Hà Nội chống dịch: Chiến thuật từ ý thức người dân

Tính từ ngày 29/4 đến 21/7, Hà Nội ghi nhận 554 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2, trong đó có 336 trường hợp ghi nhận tại cộng đồng. Hà Nội hiện cũng phát hiện 5/9 chùm ca bệnh có tốc độ lây lan nhanh với hàng trăm ca bệnh chưa rõ nguồn lây.

Đáng chú, mới đây, qua khám sàng lọc trong cộng đồng, Hà Nội cũng phát hiện hàng chục ca dương tính với SARS-CoV-2 thông qua các biểu hiện ho, sốt thông thường. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho Hà Nội trong công tác phòng, chống dịch.

BS Trương Tấn Minh - Chủ tịch Hội Y tế công cộng tỉnh Khánh Hòa cho rằng, Hà Nội đang đứng trước những nguy cơ lây lan trong cộng đồng rất lớn, đặc biệt là với biến chủng Delta có tốc độ lây lan nhanh hơn nhiều lần so với chủng cũ. Theo nghiên cứu, cứ một bệnh nhân mang chủng Delta thì có thể lây cho tới 50 người lành.

Mặt khác, Hà Nội cũng đã xuất hiện những ca lây nhiễm trong cộng đồng mà chưa xác định được nguồn lây, cho thấy, mầm bệnh đã âm thầm, ẩn khuất trong cộng đồng từ lâu. Do đó, theo vị bác sĩ, cách thức phòng, chống dịch ở thời điểm trước không còn phù hợp với thời điểm hiện tại.

Theo đó, BS Trương Tấn Minh cho rằng, để công tác phòng, chống bệnh của Hà Nội mang lại kết quả tốt hơn thì cần phải có chiến lược và cả chiến thuật, lẫn kỹ thuật phù hợp.

Với chiến lược, vị BS cho rằng Chính phủ và các bộ ngành, địa phương vẫn đang duy trì một chiến lược xuyên suốt đó là nguyên tắc "5K + vaccine".

Ông cho rằng đây là chiến lược đúng đắn, phù hợp với tất cả các giai đoạn phòng, chống dịch COVID-19 hiện nay. Việc tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc 5K (Khẩu trang – Khử khuẩn – Khoảng cách – Không tụ tập – Khai báo y tế) là giải pháp chống dịch chủ động, sống chung an toàn với dịch bệnh.

Bên cạnh đó, vaccine phòng COVID-19 chính là giải pháp cần thiết và quan trọng để phòng chống dịch bệnh và phát triển kinh tế xã hội. Khi tỉ lệ người dân được tiêm vaccine đạt tới một ngưỡng nhất định (khoảng 70% dân số được tiêm) khi đó có thể đạt miễn dịch cộng đồng.

Về chiến thuật, ông cho biết áp dụng việc giãn cách theo Chỉ thị 15, 16 của Chính phủ với một hay nhiều địa phương, với từng tổ dân phố hay với toàn thành phố... là một giải pháp phù hợp, nhằm giảm sự tập trung đông người, giảm nguy cơ lây nhiễm cũng như giảm tốc độ lây lan của dịch bệnh.

Tuy nhiên, trong đợt bùng phát dịch thứ 4 này với biến chủng mới có tốc độ lây nhiễm cao hơn, nhiều ca lây nhiễm trong cộng đồng nhưng không xác định được nguồn lây thì lúc này ý thức chủ động, tự giác phối hợp của người dân lại chính là một chiến thuật quan trọng.

Ông cho biết, đợt bùng dịch thứ 4, việc chống dịch của TP.HCM gặp nhiều khó khăn hơn do phát hiện một số ca nhiễm bệnh nhưng không có biểu hiện ra bên ngoài. Việc này khiến bản thân người nhiễm bệnh cũng không biết mình bị bệnh, dẫn tới những chủ quan, làm lây dịch cho người khác. Hoặc khi được phát hiện thì dịch bệnh đã trải qua mấy chu kỳ, việc truy vết khó khăn, nhiều đời F đã nhiễm bệnh.

Tuy nhiên, tại Hà Nội, lãnh đạo ngành y tế địa phương cho biết đa số các ca bệnh được phát hiện đều có biểu hiện ho, sốt, mất vị giác. BS Trương Tấn Minh cho rằng, nếu dựa trên những biểu hiện của bệnh để có tuyên truyền cụ thể, giúp người dân nâng cao cảnh giác, tự nhận thức các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, chủ động khai báo y tế, liên hệ với cơ quan y tế thực hiện xét nghiệm, khám sàng lọc hoặc test tự nguyện tại các cơ sở y tế uy tín, được cấp phép sẽ góp phần rất lớn vào việc phát hiện sớm, khoanh vùng nhanh và dập dịch kịp thời.

Ông nhấn mạnh rằng, ở giai đoạn này, ý thức chủ động, sự phối hợp của người dân là yếu tố quan trọng giúp ngành y tế sớm phát hiện những ổ dịch không rõ nguồn lây đang âm thầm lây lan trong cộng đồng. Theo đó, sẽ giúp cơ quan y tế chủ động trong việc phát hiện sớm, truy vết nhanh, khoanh vùng trọng điểm thay vì chờ đợi có ca khởi phát rồi chạy theo dập dịch.

Bên cạnh đó, ông cũng cho rằng Hà Nội cũng như các địa phương cần tính toán giải pháp cách ly cho phù hợp. Ông lấy ví dụ, với những người tự test mà phát hiện dương tính, cho thấy, họ là những người có biểu hiện nhẹ như bị cảm cúm thông thường, hoặc đã mang bệnh nhưng không có biểu hiện. Với những người này, cũng không nên bắt buộc phải cách ly tập trung, thay vào đó nên hướng dẫn để họ được cách ly tại nhà. Việc này để tránh gây hoang mang, sợ hãi, lo lắng thái quá cho người dân, giúp họ yên tâm hơn trong việc chủ động phối hợp khai báo, cách ly và tự điều trị.

BS Trương Tấn Minh cũng cho biết, với những trường hợp có biểu hiện bệnh nhẹ hoàn toàn có thể tuân thủ nguyên tắc 5K kết hợp với việc tự điều trị như đun nước xông, uống nước ấm nóng, tăng cường sức khỏe... cũng có thể giúp người bệnh tự khỏi.

Việc này không những giúp giảm được một lượng người lớn phải đi cách ly tập trung, giảm nguy cơ lây nhiễm chéo, cũng đồng thời giúp người dân an tâm, sẵn sàng, tự tin khi phối hợp thực hiện.

Về vấn đề kỹ thuật, ông đặc biệt lưu ý tới kỹ thuật lấy mẫu xét nghiệm, test nhanh cũng như các giải pháp cách ly với các F.

Ông cho biết, vấn đề lấy mẫu xét nghiệm tập trung hàng trăm, hàng nghìn người là vấn đề khiến ông còn nhiều lo lắng. Bởi khi lấy mẫu xét nghiệm, nếu tập trung quá đông người, các yêu cầu vệ sinh, khoảng cách không bảo đảm an toàn thì nguy cơ lây nhiễm chéo rất cao.

"Biểu hiện dễ thấy khi lấy mẫu dịch mũi là khiến người được lấy mẫu bị hắt hơi. Nếu trong số này có một người mang chủng nhưng không có biểu hiện được lấy mẫu thì phản ứng hắt hơi của người bệnh sẽ khiến hàng triệu con virus có thể được tung ra trong không khí.

Khi virus còn lơ lửng trong không khí nếu người lành hít vào cũng hoàn toàn có thể bị lây. Do đó, kỹ thuật lấy mẫu xét nghiệm phải hết sức thận trọng, bảo đảm đúng quy trình, làm chắc, làm an toàn để giảm thiểu nguy cơ bị lây", vị chuyên gia khuyến cao.

Nguy cơ này cũng được ông khuyến cáo với cả việc lấy mẫu tại khu cách ly hay ngoài khu vực cách ly, do đó, ông cho rằng Hà Nội, TP.HCM cũng như các địa phương cần chủ động phòng, tránh.

Ngoài ra, quy định diện cách ly cũng cần được cân nhắc. Như đã phân tích ở trên, vị BS cho rằng việc tính toán để F1, F2, người bệnh có biểu hiện nhẹ hoặc không có biểu hiện nên được cách ly tại nhà khi bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cách ly. Việc này vừa giúp người dân bớt lo lắng, vừa giảm được nguy cơ lây nhiễm chéo từ khu đông người.

"Chiến lược xét nghiệm diện rộng cũng là một giải pháp, tuy nhiên không còn là ưu tiên số 1 trong bối cảnh hiện nay. Việc thực hiện xét nghiệm chỉ để thực hiện rà soát, phát hiện thêm được ca bệnh nào thì khoanh vùng khu vực đó.

Điều quan trọng nhất hiện nay là áp dụng chặt chẽ chiến lược, chiến thuật, và kỹ thuật đặt ra. Song song với đó, khi phát hiện có ca bệnh phải tập trung nguồn lực, chữa trị cho người bệnh. Khẩn trương khoanh vùng, truy vết triệt để, giám sát nghiêm ngặt với F0, bảo đảm xử lý triệt để với từng ổ bệnh.

Ngoài ra, đẩy mạnh hướng dẫn người dân tự test tại nhà, chủ động khai báo khi phát hiện yếu tố bất thường tới sức khỏe.

Tham khảo ý kiến, sáng tạo của các cấp y tế địa phương, thí điểm theo từng điểm nhỏ, từng quận, huyện, từng bước học hỏi, rút kinh nghiệm để cùng chung tay chống dịch", BS Trương Tấn Minh nêu quan điểm.