"Chen chân" vào tiêm chủng, FPT Long Châu sẽ gặp những đối thủ nào?

FRT đẩy mạnh vào dược phẩm mở thêm chuỗi tiêm chủng Long Châu

Trong số những doanh nghiệp đặt chân vào thị trường bán lẻ dược phẩm, không thể không nhắc tới CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail, FRT) với chuỗi nhà thuốc Long Châu.

FPT Retail khởi nguồn với chuỗi cửa hàng bán điện thoại FPT Shop. Tuy nhiên, phân khúc bán lẻ đồ điện tử điện thoại ngày càng khó khăn với mức độ cạnh tranh gay gắt khiến FRT quyết định rẽ sang hướng đi mới với việc mua lại chuỗi nhà thuốc Long Châu trong năm 2019. Tới năm 2021, chuỗi nhà thuốc này đã ghi nhận có lãi, "về đích" sớm 2 năm so với kế hoạch ban đầu là có lãi vào năm 2023.

Gần đây, FPT Retail đã cho ra mắt Trung tâm tiêm chủng Long Châu với 4 cơ sở tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, được giới thiệu là đơn vị có các loại vaccine thế hệ mới nhất từ các nhà sản xuất hàng đầu thế giới và toàn bộ vaccine đều được nhập khẩu chính hãng. Đây có thể xem là bước đi mới của FPT Retail trong việc mở rộng hoạt động mảng kinh doanh dược phẩm sau thành công của chuỗi nhà thuốc Long Châu.

Theo thông tin từ SSI Research, tại Hội thảo Ngày Doanh Nghiệp Việt Nam, lãnh đạo FPT Retail thông tin, công ty đặt mục tiêu có 3.000 cửa hàng Long Châu (so với 1.243 cửa hàng tính đến cuối quý 2/2023) trong 5 năm tới.

Dù có những lo ngại rằng doanh thu/tháng/cửa hàng có thể giảm khi công ty tăng cường mở cửa hàng tại khu vực nông thôn. Song, ban lãnh đạo cho rằng, doanh thu/tháng/cửa hàng ổn định ở mức khoảng 1,1 tỷ đồng trong quý 2/2023, tương đương với mức năm trước.

Có thể thấy, nếu so với đối thủ cùng ngành, Long Châu thậm chí gấp bằng lần về số lượng cửa hàng. Tuy nhiên trong khi các đối thủ dự kiến không mở thêm, thậm chí đóng bớt các nhà thuốc không hiệu quả thì FPT Retail tiếp tục lên mục tiêu có 3.000 cửa hàng Long Châu trong 5 năm tới. Riêng trong năm nay, sẽ cần mở thêm 344-444 cửa hàng nữa để đạt được kế hoạch.

Theo FPT Retail, cửa hàng thuốc Long Châu sở hữu những lợi thế cạnh tranh nhất định so với các đối thủ như danh mục sản phẩm đa dạng, lượng khách đến cửa hàng cao và nguồn cung ứng trực tiếp nhiều hơn nên mang lại mức giá cạnh tranh hơn so với các công ty cùng ngành. Điều này giúp chuỗi cửa hàng thuốc giành được thị phần từ cửa hàng thuốc truyền thống nhanh hơn so với các chuỗi thương mại hiện đại khác (An Khang và Pharmacity). Long Châu cũng có thể giành được một phần thị phần từ nhà thuốc bệnh viện, khi chuỗi cửa hàng thuốc Long Châu tạo ra 25-30% doanh thu từ thuốc kê đơn.

Lũy kế 6 tháng đầu năm 2023, dù doanh thu tăng trưởng song FRT Retail vẫn ghi nhận lỗ sau thuế, chủ yếu do suy giảm đến từ mảng bán lẻ ICT của FPT Shop. Mảng này báo lỗ EBITDA gần 167 tỷ đồng. Do đó, không khó hiểu khi FPT Retail quyết định không mở mới cửa hàng FPT Shop trong năm 2023 do nhu cầu yếu và sẽ mở mới cửa hàng trở lại vào năm 2024-2025 với tốc độ chậm (50 cửa hàng mới/ năm).

Ngoài ra, không thể không kể tới việc FPT Shop còn đang phải đối mặt với cuộc chiến về giá với các đối thủ cạnh tranh lớn như Thế Giới Di động hay các chuỗi cửa hàng bán lẻ khác.

Còn mảng dược mang về cho FRT gần 7.000 tỷ đồng doanh thu, tăng 75% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận trước thuế, lãi vay và khấu hao (EBITDA) gấp 3 lần con số cùng kỳ năm 2022, đạt 280 tỷ đồng. Trong nửa đầu năm, Long Châu đã mở mới 306 cửa hàng (hoàn thành 77% kế hoạch mở mới trong năm), nâng tổng số nhà thuốc có doanh thu lên mốc 1.243 cửa hàng và duy trì được mức doanh thu/cửa hàng là 1 tỷ đồng/tháng.

Những đối thủ ‘tiêm chủng’ đáng gờm với FPT Long Châu

Trước đây, thị trường tiêm chủng ở Việt Nam tập trung chủ yếu ở các khối bệnh viện và trung tâm y tế công. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, các trung tâm tiêm chủng dịch vụ bắt đầu phát triển và nở rộ.

Những thương hiệu quen thuộc có thể kể tới như CTCP Vắc xin Việt Nam (VNVC) thành lập ngày 11/11/2016 bởi doanh nhân Ngô Chí Dũng với ngành nghề kinh doanh chính là hoạt động y tế dự phòng và tiêm phòng. Thời điểm mới thành lập, vốn điều lệ của VNVC là 10 tỷ đồng, trong đó bà Nguyễn Thị Hà góp 3 tỷ đồng (30%), Nguyễn Thị Xuân góp 3 tỷ đồng (30%) và ông Ngô Chí Dũng góp 4 tỷ đồng (40%). Ông Ngô Chí Dũng (SN 1974) đồng thời cũng là Người đại diện Pháp luật kiêm HĐQT Công ty.

Vị doanh nhân Ngô Chí Dũng sinh năm 1974 này đồng thời là đại diện pháp luật của Bệnh viện đa khoa Tâm Anh, CTCP dược phẩm Eco, CTCP Nutrihome,...

Trung tâm tiêm chủng đầu tiên của VNVC đi vào hoạt động vào tháng 6/2017. Hiện tại, VNVC đã có 132 trung tâm trải dài khắp cả nước, được đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, khang trang.

VNVC khá nhanh nhạy với việc tạo ra mô hình kinh doanh hợp lý khi áp dụng linh hoạt nhiều dịch vụ tiêm chủng: Tiêm lẻ, tiêm theo yêu cầu, tiêm cho doanh nghiệp, dịch vụ Gói vắc xin cho nhiều lứa tuổi, mua đặt giữ vắc xin theo yêu cầu, hỗ trợ cấp chứng chỉ tiêm chủng khi đi du học, du lịch…

Theo Dân Việt đưa tin, năm 2019, VNVC - công ty sở hữu hệ thống tiêm chủng này ghi nhận doanh thu thuần 2.334 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần so với năm trước đó. Trước đó, trong 3 năm liên tiếp, VNVC báo lỗ thuần lần lượt là 1 triệu đồng năm 2016, lỗ 7,5 tỷ đồng năm 2017 và lỗ 39 tỷ đồng năm 2018. Đến năm 2019, lợi nhuận thuần VNVC đạt 79,5 tỷ.

Điều đáng nói, chỉ số ROE đạt đến 108,55% trong năm 2019, nghĩa là với 1 đồng vốn kinh doanh bỏ ra, VNVC của ông Ngô Chí Dũng thu về gần 1,09 đồng lợi nhuận thuần.

Đến tháng 12/2019, tổng tài sản của VNVC đạt 789 tỷ đồng. Theo thời gian, vốn điều lệ của VNVC tăng dần, đạt mức 80 tỷ đồng. Đến tháng 7/2020, vốn của VNVC tiếp tục tăng lên 140 tỷ đồng, trong khi cuối năm 2019 đạt 113 tỷ đồng.

Một đại diện nhóm bệnh viện - phòng khám đang bành trướng quy mô trong khu vực TP Hồ Chí Minh là Tiêm chủng Nhi 315 của hệ thống phòng khám Nhi đồng 315 được ra mắt vào tháng 6/2019.

Đến nay, doanh nghiệp đã có hơn 50 trung tâm tiêm chủng tập trung chủ yếu ở TP. HCM và các khu vực lân cận. Chuỗi Nhi Đồng 315 ban đầu tập trung vào các hoạt động khám bệnh, xét nghiệm, tư vấn dinh dưỡng cho trẻ em. Sau này, khi nhận thấy tiềm năng của thị trường trung tâm tiêm chủng, các phòng khám Nhi Đồng 315 được chuyển đổi và có thêm dịch vụ tiêm vaccine.

Vào tháng 4/2023, hệ thống phòng khám Nhi Đồng 315 được quỹ đầu tư chính phủ Singapore (GIC) quyết định rót 30 triệu USD trong vòng gọi vốn Series B. Trước đó, Nhi Đồng 315 từng 2 lần nhận vốn từ các đơn vị như: BDA Capital Partners, TVS, Nisaetus và Samsara Holdings, Tremont Capital Ventures International, một tập đoàn chăm sóc sức khỏe giấu tên của Nhật Bản và các nhà đầu tư cá nhân.

Ngoài VNVC và Tiêm chủng nhi 315 còn có Phòng tiêm chủng dịch vụ SAFPO được sáng lập bởi AMV Group (tiền thân là Công ty cổ phần Dược phẩm Đức Minh) được thành lập năm 2001.

AMV Group là đơn vị đi đầu trong các lĩnh vực y tế bao gồm sản xuất, phân phối và xuất khẩu vắc-xin, sinh phẩm, dược phẩm, thiết bị y tế,... AMV cũng là chủ đầu tư cung cấp các dịch vụ y tế đạt tiêu chuẩn chất lượng như phòng tiêm chủng, trung tâm xét nghiệm, phòng khám đa khoa, nhà thuốc,...

Được đưa vào vận hành từ năm 2009, SAFPO được AMV Group đầu tư vốn, vận hành và liên kết với các cơ sở y tế công lập, tư nhân. Đến nay đã có gần 38 phòng tiêm trên toàn quốc, hướng tới mục tiêu 51 phòng tiêm chủng chất lượng tại Việt Nam.

Đặc biệt, không thể không nhắc tới VABIOTECH của Công ty TNHH Một thành viên Vắc xin và Sinh phẩm số 1.

VABIOTECH là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc Bộ Y tế – Việt Nam được thành lập từ năm 2000, tiền thân là Công ty Vắc xin và Sinh phẩm số 1 trực thuộc Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (NIHE). Hiện tại, VABIOTECH sản xuất và kinh doanh 4 sản phẩm chính là vắc xin viêm gan A, vắc xin viêm gan B, vắc xin viêm não Nhật Bản và vắc xin Tả uống. Vắc xin do VABIOTECH sản xuất được sử dụng trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng Quốc gia – Việt Nam, thị trường nội địa và xuất khẩu.

Đáng chú ý, dù được đưa vào vận hành từ năm 2009 song VABIOTECH hiện tại mới có 2 cơ sở tại Hà Nội.

Quay trở lại với FPT Long Châu, khác với mô hình của các tâm tiêm chủng đi trước, tiêm chủng Long Châu kết hợp với mô hình nhà thuốc có sẵn, với khu vực bên ngoài là nhà thuốc, và bên trong là trung tâm tiêm chủng. Long Châu được giới thiệu là đơn vị có các loại vaccine thế hệ mới nhất từ các nhà sản xuất hàng đầu thế giới và toàn bộ vaccine đều được nhập khẩu chính hãng.