Thứ tư, 02/06/2021, 15:09 PM

Dịch Covid-19 và liều vaccine chống vị kỷ

Sau đại dịch Covid-19, thế giới phẳng sẽ không thể được hiểu như là cách mà nhóm người có ưu thế biện minh cho mục tiêu kiếm lợi xuyên biên giới...

Lời nói thật sẽ giúp tỉnh ngộ. Lời nói thật cần phải xuất hiện đúng lúc, dù nuốt trôi nó còn hơn nuốt 1000 viên thuốc đắng. Đặc biệt, khi đó là lời nói thật cho tất cả.

Hai năm vừa qua, con virus mang tên SAR-CoV-2 đã gây nên những tai biến thuộc loại chưa từng có trong lịch sử nhân loại. Tính tới thời điểm này, theo cập nhật của Worldometers, khoảng 171 triệu người mắc bệnh, hơn 3,5 triệu người đã tử vong.

Ngay cả ở những nước phát triển, số lượng người mắc bệnh ở mức cao khiến cho không chỉ hệ thống y tế quá tải. Người ta phải chứng kiến rất nhiều cảnh tượng đau lòng khi các nhà xác không còn chỗ chứa người quá cố nên xe đông lạnh đã bị trưng dụng.

Mới đây nhất, cuộc càn quét của dịch  Covid-19 tại Ấn Độ đã làm quốc gia đông dân thứ hai thế giới này điêu đứng. Không nỗi đau nào riêng của ai, đương nhiên, nhưng liệu chúng ta có nhìn thấy điều gì khác?

Thế giới phẳng là khái niệm được nhà báo Mỹ Thomas Friedman đưa ra vào những năm đầu thế kỷ 20 với nhiều hàm ý ngợi ca quá trình toàn cầu hóa. Một trong những hệ quả của 'thế giới phẳng' là sự phân chia các khâu trong quá trình sản xuất chủ yếu theo cách những khâu mang lại lợi nhuận lớn nhất thuộc về quốc gia sở hữu thương hiệu, còn những người trực tiếp tạo ra các bộ phận của sản phẩm chỉ nhận phần lợi ít ỏi của việc gia công.

Sự bất bình đẳng này, trong những điều kiện bình thường, là điều đương nhiên phải chấp nhận. Dù vậy, cuộc khủng hoảng thiết bị y tế, từ chiếc khẩu trang trở đi khi đại dịch Covid-19 bùng phát đã buộc nhiều quốc gia phải nghĩ lại.

Phản ứng ngược theo cách di chuyển nhà máy về bản quốc có thể chỉ làm các nền kinh tế gia công rung chấn nhẹ nhưng lại không thuyết phục với chính các quốc gia đang ấp ủ ý định ấy.

Có nhiều yếu tố ngăn trở, trong đó, quan trọng nhất là thế giới phẳng, cộng với sự bùng nổ của kinh tế số khiến những ông chủ thật sự khác là những tập đoàn đa quốc gia, những ông chủ công nghệ... Giải pháp duy trì chuỗi cung ứng, đặc biệt là cung ứng các sản phẩm thiết yếu trong điều kiện khủng hoảng, chắc chắn không thể đến từ mục tiêu lợi nhuận tối đa.

Cũng trong những ngày khó khăn với cả thế giới, chiếc mặt nạ đạo đức dễ bị bong rơi chỉ vì những chiếc khẩu trang hay những liều vaccine. Chúng ta không thể làm biến mất khỏi ký ức của hàng triệu người trên thế giới về tình huống chặn cướp khẩu trang như phim Hollywood.

Trong nội bộ châu Âu, mâu thuẫn trong phân phối vaccine đã nảy sinh và đi kèm với đó là những cáo buộc không nhẹ lời. Ở tầm toàn cầu, như khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, nhiều nước giàu đang sở hữu số lượng vaccine vượt qua nhu cầu sử dụng của người dân của họ và điều này khiến cơ hội tiếp cận vaccine của người dân các nước nghèo càng trở nên xa vời.

Sáng kiến 'du lịch vaccine', một hình thức kêu gọi du khách trở đến với những nước giầu và dư thừa vacine và thiếu khách du lịch sẽ càng khiến cho việc phân phối vaccine gặp trở ngại, đặc biệt khi nó trở thành trào lưu. Vẫn biết là người giàu ở đâu cũng dễ tiếp cận đặc quyền nhưng khi đối diện với vấn đề sinh tử, không một trái tim tử tế nào chấp nhận nổi thực tế đó.

Vả lại, liệu bạn có an toàn khi nhà hàng xóm đang cháy? Mấy ngày gần đây, nước Anh, một trong những quốc gia có tỷ lệ tiêm vaccine Covid-19 đang đau đầu vì một đợt bùng phát mới liên quan tới chủng Covid-19 lần đầu tiên ghi nhận ở Ấn Độ, với số ca mắc và nhập viện tăng 20% trong tuần cuối tháng 5/2021.

Nếu coi vaccine là tấm lá chắn giúp toàn cầu đương đầu với đại dịch thì cũng phải đồng thời nhận thức rằng, khi cơ hội tiếp cận vaccine ở các nước đang và kém phát triển chưa đầy đủ, dịch bệnh có thể tiếp tục đe dọa tới ngay cả các nước đã đạt tỷ lệ tiêm vaccine cao.

Có vẻ như, toàn cầu hóa không thể được hiểu chỉ như là cách mà nhóm người có ưu thế có đầy đủ công cụ kiếm lợi xuyên biên giới. Thế giới phẳng đồng nghĩa với việc các quốc gia có mối liên quan mật thiết với nhau, mà vấn đề ở quốc gia này không thể không liên quan tới phần còn lại của thế giới. 

Đi xa hơn, sự tồn tại của quốc gia này liên quan mật thiết đến sự tồn tại của quốc gia khác và tất cả đều nằm trong ngưỡng chịu đựng của sinh quyển. Câu chuyện sẽ không chỉ giới hạn trong cách thế giới đối phó với đại dịch Covid-19.

Sự bộc lộ của tính vị kỷ cá nhân cũng là điều không thể không nhận thấy trong khủng hoảng lần này. Khao khát 'công dân toàn cầu', sự quyến rũ của 'giấc mơ hoa' của hàng triệu bạn trẻ châu Á phải đối diện với thực tế khốc liệt: làn sóng phân biệt người gốc Á ở nhiều quốc gia. Đã ghi nhận những sự việc đau lòng, cứ như thể, nhiều người cho rằng, có người xứng đáng bị mắc bệnh còn họ thì không. 

Cũng ở các quốc gia xuất hiện hiện tượng tiêu cực nêu trên, có lẽ, phải nhìn nhận vấn đề ở một khía cạnh khác nữa. Dịch bệnh kéo dài khiến các ngành sản xuất, kinh doanh đình trệ, nỗi đố kỵ, so bì với những người khác màu da rất dễ nảy sinh.

Đã vậy, trong xã hội tiêu dùng, cá nhân phải tự nguyện gánh nợ cho những khoản chi tiêu trước. Thu nhập hàng tháng, hàng quý, hàng năm bị đứt đoạn hoặc giảm sút do điều kiện kinh tế khó khăn đồng nghĩa gánh nặng nợ trĩu nặng trên hai đôi vai họ. Và khi nhận được các món trợ cấp của chính phủ, việc đầu tiên họ phải làm là trả nợ, để giữ chiếc iPhone, chiếc ô tô hay thậm chí, chiếc máy giặt.

Cũng như dịch bệnh Covid-19 làm xuất hiện nhiều tỷ phú vaccine, với những gói cứu trợ của chính phủ, những ông lớn tài chính, công nghệ... Chính sách hỗ trợ liệu có đến đúng nơi cần nó nhất và tại sao điều phi lý này lại tồn tại? 

Ở Việt Nam, thiết nghĩ, không cần rườm lời về vấn đề này. Chiến lược nhất quán đối phó Covid-19 bằng cách khoanh vùng dập dịch, cách ly các trường hợp tiếp xúc gần vẫn đang chứng minh hiệu quả. Đã có những F0 vị kỷ, những người khiến trận chiến chống bệnh dịch của Việt Nam phải đổ thêm mồ hôi và tiền của nhưng cũng không ai dám chắc rằng, sau sự lên án của dư luận và án phạt đích đáng, thực trạng đó sẽ hoàn toàn chấm dứt. Đâu đó vẫn có người ngây ngô tin rằng chắc con virus nó trừ mình ra!

Không khoa học nào có thể chế tạo được liều vaccine chống vị kỷ, thế nhưng, chỉ cần 5 phút suy nghĩ, ai cũng có thể tìm ra ít nhất một câu trả lời cho chính mình. Nếu không 'làm cho người khác điều  mà mình muốn người khác làm cho mình' thì ít ra hãy 'đừng làm những điều mà mình không muốn người khác làm với mình'.

Đương nhiên, sự thật cổ xưa này khó thực hiện hơn rất nhiều ở tầm mức quốc gia, nhất là những nước công khai hoặc ngầm ẩn cho rằng, "chúng tôi trên hết". Vì thế, sẽ vẫn có những cái giá phải trả và tiếc thay, người nghèo và yếu thế lại là những đối tượng dễ tổn thương trước nhất.


Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
17/11/2026 Tin nóng

Châu Âu ghi nhận lượng khí đốt dự trữ tại các kho ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, dù đã bước vào mùa đông.

Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
13/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 12/11, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm 1.310-2.260 đồng/lít hoặc kg. Sau kỳ điều hành này, giá xăng E10 RON 95-III còn 19.840 đồng/lít, E5 RON 92 ở mức 19.740 đồng/lít.

Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
13/11/2026 Tin nóng

Trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ định hướng huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia...

Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
10/11/2026 Tin nóng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu...

Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
05/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 5/11, giá xăng dầu trong nước đồng loạt đi xuống, với mức giảm từ 180 đến 2.310 đồng mỗi lít hoặc kg. Trong đó, xăng E10 RON 95-III giảm hơn 2.000 đồng, về còn 21.150 đồng một lít.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
04/11/2026 Tin nóng

Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước vượt 1.000 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ....

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
02/11/2026 Tin nóng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số bị phạt tới 200 triệu đồng; Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi thu thập...

'Điểm nóng' Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
"Điểm nóng" Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
27/10/2026 Tin nóng

PetroTimes xin gửi đến Quý độc giả những tin tức mới nhất từ điểm nóng tại Trung Đông.

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
27/10/2026 Tin nóng

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, đưa cán cân thương mại sang trạng thái...

Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
27/10/2026 Tin nóng

Trong 15 ngày đầu tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 56,68 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, con số này lên tới...

Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
18/10/2026 Tin nóng

Ngày 18/10, tại Hà Nội, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA)...

Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít
Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh trái chiều từ 15h ngày 15/10. Trong đó, xăng E10 RON95-III giảm 1.230 đồng/lít, xăng E5 RON92 giảm 730 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng/kg.

Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
15/10/2026 Tin nóng

Kinh tế TP. Hà Nội 9 tháng năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực với tổng thu ngân sách nhà nước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách địa phương...

Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
14/10/2026 Tin nóng

Các nhà kinh tế dự báo những chỉ số lạm phát chủ chốt tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 9, bất chấp giá dầu duy trì ở mức cao.

PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
11/10/2026 Tin nóng

Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) khẳng định thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác. Toàn bộ thuyền viên, hàng hóa trên tàu đều an toàn và tàu đang hoạt động bình thường theo kế hoạch.

Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
09/10/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 8/10, giá xăng E10RON95-III được điều chỉnh tăng 1.065 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 589 đồng/lít. Đây là kỳ điều hành ghi nhận diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng xăng và dầu.

Các 'ông lớn' dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
Các "ông lớn" dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
08/10/2026 Tin nóng

Nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất vùng Vịnh đang kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào các tuyến vận chuyển mới nhằm tránh eo biển Hormuz.

Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
07/10/2026 Tin nóng

9 tháng đầu năm 2026, ngân sách Nhà nước thu khoảng 50 nghìn tỷ đồng từ dầu thô, vượt 16,4% dự toán cả năm và tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
03/10/2026 Tin nóng

Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trong tháng vừa qua ghi nhận mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột liên quan tới Iran nổ ra.