế hơn trong cuộc đua tăng trưởng dài hạn.