Những ngành, nghề nào được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp?

Theo quy định mới, các ngành, nghề được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp được phân nhóm rõ ràng hơn. Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống như công nghiệp chế biến, chế tạo phục vụ nông nghiệp, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, dệt may và da giày, Nghị định bổ sung nhóm ngành công nghiệp công nghệ cao gồm công nghiệp công nghệ thông tin, viễn thông, điện tử, công nghiệp năng lượng tái tạo, công nghiệp công nghệ số, tự động hóa, thiết bị cao cấp, vật liệu mới và công nghệ sinh học.

Đồng thời, Chính phủ cũng khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp môi trường, xử lý, tái chế và tái sử dụng chất thải, sản xuất thiết bị phục vụ bảo vệ, phát triển và phục hồi nguồn nước, cũng như các ngành công nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, có giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững. Đây được xem là bước đi phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc bổ sung doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vào nhóm đối tượng được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp. Theo đó, ngoài doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, cơ sở sản xuất làng nghề, Nghị định còn mở rộng chính sách ưu tiên đối với doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Quy định này nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển.

Về định hướng phát triển, Nhà nước tiếp tục ưu tiên các loại hình cụm công nghiệp như cụm công nghiệp làng nghề, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp sinh thái và các mô hình cụm công nghiệp thông minh, hiệu quả, bền vững. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định cụ thể ngành nghề, đối tượng đầu tư và loại hình cụm công nghiệp phù hợp với quy hoạch tỉnh, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu thực tế của từng địa phương.

Bên cạnh việc mở rộng các ngành, nghề được ưu tiên, Nghị định 303 cũng sửa đổi điều kiện thành lập và mở rộng cụm công nghiệp nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn. Theo quy định mới, trường hợp địa bàn cấp xã đã có cụm công nghiệp thì chỉ cần tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê không vượt quá 50 ha để xem xét thành lập cụm công nghiệp mới. Đối với việc mở rộng cụm công nghiệp, điều kiện được điều chỉnh theo hướng phải đạt tỷ lệ lấp đầy ít nhất 50% hoặc nhu cầu thuê đất vượt diện tích đất công nghiệp hiện có.

Ngoài ra, chủ đầu tư phải hoàn thành các hạng mục hạ tầng kỹ thuật thiết yếu như đường giao thông nội bộ, hệ thống cấp nước, thu gom và xử lý nước thải trước khi mở rộng cụm công nghiệp. Quy định này không áp dụng đối với các cụm công nghiệp được hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Theo Bộ Công Thương, quá trình theo dõi cho thấy nhiều cụm công nghiệp do Nhà nước đầu tư trước đây gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hạ tầng do nguồn lực ngân sách địa phương hạn chế, đặc biệt là các công trình bảo vệ môi trường. Vì vậy, việc điều chỉnh các điều kiện thành lập và mở rộng sẽ tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư, quản lý, nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, nâng cao tỷ lệ lấp đầy và phát huy hiệu quả các cụm công nghiệp hiện có.

Đáng chú ý, Nghị định cũng sửa đổi hồ sơ, trình tự, thủ tục thành lập và mở rộng cụm công nghiệp theo hướng chuyển mạnh từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", loại bỏ một số hồ sơ không cần thiết và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Đây được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy phát triển các cụm công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, đồng thời tạo động lực để các ngành công nghiệp mới như năng lượng tái tạo, công nghệ số và công nghệ cao phát triển mạnh hơn trong thời gian tới.

Nghị định số 303/2026/NĐ-CP sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026.