Bất ổn Trung Đông mở "khoảng trống" thị trường cho doanh nghiệp Việt

Chuỗi cung ứng biến động, nhu cầu tìm nguồn hàng thay thế tăng

Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông thời gian gần đây đang tác động trực tiếp đến hoạt động vận chuyển hàng hóa quốc tế. Khu vực này nằm gần nhiều tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới, vì vậy khi xảy ra xung đột, lịch tàu bị xáo trộn, chi phí logistics tăng và thời gian vận chuyển kéo dài.

Là nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào xuất nhập khẩu, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng nhất định từ những biến động này. Tuy nhiên, sự gián đoạn chuỗi cung ứng tại một số khu vực lại khiến nhiều nhà nhập khẩu quốc tế phải tìm kiếm nguồn cung mới.

Chiều 13/3, một hội thảo trực tuyến về cơ hội thị trường trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu do Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu Vietgo tổ chức đã diễn ra với sự tham gia của nhiều chuyên gia và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu.

Phát biểu tại hội thảo về cơ hội thị trường trong bối cảnh xung đột Trung Đông, ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty xúc tiến xuất khẩu Vietgo, cho biết những biến động tại khu vực này đang làm thay đổi cấu trúc cung - cầu của nhiều ngành hàng. Đáng chú ý, nhóm nông sản tươi, đặc biệt là trái cây có thời gian bảo quản ngắn, đang ghi nhận lượng đơn hàng tăng mạnh.

Nguyên nhân là do nguồn cung từ một số quốc gia trong khu vực Trung Đông và lân cận bị gián đoạn. Trước đây, các nước như Israel hay Iran vốn có thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao và cung cấp nhiều nông sản cho thị trường châu Âu nhờ khoảng cách địa lý gần và chi phí vận chuyển thấp. Khi xung đột xảy ra, hoạt động sản xuất và vận chuyển bị ảnh hưởng, buộc nhiều đối tác nhập khẩu phải tìm nguồn hàng thay thế.

Không chỉ nông sản, một số ngành hàng công nghiệp của Việt Nam cũng được dự báo có thể gia tăng nhu cầu trong thời gian tới. Các sản phẩm như dệt may, nhựa, chăn ga gối đệm, đồ nội - ngoại thất và giày dép đang được nhiều nhà nhập khẩu quan tâm khi một số nguồn cung truyền thống bị gián đoạn.

Ngoài ra, nếu các hoạt động tái thiết diễn ra sau xung đột, nhu cầu đối với vật liệu xây dựng như gỗ, xi măng hay tôn cũng có thể gia tăng.

Doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội thị trường

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã nhanh chóng tận dụng những biến động của thị trường để mở rộng hoạt động xuất khẩu.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, đại diện Công ty TNHH xuất nhập khẩu Victory3307, cho biết, doanh nghiệp từng nhận thấy cơ hội sau trận động đất lớn tại Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia Trung Đông năm 2023. Khi nhu cầu vật liệu phục vụ tái thiết gia tăng, công ty đã xuất khẩu gỗ dán sang thị trường này và nhanh chóng có được những đơn hàng đầu tiên.

Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sang thị trường Ấn Độ. Trong giai đoạn từ tháng 9/2024 đến tháng 2/2025, công ty đã xuất khẩu hơn 200 container gỗ dán sang quốc gia này. Tính chung trong khoảng 4 năm hoạt động, doanh nghiệp đã xuất khẩu hơn 500 container các sản phẩm như gỗ dán và ván bóc.

Ở góc độ khác, ông Hà Quang Vũ, đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang, cho biết gần đây công ty đã ký thêm nhiều hợp đồng xuất khẩu sang một số thị trường Trung Đông như UAE. Theo ông Vũ, khu vực này vốn phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu, do đó nhu cầu tiêu dùng có thể tăng mạnh khi tình hình dần ổn định.

Theo ông Trần Bình Minh, đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Dawnsky, doanh nghiệp của ông nhiều lần chuyển hướng kinh doanh thành công khi thị trường thay đổi.

Năm 2019, khi Liên minh châu Âu và Mỹ siết chặt quy định hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần, doanh nghiệp đã nhanh chóng đưa ra thị trường sản phẩm ống hút làm từ gạo - một giải pháp thân thiện với môi trường. Chỉ sau khoảng 3 tháng, sản phẩm đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Tây Ban Nha, Ba Lan, Ý, Pháp, Canada và Hàn Quốc.

Đến giai đoạn dịch Covid-19, doanh nghiệp tiếp tục chuyển hướng sang xuất khẩu thực phẩm như bún, bánh tráng và phở khô vào hệ thống siêu thị tại châu Âu.

Ông Minh cho rằng hoạt động xuất khẩu luôn đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục cập nhật thông tin và phản ứng nhanh trước những thay đổi của thị trường. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, Việt Nam có nhiều lợi thế để trở thành nguồn cung thay thế cho nhiều thị trường. Bên cạnh môi trường kinh tế ổn định, Việt Nam còn có mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng với nhiều đối tác, giúp hàng hóa dễ dàng tiếp cận thị trường quốc tế.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, doanh nghiệp nào linh hoạt nắm bắt thông tin thị trường và chuẩn bị tốt nguồn cung sẽ có cơ hội mở rộng thị trường và gia tăng xuất khẩu trong thời gian tới.