Chứng khoán Việt Nam sắp đón dòng vốn ngoại hàng tỷ USD

Sáng 8/10/2025, FTSE Russell công bố quyết định nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ nhóm thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market), sau khi xác nhận Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí chính thức của nhóm này.

Đây được xem là dấu mốc cho nỗ lực cải cách thị trường vốn kéo dài hơn 10 năm, đồng thời là mục tiêu trọng tâm trong Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán đã được Chính phủ phê duyệt.

Quyết định khi đó vẫn còn một điều kiện: kết quả rà soát giữa kỳ vào tháng 3/2026 sẽ là phép thử cuối cùng, đánh giá mức độ Việt Nam cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư quốc tế. Đến kỳ đánh giá tháng 3/2026, FTSE Russell xác nhận Việt Nam đã vượt qua bài kiểm tra này, nhờ những tiến bộ quan trọng về hạ tầng giao dịch - đặc biệt là việc triển khai mô hình công ty chứng khoán toàn cầu (Global Broker) theo Thông tư 08/2026/TT-BTC, cùng cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (Non-Prefunding). Trên cơ sở đó, Hội đồng Quản trị Chỉ số của FTSE Russell chính thức chốt lộ trình: cổ phiếu Việt Nam sẽ được phân bổ vào các rổ chỉ số toàn cầu của FTSE kể từ ngày 21/9/2026.

Để chuẩn bị cho giai đoạn vận hành mới, FTSE Russell cũng liên tục cập nhật bộ quy tắc riêng dành cho thị trường Việt Nam - FTSE Vietnam Index Series. Từ tháng 7/2026, tổ chức này đã đưa chỉ số FTSE Vietnam 30 ra khỏi nhóm chỉ số thị trường cận biên để sáp nhập vào hệ thống FTSE Vietnam Index Series, đồng thời bổ sung các bộ lọc mới liên quan đến khả năng đầu tư, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) và thanh khoản.

Sang tháng 8/2026, FTSE Russell tiếp tục công bố phiên bản 4.0 của bộ quy tắc này - chỉ hơn một tháng sau lần cập nhật trước đó. Theo đó, các cổ phiếu chưa thuộc chỉ số phải đạt thanh khoản tối thiểu 0,05% trong ít nhất 10/12 tháng gần nhất; riêng cổ phiếu mới chưa đủ một năm lịch sử giao dịch cần có tối thiểu 20 phiên giao dịch trước ngày chốt dữ liệu và cũng phải đáp ứng ngưỡng thanh khoản tương tự. Việc dùng trung vị và kéo dài thời gian đánh giá được cho là nhằm hạn chế ảnh hưởng của các phiên giao dịch đột biến, phản ánh sát hơn khả năng duy trì thanh khoản thực tế của cổ phiếu. Cùng với thanh khoản, tỷ lệ free-float và room ngoại tiếp tục là hai tiêu chí trọng yếu, nhằm bảo đảm dòng vốn quốc tế có thể mua bán, nắm giữ và tái cơ cấu danh mục một cách thuận lợi.

Giới phân tích cho rằng phiên bản 4.0 mang tính hoàn thiện kỹ thuật, dọn đường cho hệ thống chỉ số Việt Nam vận hành trơn tru khi chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi. Tuy nhiên, không phải mọi rủi ro kỹ thuật đều đã được gỡ bỏ hoàn toàn: một số cổ phiếu vốn hóa lớn hiện chiếm tỷ trọng cao trong rổ chỉ số tham chiếu của các quỹ ETF ngoại, trong khi bộ quy tắc mới áp trần tỷ trọng tối đa cho mỗi cổ phiếu - yếu tố có thể buộc một số quỹ phải tái cơ cấu danh mục trong giai đoạn chuyển đổi.

Theo ước tính của các công ty chứng khoán trong nước, việc nâng hạng có thể mang lại dòng vốn ngoại ròng từ 6-8 tỷ USD cho thị trường Việt Nam, với kịch bản lạc quan có thể lên tới hơn 10 tỷ USD, đến từ cả các quỹ đầu tư chủ động lẫn thụ động mô phỏng theo chỉ số của FTSE Russell.

Một số công ty chứng khoán đưa ra dự báo thận trọng hơn về dòng vốn thụ động: tổng vốn thụ động đổ vào Việt Nam có thể đạt hơn 2,2 tỷ USD, giải ngân theo bốn đợt trải dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, với đợt đầu tiên ước tính khoảng 221 triệu USD ngay trong tháng 9/2026 và tăng dần trong các đợt sau. Số liệu cũng cho thấy tỷ trọng của Việt Nam trong rổ chỉ số FTSE Emerging All Cap đã tăng từ khoảng 0,34-0,35% lên 0,49-0,5% - một tín hiệu cho thấy vị thế của thị trường đang dần được cải thiện trong con mắt nhà đầu tư quốc tế.

Giới chuyên gia lưu ý, kỳ rà soát tiếp theo vào tháng 3/2027 sẽ là phép thử quan trọng tiếp theo, kiểm chứng liệu những cải thiện về free-float, room ngoại và khả năng tiếp cận thị trường có tiếp tục được duy trì để giúp Việt Nam nâng thêm tỷ trọng trong các rổ chỉ số toàn cầu, qua đó thu hút thêm dòng vốn thụ động trong dài hạn.

Về tầm nhìn xa hơn, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đáp ứng tiêu chí "thị trường mới nổi" theo phân loại của MSCI và "thị trường mới nổi tiên tiến" theo phân loại của FTSE Russell - những bước đi tiếp theo trên hành trình đưa thị trường vốn trong nước tiệm cận chuẩn mực quốc tế.