Tuy nhiên, khi lãi suất duy trì ở mức cao, chi phí hạ tầng cho AI ngày càng phình to, và một số doanh nghiệp tư nhân lớn nhất thế giới trưởng thành thành những thực thể có tầm quan trọng mang tính quốc gia - thậm chí địa chính trị - thì thị trường đại chúng đang dần quay trở lại trong tầm ngắm.
Đây chưa phải là một làn sóng IPO bùng nổ. Các lãnh đạo doanh nghiệp vẫn khẳng định họ không vội.
Nhưng trên các lĩnh vực AI, không gian vũ trụ và phần mềm doanh nghiệp, một nhóm công ty đang trở nên đủ lớn, đủ 'khát vốn" và đủ phức tạp về vận hành đến mức việc chuẩn bị cho cuộc sống của một công ty đại chúng không còn là lựa chọn mang tính tùy nghi. Năm 2026 đang dần hiện lên như một mốc thời gian khả dĩ, dù vẫn chưa chính thức.
Bài toán vốn của AI
Anthropic là cái tên công khai nhất trong việc đặt nền móng.
Phòng thí nghiệm AI được Amazon hậu thuẫn này đã thuê hãng luật Wilson Sonsini - một tên tuổi gắn liền với các vụ niêm yết công nghệ lớn tại Mỹ - để tư vấn về mức độ sẵn sàng cho thị trường chứng khoán, theo các thông tin được đưa ra hồi đầu tháng.
Công ty cho rằng đây chỉ là công tác chuẩn bị thận trọng chứ chưa phải tín hiệu về ý định IPO, nhưng thời điểm là rất đáng chú ý.
Việc huấn luyện các mô hình AI mới hiện nay đòi hỏi những cam kết trị giá hàng tỷ USD cho năng lực tính toán, năng lượng và các hợp đồng đám mây dài hạn.
Ngay cả với những doanh nghiệp có thể huy động vốn tư nhân ở mức định giá "chóng mặt', cán cân giữa tính linh hoạt và sự bền vững dài hạn cũng đã thay đổi.
Vòng gọi vốn gần nhất của Anthropic định giá công ty ở mức trên 300 tỷ USD (221 tỷ bảng), nhưng để duy trì quỹ đạo đó, doanh nghiệp cần những cấu trúc tài chính không ngày càng trở nên bó buộc.
Ở nơi khác, OpenAI đang ở vào vị thế khó xử hơn. Reuters gần đây đưa tin công ty này đang chuẩn bị cho khả năng IPO vào nửa cuối năm 2026, với mức định giá có thể tiệm cận 1.000 tỷ USD.
Trước công chúng, OpenAI hạ thấp khả năng này. CEO Sam Altman thậm chí còn đặt câu hỏi liệu sự soi xét gắt gao và tư duy ngắn hạn của thị trường đại chúng có phù hợp với một tổ chức mang sứ mệnh xây dựng AI đa năng hay không.
Tuy nhiên, chính các dự báo nội bộ của OpenAI lại cho thấy sự căng thẳng đó. Doanh thu tăng nhanh, nhưng song hành là các nghĩa vụ dài hạn đối với chip và trung tâm dữ liệu, kéo dài trong nhiều năm.
Chính quy mô khổng lồ của những cam kết này khiến câu hỏi về cấu trúc vốn bền vững ngày càng khó né tránh, dù IPO có phải là lời giải cuối cùng hay không.
SpaceX và những giới hạn
Nếu OpenAI phản ánh áp lực tài chính của AI, thì SpaceX cho thấy những giới hạn của mô hình sở hữu tư nhân khi doanh nghiệp đạt quy mô cực lớn.
Các nguồn tin cho biết công ty của Elon Musk có thể niêm yết sớm nhất vào giữa đến cuối năm 2026, với mức định giá lên tới 1.500 tỷ USD.
Musk chưa xác nhận mốc thời gian cụ thể, nhưng đã thừa nhận rằng các thông tin về việc chuẩn bị IPO về cơ bản là chính xác.
Điều đã thay đổi nằm ở cơ cấu kinh doanh. Khoảng 70% doanh thu của SpaceX hiện đến từ Starlink - mảng Internet vệ tinh với hàng triệu thuê bao và mô hình doanh thu định kỳ ngày càng quen thuộc với nhà đầu tư đại chúng.
Hoạt động phóng tên lửa vẫn rất tốn kém và khó dự đoán. Ngược lại, Starlink ngày càng giống một nhà mạng viễn thông toàn cầu.
Dù vậy, một thương vụ niêm yết ở mức định giá như đang được bàn luận sẽ đòi hỏi niềm tin không chỉ vào tăng trưởng của Starlink, mà còn vào khả năng SpaceX triển khai thành công Starship và bảo vệ lợi thế công nghệ trong bối cảnh Trung Quốc tăng tốc tham vọng không gian thương mại.
Đây không phải câu chuyện của sự thổi phồng, mà là câu hỏi liệu thị trường tư nhân có thể tiếp tục hấp thụ quy mô đầu tư khổng lồ cần thiết cho doanh nghiệp này hay không.
Những thắng lợi thầm lặng
Ở một tầng thấp hơn, một lớp doanh nghiệp công nghệ giai đoạn cuối khác lại tiến rất gần tới quỹ đạo IPO truyền thống.
Đặc biệt, Databricks và Canva trông giống những công ty đã dành nhiều năm chuẩn bị một cách có chủ đích cho thị trường đại chúng, thay vì chỉ "thăm dò".
Databricks - doanh nghiệp cung cấp phần mềm dữ liệu và phân tích, hiện diện trong phần lớn hạ tầng AI hiện đại - hiện tạo ra hơn 4 tỷ USD doanh thu thường niên quy đổi và đã đạt trạng thái dòng tiền dương.
Công ty đã gọi vốn trong năm nay với mức định giá được cho là khoảng 134 tỷ USD, củng cố vị thế là một trong những công ty phần mềm tư nhân giá trị nhất thế giới.
CEO Ali Ghodsi, hiếm hoi theo chuẩn mực Thung lũng Silicon, đã thẳng thắn thừa nhận rằng niêm yết công khai là "kết cục tự nhiên" đối với một doanh nghiệp có quy mô như vậy.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng yếu tố quan trọng nhất vẫn là thời điểm. Trong bối cảnh khách hàng doanh nghiệp ngày càng nhạy cảm với sự ổn định và lộ trình dài hạn, giữa những cuộc tranh luận về cái gọi là "bong bóng AI", một đợt IPO có thể mang lại sự trấn an nhiều không kém thanh khoản.
Con đường của Canva còn mang tính hệ thống hơn. Nền tảng thiết kế này cho biết có hơn 250 triệu người dùng hoạt động hàng tháng trên toàn cầu và đã mở rộng đều đặn vượt ra ngoài lĩnh vực đồ họa tiêu dùng.
Canva đã thực hiện nhiều đợt giao dịch cổ phần nội bộ để tạo thanh khoản cho nhân viên, cải tổ cấu trúc quản trị và tuyển dụng các lãnh đạo tài chính cấp cao có kinh nghiệm thị trường đại chúng - tất cả đều là những tín hiệu tiền IPO điển hình.
Dẫu vậy, các nhà sáng lập Melanie Perkins và Cliff Obrecht vẫn nhấn mạnh sự độc lập, cho rằng lợi nhuận và mở rộng sản phẩm phải được ưu tiên hơn việc niêm yết.
Điểm khác biệt giữa nhóm doanh nghiệp này với các phòng thí nghiệm AI hay các dự án không gian nằm ở tính dự đoán. Doanh thu mang tính định kỳ, nhu cầu vốn ở mức kiểm soát được, và mô hình kinh doanh đã được nhà đầu tư hiểu rõ.
Vì vậy, nếu "cửa sổ IPO" thực sự mở lại, rất có thể chính những cái tên thầm lặng, kém hào nhoáng hơn này sẽ là những doanh nghiệp đầu tiên bước ra thử nghiệm thị trường.
.png)