Cần giải thích luật liên quan đến quy định áp dụng bảng giá đất

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, đến thời điểm hiện tại, mới chỉ có duy nhất Thành phố Hồ Chí Minh triển khai công bố thông tin về dự thảo bảng giá đất, được áp dụng từ ngày 1/8-31/12/2024.

Nguyên nhân là do Thành phố Hồ Chí Minh phải chấp hành nghiêm quy định tại Khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 nên phải xây dựng dự thảo bảng giá đất, do không còn quy định về hệ số điều chỉnh giá đất và phải cập nhật giá đất tái định cư. Nếu như không triển khai, sẽ dẫn đến tắc nghẽn công tác xác định nghĩa vụ tài chính của hộ gia đình, cá nhân cũng như công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tái định cư.

Tuy nhiên, HoREA cho rằng, nội dung của Khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 chính là bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành theo quy định của Luật Đất đai 2013 và cả hệ số điều chỉnh giá đất theo quy định tại Nghị định 44/2014/NĐ-CP quy định về giá đất và Nghị định 45/2014/NĐ-CP quy định về thu tiền sử dụng đất, "được tiếp tục áp dụng đến hết ngày 31/12/2025".

Trong trường hợp cần thiết thì UBND cấp tỉnh quyết định sẽ điều chỉnh bảng giá đất theo quy định của Luật Đất đai 2024 cho phù hợp với tình hình thực tế về giá đất tại địa phương, nội dung điều chỉnh bảng giá đất có thể điều chỉnh bảng giá đất tại một số vị trí đất hoặc tất cả các vị trí đất.

HoREA nhận định, trong mọi trường hợp "tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất ở hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở đối với phần diện tích đất ở vượt hạn mức giao đất ở cho hộ gia đình, cá nhân", theo quy định của Luật Đất đai 2013 và Nghị định 44, Nghị định 45 thì đều cần áp dụng đồng thời bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất chứ không chỉ áp dụng có mỗi bảng giá đất.

Theo HoREA, thực tế hiện nay các hồ sơ tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất ở hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở đối với phần diện tích đất ở vượt hạn giao đất ở cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đều bị dừng thực hiện thủ tục "tính tiền sử dụng đất" tại cơ quan thuế, để chờ quyết định của cơ quan có thẩm quyền về việc có hay không ban hành bảng giá đất điều chỉnh và thời điểm áp dụng (nếu có).

HoREA cho rằng quy định tại Khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 có thể chưa đủ độ rõ để các địa phương có thể thống nhất cách hiểu, dễ hiểu và thực hiện, mà để giải thích luật chỉ có Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới có thẩm quyền giải thích luật.

Do đó, Hiệp hội đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành xem xét, giải thích luật đối với nội dung tại Khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 để các địa phương thống nhất cách hiểu, dễ thực thi cũng như để người dân có quyền yên tâm, có thêm thời gian một năm rưỡi để chuẩn bị tài chính cũng như thực hiện xin cấp sổ đỏ và sổ hồng. Trước đó, HoREA cũng đã có đề xuất về việc Thành phố Hồ Chí Minh nên "tạm hoãn" việc ban hành dự thảo bảng giá đất mới ở thời điểm hiện tại.

Theo kiến nghị của HoREA, hiện Thành phố Hồ Chí Minh nên tập trung vào việc xây dựng, hoàn thiện "Dự thảo bảng giá đất lần đầu" để công bố và áp dụng kể từ ngày 1/1/2026 theo quy định tại Khoản 3 Điều 159 Luật Đất đai 2024.

Liên quan đến việc ban hành dự thảo bảng giá đất mới, trong cuộc họp báo kinh tế - xã hội thường kỳ tháng 7/2024 Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra vào đầu tháng 8/2024, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Toàn Thắng thông tin cho biết, hiện thành phố đang cho ý kiến, nên bảng giá đất điều chỉnh sẽ chưa được áp dụng từ 1/8.

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, việc điều chỉnh bảng giá đất mới lần này gồm 7 bước và hiện cơ quan quản lý đang hoàn thiện nốt bước cuối cùng. Ngoài ra, UBND Thành phố Hồ Chí Minh cũng sẽ xin ý kiến Trung ương trong việc "gỡ vướng" thủ tục về đất đai sau ngày 1/8.

Nếu được thông qua, bảng giá đất điều chỉnh sẽ được sử dụng đến hết năm 2025. Từ đầu năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ áp dụng bảng giá đất hàng năm chung theo Luật Đất đai 2024.